سایه سنگین ناترازی گاز بر شبکه برق

بازار؛ گروه آب و انرژی: محمدهادی فقیه زاده رئیس سندیکای صنعت برق در پنل تخصصی اقتصاد و آینده برق در حاشیه بیست و ششمین نمایشگاه بین المللی صنعت برق به چالش های ساختاری این صنعت اشاره کرد و اعلام کرد: وابستگی بخش برق به گاز به طور قطع حدود 80 درصد کاهش خواهد یافت.

وی گفت: یکی از مسئولان ارشد وزارت نیرو عنوان کرد که برای زمستان برفی و بارانی دعا می کنیم، اما هوا سرد نمی شود؛ ضمن اینکه قرار است بخش خورشیدی با ظرفیت 6000 مگاوات نیز به سبد عرضه اضافه شود، بر این اساس باید در تابستان دعا کنیم که این هوا در واقع هوا گرم نشود و هوا گرم شود.

وی با اشاره به اینکه قوانین موثر نبوده و در سیاست گذاری موفق نبوده ایم، ادامه داد: در حوزه شاخص های سرانه تغییر محسوسی در توان سرانه ایجاد نشده است، اما مصرف سرانه به دلایلی از جمله تغییر سبک زندگی و تغییرات اقلیمی در حال افزایش است.

رئیس اتحادیه صنعت برق با تاکید بر چالش عدم تعادل گاز تصریح کرد: با پدیده عدم تعادل گاز مواجه هستیم که قطعا به شبکه برق نیز سرایت خواهد کرد. در خوشبینانه ترین حالت، روزانه با عدم تعادل بین 100 تا 150 میلیون مترمکعب مواجه هستیم که بخشی از آن مستقیماً به بخش برق منتقل می شود.

به گفته وی، شاخص های قابل اندازه گیری در سیاست ها نشان می دهد که کسری تولید برق در سال 1404 معادل 14 هزار و 900 مگاوات بوده و مصرف آن در سال 1405 نیز 13 هزار و 640 مگاوات گزارش شده است.

وی در بخشی دیگر از سخنان خود درباره اقتصاد ناکارآمد برق افزود: با مقایسه روند قیمت ها، روند رشد تعرفه های فروش صنعتی حکایت از شکاف عمیق بین قیمت نهایی و قیمت فروش برق دارد. این نرخ در فروش صنایع از 990 تومان به 1440 تومان رسیده است. همچنین برآوردهای امسال نشان می دهد که اختلاف قیمت فروش با قیمت تمام شده برق حداقل 1100 تا 1500 تومان در هر کیلووات ساعت است که نشان از سرعت حرکت این صنعت به سمت ورشکستگی دارد.

فقیه زاده گفت: یکی از روندهای ناعادلانه در اقتصاد برق این است که با کاهش منابع ورودی به این صنعت، تخصیص منابع به سمت اولویت های بخش توزیع و انتقال سوق داده می شود. وزارت نیرو توانایی ورود موثر به حوزه تولید برق را ندارد و اساسا نمی تواند به طور مستقیم وارد این حوزه شود که یکی از محدودیت های اساسی صنعت برق محسوب می شود.

رئیس اتحادیه صنعت برق با اشاره به اسناد بالادستی تصریح کرد: بر اساس اهداف برنامه هفتم توسعه، ظرفیت شبکه باید به 124 هزار مگاوات برسد و سرمایه مورد نیاز سالانه این صنعت نیز 4 میلیارد دلار برآورد شده است تا در پایان یک دوره 5 ساله، رقمی معادل 20 میلیارد دلار جذب شود. رقمی که الان محقق شده کمتر از یک میلیارد دلار در سال است و قطعا ما را به اهداف برنامه هفتم نمی رساند. این تاخیر در توسعه ظرفیت ها فاصله قابل توجهی با اهداف پیش بینی شده ایجاد کرده است.

وی گفت: بخش مهمی که برای شرکت های حاضر در نمایشگاه وجود دارد، ارزش افزوده صنعت برق است. سهم بخش تجهیزات الکتریکی از 5 درصد به کمتر از 3 درصد کاهش یافته است و سهم بخش تولید برق حتی کمتر از آن است. از این رو با صنعتی مواجه هستیم که بین قیمت تمام شده و فروش چالش های بزرگی دارد، تنها 20 درصد سرمایه مورد نیاز را جذب می کند، عدم تعادل گاز آن به حدود 14 هزار مگاوات رسیده و سهم تولید در سبد سرمایه گذاری رو به کاهش است.

وی در تشریح چالش های تامین مالی تصریح کرد: اگر ابزارهای لازم برای جذب منابع مالی (16 میلیارد دلار مورد نیاز) در داخل کشور وجود نداشته باشد، حرکت به سمت جذب سرمایه گذاری خارجی و روش های جایگزین اجتناب ناپذیر است. در این میان توسعه زنجیره تامین یکی از عناصر اصلی و اساسی محسوب می شود.

وی با اشاره به جایگاه اتحادیه صنعت برق تصریح کرد: در حال حاضر 870 شرکت فعال در زنجیره تامین به عنوان ارکان اصلی این صنعت فعالیت می کنند و بیش از 250 هزار نفر در این بخش به صورت مستقیم مشغول به کار هستند. با این وجود طی 10 تا 15 سال گذشته کمتر از یک پنجم سرمایه مورد نیاز برای پویایی فضای کسب و کار این منطقه تزریق شده و صنعت برق از مسیر توسعه خود عقب مانده است.

وی معتقد است حفظ تاب آوری و حفاظت از زنجیره تامین یکی از نیازهای حیاتی صنعت است که باید مورد توجه ویژه قرار گیرد.

فقیه زاده با انتقاد از سیاست های نامتقارن سرمایه گذاری افزود: تخصیص تمام منابع سرمایه گذاری به بخش خورشیدی در یک سال به معنای از بین رفتن سایر زیربخش ها و ناتوانی آنها در توسعه یا حتی حفظ ظرفیت موجود است. در حال حاضر، بسیاری از شرکت های زنجیره تامین با حداقل منابع انسانی به فعالیت خود ادامه می دهند و در آستانه تعطیلی قرار دارند.

وی در بخشی دیگر از بیانیه خود با مقایسه ظرفیت های تولید در ایران و چین خاطرنشان کرد: ظرفیت نصب شده نیروگاه ها در چین حدود 3 میلیون و 900 هزار مگاوات (3.9 گیگاوات) است که یک میلیون و 500 هزار مگاوات آن به نیروگاه های حرارتی اختصاص دارد. پیک تقاضا در این کشور 2100000 مگاوات گزارش شده است که توسط نیروگاه های حرارتی و بخش قابل اعتماد انرژی های تجدید پذیر پوشش داده می شود. ضریب اطمینان شبکه در این کشور حدود 2.6 برابر است که پایداری شبکه را تضمین می کند.

فقیه زاده با مقایسه این ارقام با وضعیت شبکه برق کشور گفت: در ایران پیک تقاضا بین 80 تا 81 هزار مگاوات است در حالی که ظرفیت تامین عملیاتی آن حدود 68 هزار مگاوات است. یعنی در دوره پیک با کسری 15 درصدی مواجه هستیم که به صورت زنجیره ای به دوره های بعدی منتقل می شود. تکیه بر شرایط آب و هوایی و امید به عدم سرمایه گذاری سنگین یا گرمای بیش از حد، راهبرد کارآمدی برای پایداری شبکه برق کشور نیست.

وی در پایان یادآور شد: در چین انرژی خورشیدی به عنوان راه حلی برای تامین پیک بار شبکه محاسبه نمی شود. زیرا ظرفیت نیروگاه های حرارتی و آبی پشتیبان تنها پاسخ به پیک تقاضا است و توسعه انرژی های تجدیدپذیر صرفاً با هدف کاهش هزینه سوخت و کاهش هزینه انرژی دنبال می شود. رویکردی که باید در اسناد بالادستی و برنامه ریزی کشور مورد توجه قرار گیرد.