سازمان نوآوری در معدن. لازمه رشد اقتصادی کشور

اقتصاد ایران:

معدن یکی از بخش‌های مهم اقتصاد ایران و یکی از بسترهای تحقق رشد اقتصادی هدف‌گذاری شده در برنامه هفتم است. دستیابی به این هدف صرفاً با افزایش استخراج و تولید یا توسعه زنجیره های ارزش محقق نمی شود. توسعه این زنجیره ها نیازمند فناوری است و در شرایطی که دسترسی به فناوری و سرمایه خارجی به شدت محدود است، ایجاد قابلیت های فناورانه در داخل کشور اهمیت بیشتری پیدا می کند. سال هاست که در سیاست های معدنی کشور بر گذار از خام فروشی تاکید شده است. اما توسعه زنجیره ارزش بدون توسعه فناوری مورد نیاز برای آن امکان پذیر نیست. فناوری‌های جدید می‌توانند فرآوری مواد معدنی پیچیده‌تر، افزایش بازیافت، کاهش مصرف آب و انرژی، افزایش هوش، بهبود بهره‌وری و تولید محصولات جدید را امکان‌پذیر کنند. بخش مهمی از این راهکارها را نیز می توان از ظرفیت نخبگان جوان کشور شکل داد.

مشکل ما کمبود ایده نیست. مشکل اینجاست که مسیر ایده تا کاربرد صنعتی کامل نیست. اگر مشکل واقعی صنعت به درستی تعریف شود، تقاضای خاصی برای حل آن ایجاد شود، سرمایه شرکت ها پشت این تقاضا قرار گیرد و امکان آزمایش فناوری در معادن و کارخانه های واقعی فراهم شود، رابطه بین نخبگان و صنعت شکل دیگری به خود می گیرد. در این مدل، نخبگان به سادگی ایده خود را ارائه نمی کنند. برای حل یک مشکل واقعی، با مشتری و مسیر تجاری سازی خاص روبرو می شود. بخش مهمی از ظرفیت لازم برای این کار نیز در خود صنعت وجود دارد. شرکت های بزرگ معدنی و فولادی هم سرمایه و هم مسائل و زیرساخت های واقعی مورد نیاز برای آزمایش این فناوری را دارند. برخی از آنها نیز در سال های اخیر به سمت ایجاد سرمایه خطرپذیر (CVC) و مکانیسم های نوآوری حرکت کرده اند. بنابراین، راه حل لزوما ایجاد یک ساختار جدید نیست. امکان اتصال ظرفیت های موجود به یک شبکه مشترک برای حل مسائل استخراج استراتژیک وجود دارد.

در این مرحله ایمیدرو می تواند نقش یک توسعه دهنده و شبکه ساز را ایفا کند. شناسایی و اولویت‌بندی موضوعات استراتژیک معدن، تبدیل آن‌ها به تقاضای فناوری خاص، اتصال این تقاضا به سرمایه شرکت‌ها و ظرفیت CVCها، تسهیل مشارکت نخبگان و شرکت‌های فناور و فراهم کردن امکان تست و مقیاس‌پذیری فناوری، می‌تواند زنجیره منسجمی برای نوآوری در معدن ایجاد کند. در این رویکرد، هدف فقط حمایت از چند شرکت دانش بنیان موفق نیست. هدف ایجاد قابلیت های تکنولوژیکی در صنعت است. قابلیتی که ابتدا مشکل واقعی معدن را حل می کند، سپس به محصول صنعتی تبدیل می شود و در مرحله بعد می تواند به فناوری صادراتی ایران در بازارهای منطقه تبدیل شود.

این تغییری است که می تواند نوآوری را از یک فعالیت پراکنده به مکانیزمی موثر برای رشد اقتصادی تبدیل کند. موضوع فقط حمایت از عرضه فناوری نیست، بلکه باید تقاضای واقعی و سازمان یافته برای فناوری مورد نیاز صنعت ایجاد کرد. اگر ایمیدرو بتواند سرمایه در شرکت‌ها، دانش دانشگاه‌ها و شرکت‌های فناور و ظرفیت نخبگان جوان پیرامون مسائل واقعی معدن را به هم متصل کند، می‌توان به تدریج بازار جدیدی برای فناوری‌های معدنی در کشور شکل گرفت. بازاری که در آن موضوع تقاضا ایجاد می کند، سرمایه پشت تقاضا قرار می گیرد و نوآوری به کاربرد صنعتی و صادرات راه پیدا می کند.

سید عباس حسینی / عضو هیئت مدیره ایمیدرو