رمزگشایی رئیس اتحادیه بنکداران از گرانی کالاهای اساسی/ کمبود نداریم اما قیمت ها به این دلیل بالا رفت!

اقتصاد ایران:

بازار کالاهای اساسی در حالی وارد روزهای پایانی شهریور می شود که نشانه های رکود در سمت تقاضا بیش از گذشته خود را نشان می دهد. اگرچه فعالان بازار از کمبود و عرضه مستمر کالا در شبکه توزیع خبر می دهند، اما افزایش همزمان هزینه های تولید، نوسانات ارزی و کاهش قدرت خرید خانوارها فضای بازار را برای فروشندگان و مصرف کنندگان سخت کرده است.

در شرایطی که معمولاً درآمد خانوارها با فاصله زمانی و به صورت محدود افزایش می یابد، قیمت کالاهای مصرفی با سرعت بیشتری تغییر می کند. نتیجه این شکاف، تغییر تدریجی الگوی خرید خانوارها است. به گونه ای که مصرف کنندگان ابتدا کالاهای غیر ضروری و لوکس را کنار می گذارند و در مرحله بعد حتی خرید کالاهای اساسی را مدیریت و محدود می کنند. در چنین فضایی بازار از نظر موجودی با بحران مواجه نیست اما از نظر تقاضا با ضعف مواجه است.

از سوی دیگر، نوسانات نرخ ارز بار دیگر به یکی از متغیرهای تاثیرگذار بر بازار مواد غذایی تبدیل شده است. این تاثیر تنها به کالاهای وارداتی محدود نمی شود و حتی محصولات تولید داخل نیز به دلیل وابستگی برخی نهاده ها، مواد اولیه، کود، هزینه حمل و نقل و سایر عوامل تولید به ارز، تحت تاثیر تغییرات بازار ارز قرار می گیرند. همین موضوع باعث شده تا چشم انداز کوتاه مدت قیمت ها بیش از گذشته با روند نرخ ارز گره بخورد.

در همین رابطه رضا کنگری، رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی درباره آخرین وضعیت بازار کالاهای اساسی در عمده فروشی گفت: در چند روز اخیر و همزمان با نوسانات ارزی افزایش قیمت برخی کالاها مشاهده شده است اما در حال حاضر کمبودی در بازار وجود ندارد و کالاها به صورت گسترده در شبکه توزیع عرضه می شود.

کنگری با تاکید بر فعالیت عادی زنجیره تامین گفت: زنجیره تامین در کنار زنجیره تولید در حال فعالیت است و مشکل خاصی در تامین کالاهای اساسی وجود ندارد. به گفته وی، کالاها به مقدار کافی در شبکه توزیع موجود است و افزایش قیمتی که اخیرا مشاهده می شود، بیشتر از کمبود متاثر از نوسانات نرخ ارز است.

رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی با اشاره به روند بازار در هفته های گذشته افزود: طی 20 روز گذشته برخی از محصولات از جمله حبوبات و برنج با روند نزولی قیمت مواجه بودند اما در پی نوسانات اخیر بازار ارز، قیمت برخی محصولات مجدداً افزایش یافت.

وی درباره دامنه تاثیر نرخ ارز بر قیمت کالاها تصریح کرد: هر کالایی که وابسته به ارز باشد تحت تاثیر تغییرات نرخ ارز قرار می گیرد. این موضوع تنها مربوط به کالاهای وارداتی نیست، بلکه کالاهای تولید داخل نیز تحت تاثیر این شرایط قرار دارند.

کنگری تصریح کرد: یک محصول کشاورزی ممکن است در داخل کشور تولید شود و ارتباط مستقیمی با واردات نداشته باشد، اما نهاده ها و مواد اولیه مصرفی در تولید آن از جمله کودهای شیمیایی و سایر نهاده های تولیدی وابسته به ارز است. بنابراین تغییر نرخ ارز می تواند هزینه تمام شده تولید داخل را نیز افزایش دهد و در نهایت در قیمت بازار خود را نشان دهد.

وی تاکید کرد: به طور کلی بخش مهمی از تحولات بازار مواد غذایی به نرخ ارز بستگی دارد. البته کمبود کالا در صورت وقوع می تواند زمینه افزایش قیمت را فراهم کند اما در شرایط فعلی چنین موضوعی وجود ندارد و بازار از نظر تامین کالا با مشکل مواجه نیست.

رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی با بیان اینکه کالاها به صورت گسترده در شبکه توزیع موجود است، گفت: در حال حاضر کالاها بیش از نیاز در شبکه عرضه است و مشکل خاصی در تامین کالاهای اساسی نداریم. بنابراین افزایش اخیر قیمت ها را نمی توان ناشی از کمبود کالا دانست.

کنگری در ادامه به قدرت خرید خانوارها اشاره کرد و گفت: افزایش حقوق معمولا یک بار در سال انجام می شود اما تورم به طور مستمر بر هزینه های خانوار تاثیر می گذارد. در چنین شرایطی هر فرد با توجه به درآمد خود خرید می کند و توان مصرفی خانوارها محدودتر می شود.

وی افزود: کاهش قدرت خرید باعث شده مردم ابتدا کالاهای لوکس را از سبد مصرفی خود حذف کنند و سپس حتی در خرید کالاهای اساسی نیز با احتیاط بیشتری رفتار کنند. خانوارها همچنان به تهیه اجناس مورد نیاز سفره خود ادامه می دهند، اما میزان خرید این محصولات نیز با توجه به درآمد و توان مالی محدود است.

کنگری ادامه داد: نتیجه چنین شرایطی رکود در بازار است. هنگامی که قدرت خرید کاهش می یابد، مصرف کننده مجبور می شود خرید بخش قابل توجهی از کالاهایی را که در گذشته در سبد خرید خود قرار می داد، اولویت بندی کرده و حذف یا به حداقل برساند.

وی درباره تاثیر اجرای طرح کالابرگ بر فعالیت بانکداران نیز اظهار کرد: کالابرگ تاثیر بسیار منفی بر فعالیت بانکی داشته است، زیرا عمده فروشان مستقیما با کالابرگ همکاری ندارند و بخش قابل توجهی از کالاهای مشمول این طرح از طریق خرده فروشی ها تامین می شود.

به گفته کنگری، کالاهایی مانند برنج، گوشت، تن، مرغ و ماهی به صورت کالابرگ در اختیار مصرف کنندگان قرار می گیرد و همین موضوع باعث شده تا شهروندان برای استفاده از اعتبار کالابرگ به سمت خرده فروشی ها حرکت کنند.

وی بیان کرد: این تغییر مسیر خرید بر فعالیت عمده فروشان و بانک ها تاثیر گذاشته است. در واقع، بخشی از تقاضایی که قبلاً از طریق شبکه بانکی عبور می کرد، اکنون به سمت خرده فروشی ها و مراکز توزیع مرتبط با کالاها هدایت می شود.

کنگری درباره قیمت برنج ایرانی در بازار گفت: در حال حاضر برنج ایرانی تا 480 هزار تومان در بازار به فروش می رسد. این رقم مربوط به قیمت در سطح بانکی است و حدود 15 درصد به آن اضافه می شود تا در نهایت محصول به دست مصرف کننده برسد.

وی در مورد نفت نیز اظهار کرد: قیمت روغن بر اساس نرخ مصوب سازمان حمایت از تولیدکنندگان تعیین می شود و قیمت درج شده روی محصول، قیمت مصرف کننده ای است که بر اساس آن محصول به مصرف کننده نهایی فروخته می شود.

رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی درباره حبوبات نیز گفت: این گروه از کالاها در هفته های گذشته روند کاهشی داشتند اما در پی نوسانات اخیر نرخ ارز، حبوبات نیز وارد روند افزایشی شده است.

با این حال کنگری تاکید کرد: افزایش قیمت به معنای کمبود کالا نیست. در تمامی حوزه های غذایی و به ویژه کالاهای اساسی تاکنون کمبود قابل توجهی در بازار مشاهده نشده است. بر اساس نظارت های انجام شده، کالاها در شبکه توزیع موجود است و از نظر تامین با مشکل خاصی مواجه نیستیم.

وی درباره قیمت نخود، لوبیا و عدس نیز توضیح داد: قیمت حبوبات بسته به کیفیت متفاوت است و تاکنون افزایش قیمت قابل توجهی در این بخش مشاهده نشده است. لیست قیمت عمده فروشی این محصولات نیز قابل ارائه است و قیمت مصرف کننده با احتساب حدود 16 درصد به قیمت عمده تعیین می شود.

کنگری در خصوص چشم انداز بازار تا پایان شهریور ماه نیز گفت: با توجه به فعالیت زنجیره تامین و تولید و همچنین رقابت پذیری بازار، انتظار نداریم با کمبود کالا مواجه شویم. بنابراین نگرانی خاصی از نظر عرضه محصول وجود ندارد.

وی در عین حال تاکید کرد: موضوع اصلی در حوزه قیمت، نوسانات نرخ ارز است. اگر نرخ ارز مدیریت شود، بازار مواد غذایی نیز می تواند به سمت ثبات حرکت کند. تجربه دو ماه گذشته نشان داد که در صورت ثبات ارز، قیمت ها نیز ثبات بیشتری پیدا می کند و حتی در برخی بخش ها امکان کاهش قیمت وجود دارد.

رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی یادآور شد: طی دو ماه گذشته بازار با نوسانات شدید قیمتی مواجه نشد و در برخی کالاها روند نزولی مشاهده شد. واردات زیاد و همچنین فصل برداشت محصولات کشاورزی از جمله عواملی بود که به کاهش قیمت کمک کرد. با این حال، افزایش قیمت های اخیر عمدتا ناشی از نوسانات ارزی بوده است.

کنگری در ادامه به تغییر سبد مصرفی خانوارها اشاره کرد و گفت: در شرایط فعلی مردم بیشتر به سمت محصولاتی می روند که ارتباط مستقیم با سفره آنها دارد. محصولاتی مانند پنیر، چای، حبوبات و برنج همچنان در اولویت خرید خانوارها قرار دارند.

وی افزود: از سوی دیگر خرید بسیاری از محصولات غذایی یا کالاهای غیرضروری که بیشتر مصرف لوکس است کاهش یافته و بازار این محصولات کسادتر شده است.

رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی همچنین تعطیلی مدارس را یکی دیگر از عوامل موثر بر فروش برخی محصولات دانست و گفت: تعطیلی مدارس بر رکود بازار برخی مواد غذایی نیز تاثیر گذاشته است چرا که بخشی از خرید و فروش این محصولات مربوط به مصرف دانش آموزان در مدارس بوده است.

کنگری در پایان تاکید کرد: رکود فعلی بازار مواد غذایی تنها به کاهش قدرت خرید مردم مربوط نمی شود و یک سری عوامل از جمله تغییر الگوی مصرف، اجرای کالابرگ و تعطیلی مدارس بر میزان تقاضا تاثیر گذاشته است. اما از نظر تامین کالاهای اساسی در حال حاضر کمبودی در بازار وجود ندارد و متغیر تعیین کننده در مسیر قیمت ها همچنان نرخ ارز است.