درآمد 27 میلیون تومان; خط قرمز جدید دولت برای دریافت کالابرگ؟

اقتصاد ایران:

تعیین معیارهای جدید برای شناسایی مشمولان فهرست کالاهای الکترونیکی و حذف برخی خانوارها از فهرست مشمولان این حمایت معیشتی با واکنش ها و انتقاداتی همراه بوده است. یکی از محورهای اصلی این بحث تعیین سقف درآمد ماهیانه 27 میلیون تومانی برای یک خانواده چهار نفره است. معیاری که قرار است در کنار سایر شاخص های اقتصادی برای ارزیابی وضعیت مالی خانواده ها استفاده شود.

در همین زمینه، روزنامه در یادداشتی به قلم محمدعلی سنجده به بررسی پیامدهای تعیین این سقف درآمدی پرداخته و در مورد مبنای اقتصادی و اجتماعی آن پرسش هایی را مطرح کرده است.

در این یادداشت انتقاد شده است که چگونه درآمد ماهانه 27 میلیون تومانی به عنوان یکی از معیارهای حذف خانوار از دریافت کوپن انتخاب شده است. آن هم در شرایطی که هزینه های زندگی و تامین کالاهای ضروری با افزایش چشمگیری مواجه است.

چرا ملاک درآمدی 27 میلیون تومان نقد شده است؟

نگارنده یادداشت با اشاره به گزارش های رسمی مبنی بر هزینه معیشت خانواده های کارگری مدعی شده است که حداقل هزینه یک خانواده کارگری سه نفره به 95 میلیون تومان در ماه رسیده است و حدود 70 درصد جامعه کارگری با وجود اشتغال زیر خط فقر زندگی می کنند.

بر این اساس این سوال مطرح شده است که برای تعیین سقف درآمدی 27 میلیون تومانی چه شاخص و محاسبه ای در نظر گرفته شده است و آیا این رقم می تواند نشان دهنده توان واقعی خانوارها در تامین هزینه های زندگی باشد؟

در این تبصره به تغییر رویکرد دولت در اجرای پروژه کالابرگ نیز اشاره شده است. به گفته نگارنده، پس از اصلاح سیاست ارزی و حذف ارز ترجیحی، قرار بود حمایت معیشتی از طریق کالابرگ به خانوارها اختصاص یابد تا فشار افزایش قیمت کالاهای اساسی تا حدودی جبران شود.

اما اکنون بازنگری در فهرست مشمولان و محرومیت برخی از خانوارها از دریافت این حمایت، سوالاتی را درباره دامنه این طرح ایجاد کرده است.

هدف کالابرگ چه بود؟

در ادامه یادداشت به اجرای طرح صورتحساب الکترونیکی پس از اصلاح سیاست ارزی در سال گذشته اشاره شده است.

با توجه به توضیحات نگارنده، قرار شد دولت برای حفظ قدرت خرید خانوارها برای خرید کالاهای اساسی، یارانه غیرنقدی را در قالب کالا به مردم از منابع حاصل از تغییر نرخ ترجیحی ارز اختصاص دهد.

در این زمینه کارشناسان اقتصادی نسبت به آثار تورمی اصلاحات ارزی هشدار داده بودند و حمایت از کالاها یکی از راهکارهایی بود که برای کاهش فشار افزایش قیمت بر سبد مصرف خانوارها در نظر گرفته شد.

نگارنده معتقد است افزایش مستمر تورم قدرت خرید یک میلیون تومانی اعتبار کالابرگ را کاهش داده است و در چنین شرایطی حذف خانوارهای با درآمد بالای 27 میلیون تومان در کنار سایر معیارهای اقتصادی می تواند دامنه حمایت معیشتی را محدود کند.

معیارهای حذف خانوارها از کالابرگ چیست؟

بر اساس توضیحات معاونت رفاهی و اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، سقف درآمد خانوارهای یک تا سه نفره کمتر از 20 میلیون تومان و برای خانوارهای چهار نفره کمتر از 27 میلیون تومان است. همچنین به ازای هر نفر اضافه خانواده ۷ میلیون تومان به این سقف اضافه می شود.

البته درآمد تنها شاخص برای بررسی وضعیت اقتصادی خانواده ها نیست و اطلاعاتی مانند کل درآمد، تراکنش های بانکی، میزان خرید و مالکیت خودرو و املاک نیز در فرآیند ارزیابی توان مالی خانوارها مورد توجه قرار می گیرد.

در نتیجه صرف داشتن درآمد کمتر یا بیشتر از یک رقم معین تنها بخشی از معیارهای ارزیابی است و وضعیت دارایی و سایر شاخص های اقتصادی نیز در ارزیابی ذینفعان نقش دارد.

ضرورت بررسی عواقب حذف محصول

در بخشی دیگر از یادداشت روزنامه اطلاعات بر ضرورت بررسی تبعات اقتصادی و اجتماعی خروج خانوارها از فهرست دریافت کنندگان کالابرگ تاکید شده است.

نگارنده معتقد است که مجلس، دیوان محاسبات و سایر نهادهای نظارتی باید اهداف و آثار اجرای این سیاست را بررسی کنند تا مشخص شود استانداردهای جدید چقدر با شرایط واقعی زندگی خانوارها تناسب دارند.

در این تبصره همچنین تاکید شده است که حتی در شرایط سخت اقتصادی، جنگ و تحریم، حمایت از معیشت خانوارها در سیاست گذاری اقتصادی مورد توجه قرار گیرد.

از دیدگاه نگارنده، هدفمندی یارانه ها را نباید محدود به حذف گروه ها از دریافت حمایت کرد و لازم است اثرات این تصمیم بر معیشت و موقعیت اجتماعی خانواده ها ارزیابی شود.

سوال اصلی در مورد استاندارد 27 میلیون تومان

موضوع اصلی در بحث جدید کالابرگ این است که چگونه بین خانواده های ثروتمند و نیازمند تمایز قائل شویم. تعیین سقف درآمد می تواند یکی از ابزارهای شناسایی وضعیت اقتصادی باشد، اما هزینه مسکن، محل سکونت، تعداد افراد خانوار، میزان بدهی و سایر هزینه های ضروری نیز بر قدرت خرید واقعی خانواده ها تاثیرگذار است.

به همین دلیل انتقادات مطرح شده در یادداشت روزنامه اطلاعات به این موضوع معطوف است که آیا معیارهای جدید می تواند تفاوت شرایط اقتصادی خانوارها را به درستی تشخیص دهد یا خیر؟

در نهایت، شفافیت در مورد نحوه محاسبه درآمد، ارزش دارایی ها و نحوه رسیدگی به اعتراضات خانوارهای محروم از موضوعات مهم در اجرای سیاست جدید کالابرگ است.