بازار لوازم خانگی؛ بازار به رکود مطلق نزدیک می شود

بازار؛ گروه صنعت: بازار لوازم خانگی در شرایطی روزهای سختی را سپری می کند که رکود معاملات، کاهش تقاضای موثر و بلاتکلیفی مصرف کنندگان، فعالیت بسیاری از واحدهای صنفی را با چالش مواجه کرده است. در این میان آنچه بیش از افزایش قیمت ها نگرانی فعالان بازار را برانگیخته، نامشخص بودن چشم انداز اقتصادی و تردید خریداران برای انجام معاملات است. وضعیتی که حتی مشتریانی را که قصد و توانایی خرید دارند نیز منتظر کرده است.

این بازار که در چند سال گذشته از آن به عنوان «بازار در رکود» یاد می شد، اکنون به گفته برخی فعالان این حوزه، رکودهای معمول را پشت سر گذاشته و رو به مرگ است. کاهش معاملات، محدودیت فروش اعتباری، مشکلات تامین مالی و تعطیلی برخی واحدهای صنفی، نشانه تشدید فشار بر فعالان این حوزه است.

در این میان یکی از مهم ترین موضوعاتی که فعالان بازار لوازم خانگی بر آن تاکید دارند، تاثیر نااطمینانی اقتصادی بر وضعیت فعلی بازار است. در همین زمینه علی رجایی از فعالان بازار لوازم خانگی در گفتگو با خبرنگار بازار وی گفت: وضعیت بازار لوازم خانگی بدتر است. البته عدم قطعیت مهم تر، ترسناک تر و خطرناک تر از تورم است.

این فعال اقتصادی حدود پنج هزار درخواست برای یکی از محصولات خود دریافت کرده است که نزدیک به هزار مورد آن از سوی افرادی بود که آماده خرید بودند، اما نکته قابل توجه این است که بسیاری از مخاطبان خرید را تا مشخص شدن شرایط آتی به تعویق انداخته اند.

وی برای توضیح این وضعیت به تجربه یکی از فعالان شناخته شده کسب و کار اینترنتی با حدود یک میلیون فالوور اشاره می کند و می گوید: این فعال اقتصادی حدود پنج هزار درخواست برای یکی از محصولات خود دریافت کرده که نزدیک به هزار مورد آن از سوی افرادی بوده که آماده خرید بوده اند، اما نکته قابل توجه این است که بسیاری از مخاطبان خرید را تا مشخص شدن شرایط آتی به تعویق انداخته اند.

به گفته این فعال بازار، حتی در مواردی که تقاضا و تمایل اولیه برای خرید وجود دارد، نگرانی از تحولات پیش رو و بلاتکلیفی مانع از تبدیل این تقاضا به معامله واقعی می شود.

فروشندگان حاضر به فروش کالا نیستند

قیمت لوازم خانگی در چند ماه گذشته به شدت افزایش یافته است. در شرایطی که خانوارها با محدودیت های اقتصادی مواجه هستند، خرید این دسته از کالاها به راحتی به تعویق می افتد. اما شرایط فعلی بازار نشان می‌دهد که مشکل تنها به کاهش تمایل مصرف‌کنندگان خلاصه نمی‌شود و فروشندگان نیز با احتیاط بیشتری رفتار می‌کنند.

رجایی می گوید: در حال حاضر حتی جرات فروش نقدی لوازم خانگی را نداریم چه برسد به فروش نسیه.

وی معتقد است: در شرایطی که چشم‌انداز بازار مشخص نیست و مشکلات مالی و بی‌ثباتی سیستم بانکی نیز بر فعالیت بنگاه‌ها تأثیر گذاشته است، فروشندگان برای انجام معاملات کلان مردد هستند.

به گفته وی، ارزش معاملات در بازار لوازم خانگی بالاست و یک فاکتور دو یا سه روزه می تواند چندین میلیارد تومان ارزش داشته باشد. از این رو جابه جایی مبالغ کلان و اطمینان از امکان دریافت و انتقال وجوه به یکی از دغدغه های جدی فعالان این حوزه تبدیل شده است.

این شرایط در کنار کاهش تمایل مشتریان به خرید باعث شده تا چرخه معاملات در بازار مختل شود به طوری که نه خریدار اطمینان کافی برای انجام معامله را دارد و نه فروشنده می تواند به راحتی شرایط فروش را فراهم کند.

وضعیت بازار لوازم خانگی فراتر از رکود و در حالت مرگ است. به طوری که تنها در یک ماه پنج واحد صنفی در مجتمع تجاری محل فعالیت ما به طور کامل تعطیل و فعالیت خود را متوقف کردند.

پیامدهای رکود بازار تنها به کاهش فروش و افت حجم معاملات محدود نمی شود و به جایی رسیده است که برخی واحدهای صنفی لوازم خانگی در شرایط فعلی ادامه فعالیت خود را محدود کرده اند.

رجایی در این خصوص می گوید: وضعیت بازار لوازم خانگی فراتر از رکود و در حالت مرگ است. به طوری که تنها در یک ماه پنج واحد صنفی در مجتمع تجاری محل فعالیت ما به طور کامل تعطیل و فعالیت خود را متوقف کردند.

موانع فروش اقساطی

در شرایط کاهش قدرت خرید خانوارها، فروش اقساطی می تواند یکی از ابزارهای موثر برای حفظ تقاضا و تسهیل خرید کالاهای بادوام باشد. با توجه به قیمت بالای بسیاری از محصولات لوازم خانگی، پرداخت هزینه خرید به صورت یکجا برای بخشی از مصرف کنندگان مشکل است و امکان خرید اعتباری می تواند به افزایش تراکنش ها کمک کند.

در حال حاضر حتی جرات فروش نقدی لوازم خانگی را نداریم چه برسد به فروش نسیه.

اما شرایط فعلی نشان می دهد که فروش اقساطی نیز با موانع زیادی مواجه بوده است. فروشندگان برای ارائه اعتبار بلندمدت به مشتریان نیاز به تامین مالی و حمایت از تامین کنندگان دارند، اما به گفته فعالان بازار، این ظرفیت ها نسبت به گذشته محدودتر است.

این فعال بازار لوازم خانگی درباره فروش اقساطی می گوید: پیش از این فروشندگان می توانستند با شرایط اعتباری شش ماهه از شرکت ها کالا خریداری کرده و در بازه های ده ماهه یا یک ساله به مشتریان بفروشند. در این شرایط بخشی از منابع مالی توسط فروشگاه و بخشی توسط تامین کننده تامین می شد و امکان گردش سرمایه وجود داشت. اما در حال حاضر، تامین کنندگان نه توانایی گذشته برای تامین اعتبار را دارند و نه کسب و کارها می توانند به تنهایی فروش اقساطی بلندمدت را تامین کنند.

رجایی می گوید: حمایت از طرح ها و مجموعه های بزرگ لوازم خانگی با حمایت از فروشگاه های کوچک متفاوت است و بنگاه های کوچک برای ادامه فعالیت و ارائه خدمات اعتباری نیازمند حمایت مالی هستند. خرد فروشان توانایی تامین منابع مالی برای فروش اقساطی بلند مدت را ندارند و پس از 36 ماه مبالغ را دریافت می کنند. علاوه بر این، کسب و کارهای کوچک هرگز از حمایت نظام بانکی برخوردار نبوده اند.

رجایی افزود: باید زمینه ای فراهم شود تا بنگاه های کوچک نیز بدون نیاز به منابع مالی گسترده وارد فرآیند فروش اقساطی شوند. ساز و کارهایی که می تواند با ارزیابی اعتبار خریداران و فراهم آوردن بستر تامین مالی امکان فروش اقساطی را برای فروشگاه های کوچک فراهم کند تا این واحدها ورشکست نشوند.

به گفته وی، در صورت طراحی و اجرا نشدن چنین سازوکاری، تداوم شرایط فعلی می تواند منجر به تعطیلی بیشتر واحدهای صنفی و افزایش بیکاری شود. پیامدهایی که علاوه بر فعالان مستقیم بازار، سایر بخش های جامعه و اقتصاد را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.

نمی توان گفت که محصولات لوازم خانگی به وفور در بازار موجود است، اما در صورت مراجعه خریداران، امکان دسترسی و خرید بسیاری از محصولات وجود دارد.

علاوه بر مشکلات مربوط به تقاضا و تامین مالی، وضعیت موجودی کالا نیز یکی از مواردی است که در بررسی شرایط بازار حائز اهمیت است. رجایی در این خصوص می گوید: نمی توان گفت که محصولات لوازم خانگی به وفور در بازار موجود است اما در صورت مراجعه خریداران امکان دسترسی و خرید بسیاری از محصولات وجود دارد.

بازار لوازم خانگی در انتظار ثبات است

مجموع اظهارات فعالان بازار نشان می دهد که نمی توان شرایط فعلی صنعت لوازم خانگی را صرفا با موضوع افزایش یا کاهش قدرت خرید توضیح داد. بلاتکلیفی مصرف کنندگان و تعویق خرید، محدودیت منابع مالی فروشندگان، کاهش قدرت اعتباری تامین کنندگان و عدم حمایت کافی از بنگاه های کوچک مجموعه عواملی است که جریان معاملات را در این بازار ضعیف کرده است.

در چنین شرایطی احیای بازار علاوه بر ارتقای قدرت خرید خانوارها، مستلزم بازگشت اعتماد به فضای اقتصادی و تامین ابزارهای تامین مالی مناسب است. حمایت از کسب و کارهای کوچک، توسعه مکانیزم های اعتبارسنجی و تسهیل فروش اقساطی نیز می تواند برخی از موانع موجود را کاهش دهد.