چرا ظریف با دیدار احمدی نژاد و آمریکایی ها مخالفت کرد؟

اقتصاد ایران:

محمدجواد ظریف سال هاست که وزارت امور خارجه را ترک کرده است اما نام او همچنان یکی از محورهای اصلی اختلاف بر سر مذاکره با آمریکا و نوع رابطه ایران با جهان است. هر بار که بار دیگر بحث با واشنگتن مطرح می شود، بخشی از مخالفان او به عملکرد او در مذاکرات هسته ای بازمی گردند و تصاویری مانند راه رفتن ظریف و جان کری در ژنو بار دیگر وارد فضای سیاسی می شود.

در این میان یکی از سوالات مطرح شده این است که چرا ظریف همچنان یکی از اهداف اصلی هجمه های سیاسی است و چرا حتی پس از گذشت سال ها تصویری که از او در کنار جان کری می رود همچنان ابزاری برای انتقاد از او است؟

برای پاسخ به این سوال، گزارشی از بیش از دو دهه پیش و اولین سفر محمود احمدی نژاد به نیویورک گزارش کنید. سپتامبر 2004 برمی گرداند

عمل اول؛ دیداری که ظریف با آن مخالفت کرد

طبق روایتی که درباره اولین حضور محمود احمدی نژاد در مجمع عمومی سازمان ملل وجود دارد، وی در این سفر به دنبال دیدار مستقیم با مقامات آمریکایی بوده است.

محمدجواد ظریف در آن زمان سفیر ایران در سازمان ملل بود و بر اساس این ماجرا با چنین دیداری مخالفت کرده است.

دلیل مخالفت ظریف این بود که هیچ مجوزی از رهبری برای دیدار مستقیم احمدی نژاد با مقامات آمریکایی وجود نداشت و از نظر ایشان این دیدار نباید بدون چنین مجوزی صورت می گرفت.

این گزارش از این حادثه به عنوان یک تناقض سیاسی مهم یاد می کند. زیرا ظریف در سال های بعد بارها از سوی منتقدانش متهم شد که بدون اجازه در مسیر مذاکره با آمریکا حرکت کرده است، در حالی که طبق این روایت در مقطعی از ملاقات با مقامات آمریکایی جلوگیری کرده بود، زیرا مجوز لازم برای آن وجود نداشت. اخبار اقتصاد

عمل دوم؛ چرا پیاده روی ظریف و جان کری جنجالی شد؟

سال ها بعد شرایط تغییر کرد و این بار محمدجواد ظریف نه به عنوان سفیر ایران در سازمان ملل، بلکه به عنوان وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران وارد مذاکرات مستقیم در رابطه با موضوع هسته ای شد.

در آن زمان مذاکرات هسته ای به یکی از اصلی ترین عرصه های تقابل دیپلماتیک ایران و آمریکا تبدیل شده بود و در عین حال مخالفت های جدی برای دستیابی به توافق وجود داشت.

در این بین اسرائیل آشکارا با توافق احتمالی مخالف بود و بنیامین نتانیاهو نیز برای مخالفت با روند مذاکرات و تلاش برای جلوگیری از این توافق به کنگره آمریکا رفت.

اما یکی از تصاویر جنجالی مذاکرات نه در یک جلسه رسمی و پشت میز مذاکره، بلکه در خارج از اتاق مذاکره شکل گرفت. جایی که محمدجواد ظریف و جان کری در ژنو در کنار هم قدم می زدند.

در فضای دیپلماتیک می شد این تصویر را نماد گفتگوی دو مذاکره کننده دانست اما در فضای سیاسی داخلی ایران برداشت دیگری از آن شکل گرفت.

پیاده روی ظریف و کری به یکی از تصاویر مورد استناد منتقدان تبدیل شد و مخالفان ظریف بارها از آن برای حمله سیاسی به وزیر امور خارجه استفاده کردند.

به این ترتیب، تصویری که در سنت دیپلماسی می‌توان آن را بخشی از روند گفت‌وگو دانست، در سیاست داخلی ایران معنای دیگری پیدا کرد و به یکی از نمادهای مناقشه بر سر نحوه تعامل با آمریکا تبدیل شد.

عمل سوم؛ انتقادها ادامه داشت، اما حمایت هم وجود داشت

مخالفان ظریف در سال های بعد بارها او را به عبور از برخی خطوط قرمز در مذاکرات متهم کردند.

در مقابل این انتقادات، گزارش به مواضع حمایتی رهبر جمهوری اسلامی از تیم مذاکره کننده نیز اشاره می کند. از جمله اظهاراتی که حکایت از صداقت و امانتداری مذاکره کنندگان هسته ای داشت.

در این گزارش به اتفاقی در دوران مدیریت مسعود مزیکیان نیز اشاره شده است.

بنابر روایت، زمانی که ظریف در پی فشار مخالفان و منتقدان از سمت دولتی خود در دولت پزشکی استعفا داد، در اولین جلسه هیئت دولت با مقام رهبری حضور نداشت.

در آن جلسه از وی در مورد غیبت وی سوال شد و گفته شد که ظریف نیز در جلسه حضور داشته باشد.

از نظر نگارنده، این واقعه سؤال دیگری را مطرح می کند; با وجود چنین مواضعی در مورد ظریف و تیم مذاکره کننده، چرا هجمه های سیاسی علیه وی هرگز متوقف نشد.

حتی پس از خروج ظریف از دولت پزشکی، اختلافات در مورد عملکرد، دیدگاه سیاسی و نقش وی در سیاست خارجی ادامه داشت.

آخرین پرده؛ ظریف فقط پشت میز مذاکره نبود

فعالیت محمدجواد ظریف به حضور در جلسات رسمی و مذاکرات هسته ای محدود نشد.

وی در دوره های مختلف با انتشار مطالبی در رسانه های بین المللی سعی در بیان دیدگاه خود در مورد ایران و سیاست خارجی جمهوری اسلامی داشت.

بنا بر روایت این گزارش، هدف ظریف از این فعالیت‌ها ارائه تصویری متفاوت از ایران در برابر روایتی بود که او بر اساس «ایران‌هراسی» می‌دانست.

او برای مقابله با چنین تصویری مطالب و مطالبی را در رسانه های آمریکایی منتشر کرد و این فعالیت های رسانه ای نیز بخشی دیگر از جنجال ها درباره او شد.

مخالفت‌ها با ظریف در سال‌های اخیر تنها به انتقاد از عملکرد وی در برجام، مذاکرات هسته‌ای یا تصدی وزارت امور خارجه محدود نشده و انتشار کتاب‌ها و فعالیت‌های رسانه‌ای او نیز با واکنش‌های مخالفان همراه بوده است.

در این گزارش آمده است که ظریف به دلیل نوشتن مقالاتی برای مقابله با ایران هراسی در رسانه های آمریکایی با تحریم رسانه ای مواجه شد.

همچنین اخیراً سلطنت طلبان و بنیادها FDD آنها برای جلوگیری از فروش کتاب های خوب در آمازون اقدام کرده اند.

همزمان گروهی به دفتر وی در تهران نیز حمله کردند.

در روایت این گزارش آمده است که در جریان این حملات، سخنان مربوط به دو سال پیش ظریف که به گفته نویسنده در دفاع از رهبری و سپاه مطرح شده بود با روایتی متفاوت بازنشر و تفسیر شد.

چرا دعوای سر ظریف تمام نمی شود؟

این گزارش در نهایت این موضوع را مطرح می کند که محمدجواد ظریف دیگر تنها نام یک دیپلمات یا وزیر خارجه سابق نیست.

نام او در فضای سیاسی ایران کم کم به نماد اختلافی بزرگتر تبدیل شده است. تفاوت فقط در شخصیت ظریف یا توافق هسته ای نیست، بلکه در دیدگاه های مختلف در مورد مذاکره، ارتباط با جهان و نحوه گفتگو با آمریکاست.

به همین دلیل، حتی اتفاقی مانند پیاده‌روی ظریف و جان کری در ژنو از سطح رفتار دیپلماتیک فراتر رفت و بخشی از مناقشه سیاسی داخلی شد.

در یک سوی این جنجال، منتقدانی وجود دارند که از عملکرد ظریف در مذاکرات و نوع تعامل وی با مقامات آمریکایی انتقاد کرده اند و در سوی دیگر، روایاتی وجود دارد که این اقدامات را جزئی از وظایف معمول و ضروری دیپلماسی می دانند.

از منظر این گزارش، سوال اصلی در نهایت به این موضوع برمی گردد که چه کسی و تحت چه شرایطی حق دارد از طرف ایران با آمریکا گفتگو کند؟

شاید تداوم جنجال بر سر محمدجواد ظریف بیش از آن که صرفاً به تصویر راه رفتن او با جان کری یا حتی توافقی خاص مرتبط باشد، ریشه در همین تفاوت اساسی در مورد مذاکره و نوع رابطه ایران با جهان داشته باشد.