شناخت صلاحیت و رتبه بندی شرکت های ساختمانی، تاسیساتی و صنعتی در ساختار نظام فنی و اجرایی کشور سنگ بنای اصلی ورود به معاملات دولتی و مناقصات ملی است. معاون نظارت راهبردی سازمان برنامه و بودجه کشور هر ساله با در نظر گرفتن متغیرهای کلان اقتصادی از جمله نرخ تورم، شاخص تعدیل قیمت و نوسانات بازار، مقادیر عددی مربوط به ارزیابی توان فنی، مالی و تجربی شرکت ها را بررسی و به روز می کند.
برای فعالان عرصه ساختمان، مهندسی و مدیران ارشد شرکت های اجرایی گرفتن رتبه پیمانکار صرفاً یک اقدام اداری و دفتری نیست، بلکه تدوین نقشه راه تفصیلی بر اساس آخرین بخشنامه ها، امتیاز کار انجام شده (Ew)، ارزیابی توان مالی (P)، میزان قرارداد شاخص و کنترل محدودیت ظرفیت آزاد در نظر گرفته شده است. بدون اطلاع دقیق از این ضوابط، پرونده های احراز صلاحیت در سامانه جامع ساجات یا سجر با چالش های فراوانی مانند استرداد پرونده، کاهش پایه یا قفل شدن ظرفیت کار مواجه است.
در این گزارش تخصصی به بررسی و بازخوانی آمار جدول شاخص سال 1405، تحلیل ضرایب تعدیل سالانه، تبیین الزامات نیروی انسانی و امتیازدهی اعضا، اسناد مالی و نحوه مدیریت عملیات مجاز می پردازیم تا مسیر تملک، ارتقا و تثبیت صلاحیت قانونی مجتمع های عمرانی را به شفاف ترین شکل ممکن ترسیم کنیم.
مبانی و سه رکن امتیازدهی در نظام تشخیص صلاحیت پیمانکاری
نظام ارزیابی سازمان برنامه و بودجه مبتنی بر ترکیبی از متغیرهای فنی، مالی و انسانی است. هر یک از این سه رکن سهم خاصی در امتیاز نهایی مجموعه دارند:
1. قدرت مالی و گردش حساب (شاخص P)
شاخص مالی شرکت بیانگر نقدینگی، انباشت سرمایه و میزان درآمد عملیاتی حاصل از اجرای قراردادها در چهار سال مالی گذشته است. در این فرآیند اطلاعات مستقیم از جداول اظهارنامه مالیاتی مورد تایید سازمان امور مالیاتی کشور استخراج می شود. اقلامی مانند بهره ویژه، استهلاک، دارایی های جاری و ثابت به منظور محاسبه ضریب P در فرمول های مصوب اندازه گیری می شوند.
2. تجربه کاری و وظایف تکمیل شده (Ew index)
این بخش به ارزیابی عملکرد پیمانکار در 15 سال گذشته می پردازد. کلیه مبالغ قراردادهای انجام شده و کارکردهای تایید شده سالهای گذشته بر اساس جدول ضرایب تعدیل سال 1404 (تاریخ بخشنامه شماره 576756) بازنویسی و به ارزش امروز تبدیل می شود. مجموع این ارقام وزنی امتیاز Ew را تشکیل می دهد. همچنین برای عبور از سطوح 1، 2 و 3 ثبت حداقل یک یا دو قرارداد با عنوان کار شاخص با ارقام سنگین اعلام شده در جدول شاخص رسمی 1405 الزامی است.
اخذ رتبه پیمانکاری توسط گروه رتبه بندی
3. نیروی انسانی متخصص و اعضای امتیازدهی
کادر فنی، مدیران و مهندسین حاضر در شرکت وزن بالایی در کسب صلاحیت دارند. تحصیلات آکادمیک در رشته های مربوطه، سنوات پرداخت حق بیمه کارگاهی و سمت های اجرایی اعضا زیر ذره بین کارشناسان می باشد. مدرک لیسانس برای دو سوم اعضای هیئت مدیره و مدیرعامل الزامی تلقی می شود و هیچ یک از پرسنل امتیازدهی نباید دارای تعهد بیمه یا سهمیه ثبت شده در موسسه مهندسی دیگر باشند.
بررسی جامع شرایط و فرآیند تمدید رتبه پیمانکاری در سال 1405
گواهینامه های تشخیص صلاحیت صادره از سازمان برنامه و بودجه دارای مدت اعتبار محدود 4 ساله می باشد. پایان این مدت به منزله توقف امکان شرکت در مناقصات دولتی و مسدود شدن ظرفیت های سامانه ساجات می باشد. از این رو، آگاهی از الزامات تمدید رتبه پیمانکاری قبل از انقضای تاریخ اعتبار گواهی، نقش حیاتی در حفظ جریان تجاری و عملیاتی شرکت ها دارد.
فرآیند تمدید فقط بررسی اسناد قبلی نیست. بلکه ارزیابی مجدد شاخص ها بر اساس آخرین جداول مصوب سال 1405 صورت می گیرد، یعنی اگر شرکتی در سال های گذشته موفق به اخذ پایه مشخصی در زمان تمدید شده باشد باید نشان دهد که اسناد مالیاتی چهار سال گذشته، قراردادهای فعال و بسته و همچنین کادر فنی و مهندسی آن با آخرین طبقه امتیاز مطابقت کامل دارد.
مهمترین نکات در فرآیند به روز رسانی و تمدید گواهی صلاحیت عبارتند از:
- بررسی مجدد پرسنل امتیازدهی و اطمینان از وجود بیمه و عدم استخدام همزمان آنها در سایر شرکتهای مشاور یا پیمانکاری.
- به روز رسانی سوابق مالیاتی با ثبت آخرین اظهارنامه مالیاتی چهار سال گذشته و اخذ تطابقات لازم.
- ارائه اسناد پیشرفت واقعی و فیزیکی پروژه های در دست اجرا برای به روز رسانی دقیق ظرفیت کار رایگان شرکت.
- بررسی حداقل مقادیر شاخص برای پایه های 1 تا 3 به منظور تثبیت نمره و جلوگیری از افت رتبه به درجات پایین تر.
جدول تفکیک شاخص های صلاحیت پیمانکاران در سال 1405
بر اساس آخرین اطلاعیه معاونت راهبردی و سازمان برنامه و بودجه، مقادیر حداقل امتیاز کار، حداقل مبالغ نشاندهنده کار، کف توان مالی و ضرایب ظرفیت برای 12 رشته تخصصی در سال 1405 به شرح زیر تصویب شد:
بخش اول: امتیاز کارهای انجام شده (Ew)، ضریب تعداد حداکثر ظرفیت و مبالغ کار شاخص (میلیون ریال)
جدول شاخص های تعیین صلاحیت پیمانکاران در سال 1405
نکته مهم فنی مصوب: در حوزه حفاظت، مرمت و مرمت آثار فرهنگی و تاریخی، در زیرمجموعه های پست، انتقال و توزیع و تولید انرژی های تجدیدپذیر و پاک حوزه برق و زیرمجموعه اتوماسیون صنعتی حوزه صنعت، ضریب کار شاخص به یک سوم و یک چهارم کاهش می یابد.
بخش دوم: حداقل امتیاز توانایی مالی اظهارنامه مالیاتی (P)
حداقل امتیاز توان مالی (P)
جدول سقف ظرفیت مجاز ریالی و تعدیل قراردادها سال 1405
سقف مجاز ریالی بیانگر حداکثر توان تعهد یک پیمانکار در تمامی پروژه های در حال اجرا است. ارقام زیر بر حسب واحد می باشد میلیون ریال شناسایی شده اند:
جدول سقف ظرفیت مجاز ریالی و تعدیل قراردادها سال 1405
جدول رسمی ضرایب تعدیل کار پیمانکاران (بر اساس 1405)
برای محاسبه ارزش جاری قراردادهای 15 سال گذشته بر اساس بخشنامه شماره 576756 مورخ 31/03/1395، ارزش عملیاتی هر سال در ضرایب زیر ضرب میشود:
جدول رسمی ضرایب تعدیل کار پیمانکاران
قوانین و مقررات حاکم بر امتیازدهی افراد و کادر فنی
نمره انسانی در همه درجات یک پایه ثابت در نظر گرفته می شود و قوانین پیرامون آن از بالاترین حساسیت برخوردار است:
- مدرک مورد نیاز: حداقل دو سوم اعضای هیأت مدیره به همراه مدیرعامل ملزم به داشتن مدرک لیسانس در رشته های فنی یا گروه های مورد تایید می باشند.
- مستثنی شدن شرکت های تاسیس شده: شرکت هایی که از سال 2001 به طور مستمر فعال بوده اند از قانون دو سوم مدرک کارشناسی مستثنی هستند. اما در صورت عضویت یک عضو جدید در هیات مدیره ملزم به ارائه مدرک کارشناسی معتبر می باشد.
- حضور انحصاری پرسنل: یک فرنچایز نمی تواند همزمان در بیش از یک شرکت به عنوان مدیر عامل، عضو هیئت مدیره صاحب امتیاز یا پرسنل صاحب امتیاز ثبت شود. حضور به عنوان عضو عادی بدون امتیاز در سایر موسسات بلامانع است.
- وضعیت اعضای علی البدل: اعضای علی البدل هیأت مدیره در ارزیابی های سامانه ساجات به عنوان اعضای رسمی هیأت مدیره شناخته نمی شوند و امتیاز آنها معادل پرسنل عادی محاسبه می شود.
- قوانین وظیفه و معافیت: استفاده از گواهی معافیت تحصیلی به جای کارت پایان خدمت فقط برای اعضای هیأت مدیره به استثنای مدیرعامل به شرط تحصیل در سنوات قانونی تحصیل (کاردانی 2.5 سال، کارشناسی 5 سال، کارشناسی ارشد 2.5 سال و دکتری 4 سال) مجاز است.
- حضور تمام وقت مدیرعامل: مدیرعامل شرکت پیمانکاری باید به صورت تمام وقت در شرکت مستقر باشد و هیچ سمت اجرایی در نهادهای دولتی یا سایر شرکت ها نداشته باشد.
شرایط و الزامات بیمه، ایمنی محل کار و تعهدات کارفرما
فرآیند احراز صلاحیت پیمانکار تنها به محاسبات حسابداری محدود نمی شود. بلکه چندین الزام کارگاهی و بیمه ای بر پروژه ها حاکم است:
- پوشش کامل بیمه ای: پیمانکار موظف است علاوه بر بیمه تامین اجتماعی، بیمه تمام خطر پیمانکار را در مقابل حوادث غیرمترقبه مانند آتش سوزی، سیل و زلزله پوشش دهد.
- انطباق HSE و حفاظت فنی: استقرار تجهیزات ایمنی، سیستم های اطفای حریق، حصار کشی اولیه، تامین روشنایی کافی و استقرار نیروهای امنیتی در پروژه های قبلی از جمله شرایط اساسی تایید سوابق کاری است.
- تعهدات اداری و زیربنایی کارفرما: بر اساس پروتکل های ساجات، دستگاه اجرایی و کارفرما موظفند مجوزهای زیربنایی پروژه اعم از آب، برق، گاز و انشعاب موقت را در زمان مقرر اخذ و به پیمانکار تحویل دهند.
خدمات تخصصی گروه رتبه بندی در امور رتبه بندی و ارتقای درجه پیمانکاری
پیچیدگی محاسبات ماتریس شاخص، تدوین اظهارنامه مطابق با استانداردهای ساگات و آرایش تخصصی ترکیب هیئت مدیره ایجاب می کند که مدیران شرکت از خدمات مشاوره حرفه ای بهره مند شوند.
آفرین با تیمی متخصص خدمات حرفه ای در زمینه اخذ انواع رتبه بندی، ثبت شرکت و برند و اخذ گواهینامه هایی مانند ISO و HSE ارائه می دهد. هدف ما هموارسازی مسیر رشد و اعتبار شرکت ها با مشاوره و پشتیبانی تخصصی است.
سوالات متداول در مورد شاخص های صلاحیت 1405
1. پروژه های انجام شده در چه بازه زمانی برای امتیازدهی محاسبه می شوند؟
با اعمال ضرایب تعدیل سالانه سازمان برنامه و بودجه تنها قراردادها، صورت وضعیت ها و کارهای مصوب 15 سال اخیر شرکت قابل محاسبه و امتیازدهی است.
2. آیا گواهی تحصیلی صادر شده از دوره های آموزشی دانشگاه قابل قبول است؟
خیر؛ مدارکی که صرفا دارای ارزش استخدامی داخلی بوده و امکان ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر وزارت علوم را ندارند، در فرآیند تشخیص صلاحیت معتبر نمی باشند.
3. در چه شرایطی از امتیاز کار شرکت کاسته می شود؟
در برخی از زیرمجموعه های تخصصی مانند پست و انتقال در حوزه نیرو یا اتوماسیون در حوزه صنعت و همچنین مرمت آثار باستانی، ضرایب کار شاخص به یک سوم و یک چهارم کاهش می یابد.
4. آیا بازنشستگان می توانند به عنوان مهندس امتیازدهی در شرکت حضور داشته باشند؟
بله؛ بازنشستگان می توانند با ارائه گواهی بازنشستگی معتبر و مدارک تخصصی در نقش مدیرعامل، عضو هیئت مدیره یا کارشناس امتیازدهی در شرکت شرکت کنند.
5. اعتبار گواهینامه صلاحیت پیمانکاری چند سال است و چه زمانی باید برای تمدید اقدام کنم؟
اعتبار گواهینامه های صلاحیت پیمانکار 4 سال است و توصیه می شود مدارک مالی و فنی را حداقل 3 تا 4 ماه قبل از انقضای تاریخ اعتبار تهیه و بارگذاری کنید.
















گفتگو در مورد این post