بازار؛ گروه بین الملل: روزنامه آلمانی بیلد در گزارشی که در روز جمعه 22 نوامبر 1405 منتشر شد، پیش نویس غیررسمی را فاش کرد که مذاکره کنندگان روسی در جریان مذاکرات محرمانه ابوظبی با نمایندگان اروپایی در میان گذاشتند. سندی که به گفته دیپلمات های آلمانی بسیار فراتر از موضوع اوکراین است و هدف آن ایجاد نظم امنیتی جدید در کل قاره اروپاست. بر اساس این پیش نویس، مسکو نه تنها می خواهد تمام سرزمین های اوکراینی را که نیروهایش کنترل می کنند، حفظ کند، بلکه اصرار دارد که کل منطقه دونباس، از جمله بخش هایی از استان های دونتسک و لوهانسک که هنوز در دست کی یف است، باید تحت کنترل روسیه قرار گیرد. از سوی دیگر، اوکراین می‌تواند به اتحادیه اروپا بپیوندد، اما باید برای همیشه غیرمتعهد بماند و عضویت در ناتو برای همیشه از دستور کار خارج شود. اما آنچه این پیشنهاد را از همه طرح‌های صلح قبلی متمایز می‌کند، عباراتی است که مستقیماً به سپر امنیتی اروپا حمله می‌کند: خروج فنلاند از ناتو و بازگشت آن به وضعیت پیش از عضویت، و ممنوعیت هرگونه پایگاه نظامی ناتو در استونی، لتونی و لیتوانی. اما کرملین روز جمعه این گزارش را تکذیب کرد. دیمیتری پسکوف، سخنگوی ریاست جمهوری روسیه در یک کنفرانس خبری گفت: مطلقاً هیچ بحثی در این مورد وجود نداشته است. با این حال، حتی اگر این سند صرفاً یکی از چندین پیش‌نویس غیررسمی باشد، ماهیت چنین عباراتی حاکی از عمق جاه‌طلبی مسکو برای بازتعریف نظم امنیتی پس از جنگ سرد است. جاه طلبی که می تواند پیامدهای استراتژیک گسترده ای برای ایران داشته باشد.
پیش نویس غیر رسمی منتسب به روسیه در مذاکرات ابوظبی شامل شرایطی است که فراتر از اوکراین است و مستقیماً به ساختار امنیتی اروپا حمله می کند.
پیشنهادی که فراتر از اوکراین است
پیش نویس منتسب به روسیه مجموعه ای از شرایط را در بر می گیرد که هر یک به تنهایی می تواند توازن قوا را در اروپا تغییر دهد. از طرف اوکراین، مسکو می‌خواهد کنترل تمام سرزمین‌های اشغالی را حفظ کند و دونباس را به طور کامل ضمیمه کند. به این معنا که کیف باید بخش‌های باقی‌مانده استان‌های دونتسک و لوهانسک را که هنوز تحت کنترل خود هستند، واگذار کند. بنادر اودسا و میکولایف نیز قرار است غیرنظامی شوند و استفاده از آنها به عنوان پایگاه دریایی ممنوع شود، اگرچه ترتیبات جداگانه ای برای آزادی کشتیرانی در دریای سیاه و بالتیک در نظر گرفته شده است. در بخش اروپایی، فنلاند باید ناتو را ترک کند و قبل از سال 2023 به وضعیت غیر متعهد بازگردد. کشوری که در آوریل 2023 پس از چندین دهه بی طرفی نظامی به ناتو پیوست. استونی، لتونی و لیتوانی نیز باید ممنوعیت دائمی پایگاه های ناتو در خاک خود را بپذیرند. در مقابل، روسیه پیشنهاد می کند تا تسلیحات هسته ای تاکتیکی خود را از بلاروس خارج کند و از استقرار موشک های بالستیک میان برد در آنجا صرف نظر کند. این بسته در واقع یک معامله امنیتی بزرگ است: مسکو مایل است برخی از حضور نظامی تهاجمی خود در غرب را در ازای تحکیم و رسمی کردن دستاوردهای ارضی خود در اوکراین کاهش دهد، اما در مقابل می‌خواهد ناتو را از مرزهای خود عقب براند.
مسکو می خواهد فنلاند از ناتو خارج شود و کشور به وضعیت قبل از 2023 بازگردد. فنلاند که پس از چندین دهه بی طرفی، در آوریل 2023 به ناتو پیوست. همچنین استونی، لتونی و لیتوانی باید ممنوعیت دائمی پایگاه های ناتو در خاک خود را بپذیرند.
فنلاند و بالتیک؛ خط قرمز اروپا
واکنش فنلاند به گزارش بیلد فوری و واضح بود. آنتی هاکانن، وزیر دفاع فنلاند، این پیشنهاد را “کاملا توهین آمیز” خواند و تاکید کرد که عضویت کشورش در ناتو “اصلا موضوع مذاکره نیست” و روسیه می داند که چنین چیزی غیرقابل قبول است. الینا والتونن، وزیر امور خارجه فنلاند نیز گفت که این تصمیم صرفا متعلق به فنلاند و ائتلاف است و مسکو نباید در آن دخالت کند. وی همچنین افزود تلاش روسیه برای کشاندن مذاکرات از اوکراین به ترتیبات امنیتی اروپا نشان می دهد که مسکو عجله ای برای دستیابی به توافق ندارد. در سطح اتحادیه اروپا، کایا کالاس، معاون کمیسیون اروپا، هشدار داد که حتی بحث در مورد خواسته های روسیه برای معماری امنیتی اروپا به معنای افتادن در دام مسکو است. یک کارشناس لتونیایی همچنین ارزیابی کرد که اروپایی ها هرگز با “معماری امنیتی جدید” پیشنهادی روسیه موافقت نخواهند کرد. به نظر می رسد مسکو با ارائه چنین شرایطی عملاً میزان انسجام غرب و سنجش آمادگی اروپا برای پذیرش عقب نشینی های استراتژیک را می سنجد. آزمایشی که حتی در صورت عدم دستیابی به توافق می تواند اختلافات درون ناتو را آشکار کند.
در طرف اوکراینی، روسیه می‌خواهد تمام سرزمین‌های اشغالی را حفظ کند و بر دونباس کنترل کامل داشته باشد، در حالی که اوکراین می‌تواند به اتحادیه اروپا بپیوندد اما باید برای همیشه از ناتو دور بماند.
دونباس؛ میدانی که با میز مذاکره فاصله دارد
هرگونه توافق در مورد دنباس، صرف نظر از واقعیت میدان نبرد، یک توافق کاغذی خواهد بود. بر اساس گزارش های میدانی، در حالی که ولادیمیر پوتین در ژوئن 2026 به ارتش دستور داده بود تا پایان سال کنترل کامل استان دونتسک را به دست بگیرد، پیشروی نیروهای روسیه در این منطقه بسیار کند بوده است. در ارزیابی اواخر اوت 2026، موسسه مطالعات جنگ (ISW) پیش‌بینی کرد که روس‌ها ممکن است تا پاییز سال 2026 به حومه‌های اسلوویانسک و کراماتورسک برسند، اما محاصره و تصرف این دو شهر در مقیاس وسیع تا پایان سال بعید است. تا سپتامبر 2026، حدود 15 درصد از استان دونتسک هنوز تحت کنترل اوکراین بود و تحلیلگران نظامی تخمین زدند که با سرعت پیشرفت در آن زمان، تصرف کامل دونباس تا پایان دسامبر 2026 امکان پذیر نبود. این شکاف بین اهداف اعلام شده کرملین و واقعیت میدانی توضیح می دهد که چرا مسکو در مذاکرات ابوظبی بر «کل دونباس» به عنوان یک شرط سیاسی پافشاری می کند: دریافت در میدان آنچه در میز مذاکره به دست نیامده است. در مقابل، ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین، به صراحت گفته است که نه تنها واگذاری دونباس تضمینی برای صلح نخواهد بود، بلکه پوتین از عقب نشینی به عنوان «مکثی قبل از تجاوز بعدی» استفاده خواهد کرد و ممکن است یک، دو یا پنج سال بعد دوباره حمله کند. به گفته زلنسکی، به جای فشار بر مسکو، از اوکراین خواسته می شود امتیازات ارضی بدهد. موضعی که کیف آن را رد می کند.
آنتی هاکانن، وزیر دفاع فنلاند، پیشنهاد روسیه را “کاملا توهین آمیز” خواند و تاکید کرد که عضویت فنلاند در ناتو “اصلا موضوع مذاکره نیست”. و در سطح اتحادیه اروپا، کایا کالاس هشدار داد که بحث در مورد خواسته های روسیه به معنای افتادن در دام مسکو است.
ابوظبی؛ دیپلماسی در سایه جنگ فرسایشی
مذاکرات سه جانبه روسیه، اوکراین و آمریکا در ابوظبی که در روزهای دوشنبه و سه شنبه 18 و 19 آبان 1405 (10 و 11 نوامبر 2026) برگزار شد، اولین دور مذاکرات مستقیم پس از ماه ها وقفه بود. ولادیمیر مدینسکی، رئیس تیم مذاکره‌کننده روسیه پس از پایان مذاکرات اعلام کرد که طرف‌ها به توافق صلح نزدیک‌تر هستند، اما دستیابی به یک توافق بزرگ به موضع اوکراین، ایالات متحده و «بازگشت اروپا به عقلانیت» بستگی دارد. وی همچنین تاکید کرد که “هر تکه خاک روسیه به سرزمین مادری بازخواهد گشت و هیچ گزینه دیگری وجود ندارد”. عبارتی که نشان می دهد مسکو حتی در فضای دیپلماتیک هم موضع حداکثری خود را رها نکرده است. ماموران آمریکایی از ادامه بی اعتمادی بین دو طرف و اختلاف بر سر مناطق تحت کنترل خبر دادند، اگرچه توافقی در مورد دور جدید و گسترده مبادله زندانیان حاصل شد. با این حال، تحلیلگران نسبت به مسکو بدبین تر هستند: برخی ارزیابی می کنند که کرملین مذاکرات ابوظبی را نه راهی برای پایان دادن به جنگ، بلکه فرصتی برای تقویت موقعیت سیاسی خود و تضعیف حمایت غرب از اوکراین می داند. بر اساس گزارش های منتشر شده، در پیش نویس های موازی، پیشنهادهایی مانند احیای صادرات گاز روسیه به اروپا از طریق خطوط لوله اوکراین نیز ارائه شده است. ایده ای که در صورت تحقق می تواند اهرم انرژی مسکو را در قاره سبز احیا کند. به عبارت دیگر، ابوظبی به صحنه ای تبدیل شده است که روسیه هم در حال چانه زنی برای آتش بس است و هم خواستار تغییر در معماری انرژی و امنیتی اروپا است.
کرملین این گزارش را رد کرده است، اما حتی اگر این سند صرفا یک پیش نویس غیررسمی باشد، گنجاندن چنین عباراتی نشان دهنده جاه طلبی مسکو برای بازتعریف نظم امنیتی پس از جنگ سرد است. به نظر می رسد مسکو با ارائه این شرایط در حال آزمایش انسجام غرب و سنجش آمادگی اروپا برای عقب نشینی های استراتژیک است.
اقتصاد فرسوده؛ انگیزه پنهان مسکو از معامله
در پشت شرایط گسترده مسکو، فشارهای اقتصادی فزاینده ای وجود دارد که اگرچه در ظاهر کاهش نیافته است، اما ساختار اقتصاد روسیه را به طور جدی تضعیف کرده است. تولید ناخالص داخلی روسیه در سه ماهه اول سال 2026 برای اولین بار در سه سال گذشته 0.2 درصد کاهش یافت. کسری بودجه فدرال از 90 درصد هدف سالانه در همان سه ماهه فراتر رفت و درآمدهای نفت و گاز در سه ماهه اول نسبت به سال 2025 تقریباً 45 درصد کاهش یافت. درآمد صادرات نفت از میانگین 10.4 میلیارد دلار در ماه در ژانویه و فوریه به 19.1 میلیارد دلار در مارس، 21.5 میلیارد دلار در آوریل و 20.8 میلیارد دلار افزایش یافت، اما رشد قابل توجهی در قیمت نفت 20.8 میلیارد دلار نبود. در حجم صادرات؛ زیرا «تحریم های پهپادی» اوکراین در کاهش حجم صادرات موثر بود. همچنین پیش بینی می شود کسری حساب جاری روسیه در سال 2026 به 3.2 درصد تولید ناخالص داخلی افزایش یابد که از 1.7 درصد در سال 2025 افزایش یافته است. این ارقام نشان می دهد که با وجود حفظ ظاهر مقاومت، مسکو با یک معضل استراتژیک مواجه است: ادامه جنگ فرسایشی با افزایش هزینه های اقتصادی، یا توافقی که باعث تثبیت دستاوردهای سرزمینی و کاهش بخشی از فشار تحریم ها شود. حداکثر شرایط در ابوظبی را می توان به عنوان تلاشی برای تبدیل این بن بست به “پیروزی از طریق مذاکره” تعبیر کرد. هدفی که تحقق آن در گرو قوام و پشتکار طرف مقابل است.
گفتگو در مورد این post