در ایتالیای قرون وسطی، نیش عنکبوت می توانست مردم را دیوانه وار به رقصیدن وادار کند.

آنها به سرعت می چرخیدند، بالا و پایین می پریدند و حتی روی زمین می خزیدند. برخلاف پدیده گسترده تر «شور رقص» که همزمان بخش هایی از اروپا را فرا می گرفت، این رقص که تارانتلا نام داشت، صرفاً یک بیماری تلقی نمی شد. اما مردم آن را راهی برای درمان نیز می دانستند.

آنا هارش، رقصنده حرفه ای و بنیانگذار شرکت رقص آلگرو، که متخصص در رقص های محلی ایتالیایی است، در مصاحبه با Popular Science توضیح می دهد:

برخی معتقد بودند که نیش عنکبوت باعث لرزش و حرکات غیر ارادی بدن می شود. به همین دلیل، افراد آسیب دیده به رقصیدن ادامه دادند تا سم را از بدن خود خارج کنند.

تارانتیسم با دیگر آفت های رقص متفاوت بود

تارانتیسم یک پدیده تاریخی، روانی و اجتماعی بود که باعث اضطراب، مالیخولیا و حرکات غیر ارادی بدن می شد. این پدیده از قرن 11 تا 17 به سرعت در جنوب ایتالیا گسترش یافت.

مرکز اصلی تارانتیسم شهر ساحلی تارانتو در ناحیه پولیا در جنوب ایتالیا بود. شهری که در قسمت پاشنه چکمه جغرافیایی این کشور قرار دارد. هر ساله در فصل برداشت تابستان، ساکنان محلی ساعت‌های طولانی در مزارع کار می‌کنند که عنکبوت‌های بزرگ و پشمی در آن لانه می‌کنند.

اکثر مردم فکر می کردند که این عنکبوت ها سم خطرناکی دارند و نیش آنها به سرعت باعث تارانتیسم می شود. به گفته مردم آن زمان، تنها راه درمان این عارضه، عرق کردن و خارج کردن سم از بدن با رقصیدن مداوم و سریع بود; این رقص ها حرکات کنترل نشده و پرانرژی داشتند که در نهایت هم رقصنده و هم بیماری را از بین می برد.

البته جنوب ایتالیا تنها منطقه ای نبود که چنین اتفاقاتی در آن رخ داد. در طول قرون وسطی موارد مشابهی از رقص تشنجی و غیرارادی در نقاط مختلف اروپا گزارش شد. اولین مورد بزرگ ثبت شده در 24 ژوئن 1374 در شهر آخن آلمان اتفاق افتاد. پس از آن موارد دیگری در کشورهایی مانند سوئیس و فرانسه گزارش شد. در بسیاری از این موارد، مبتلایان به طور غیرقابل کنترلی برای روزها یا حتی هفته ها می رقصیدند و حتی برخی از آنها در حین رقص جان خود را از دست دادند.

پس از گذشت چندین قرن، هنوز علت دقیق این وقایع روشن نیست. با این حال، تارانتیسم در جنوب ایتالیا و رقص تارانتلا در نتیجه ویژگی های منحصر به فردی داشت.

عنکبوت گرگ ترسناکی که الهام بخش تارانتلا بود

احتمالاً نام رتیل (Tarantula) از عنکبوت گرگ گونه Lycosa tarantula در منطقه تارانتو گرفته شده است. اما عنکبوت های گرگ و رتیل متعلق به دو خانواده کاملا متفاوت هستند. عنکبوت های گرگ با پاهایی که به حدود 7.5 تا 10 سانتی متر می رسد، جفت چشم های متعدد و حرکات عجیب و ناگهانی هنگام راه رفتن، ظاهری ترسناک دارند و به همین دلیل به راحتی سوژه افسانه های شهری و باورهای عجیب و غریب شده اند.

با وجود ظاهر ترسناک این عنکبوت ها، تحقیقات علمی نشان داده است که نیش عنکبوت گرگ معمولا برای انسان خطرناک نیست. علائم آن بیشتر شبیه نیش خفیف زنبور است و ممکن است باعث درد و تورم موضعی شود. نه برای فرستادن یکی به یک مهمانی رقص بی پایان! در واقع، از حدود 38000 گونه شناخته شده عنکبوت در جهان، تنها حدود 100 گونه دارای سم خطرناک برای انسان هستند.

آیا نیش عنکبوت گرگ واقعا باعث رقصیدن شما می شود؟

در آگوست 1693، یک پزشک ناشناس از ناپل حتی ارتباط بین نیش عنکبوت گرگ و تارانتیسم را آزمایش کرد. در یک آزمایش عمومی، او به دو عنکبوت گرگ اجازه داد تا او را گاز بگیرند. اما برخلاف تصور عموم، او هرگز حرکات رقص عجیب خود را به نمایش نمی گذاشت.

از سوی دیگر، تحقیقات علمی امروز نشان می دهد که گرمای شدید تابستان، فشار فیزیکی، کم آبی و حتی مصرف زیاد شراب به راحتی می تواند علائمی شبیه به تارانتیسم ایجاد کند. با این حال، ارتباط تاریخی بین عنکبوت های گرگ و تارانتیسم باقی مانده است.

رتیل چیست؟

تارانتلا که گاهی به آن «رقص عنکبوت» نیز می‌گویند، در اصل یک رقص آیینی با هدف شفا بود، جایی که مردم معتقد بودند می‌توانند سم ناشی از تارانتیسم را عرق کنند.

امروزه اشکال مختلفی از رتیل وجود دارد. با این حال، این رقص ها بیشتر شبیه سنت های رقص محلی است تا روش های درمانی. در واقع شکل درمانی این رقص نام مشخص تری دارد و به پیزیکا معروف است.

کلمه pizzica از فعل ایتالیایی pizzicare گرفته شده است که به معنای “نیش زدن” یا “نیش زدن” است.

هارش امروز معنای این باور را توضیح می دهد:

شاید امروز بتوانیم آن نیش را چیزی درونی مانند استرس یا اضطراب بدانیم. تصور کنید یکی از آشنایانتان ناگهان یکی از عزیزانتان را از دست می دهد و بدنش به شدت و بی اختیار می لرزد. چنین فردی ممکن است شروع به رقصیدن یا حرکت کند و هر کاری که می تواند برای کنار آمدن با شرایط انجام دهد.

رقص پیزیکا تارانتاتا تقریباً فضایی شبیه جن گیری دارد. آیینی که در آن سعی می شود ارواح شیطانی یا موجودات شیطانی از جمله سم فرضی عنکبوت با انجام مراسم خاصی از بدن فرد خارج شوند. در این مورد، ابزار اصلی رهایی، رقص آزاد و پرشور بود.

نوازندگان دور فرد آسیب دیده جمع می شدند و ریتم های سریع و بدون وقفه را با مقیاس زمانی 6/8 با استفاده از تنبور، ویولن و گیتار اجرا می کردند. فردی که از تارانتیسم رنج می‌برد، وارد نوعی خلسه می‌شود.

هارش می گوید:

مردم بدن خود را تکان می دادند، بالا و پایین می پریدند، می چرخیدند و می چرخیدند. عده ای روی زمین غلت می زدند و دوباره بلند می شدند. پیتزیکا حرکات خاصی دارد، اما شما می توانید آنها را به هر ترتیبی انجام دهید. همه چیز به احساسی که در آن لحظه دارید بستگی دارد.

تارانتیسم و ​​تارانتلا در دنیای امروز

امروزه اکثر مورخان و دانشمندان موافقند که عنکبوت های گرگ باعث تارانتیسم نشده اند. در عوض، این پدیده احتمالاً نوعی هیستری جمعی بود. وضعیتی که در آن گروهی از مردم ترس، اضطراب یا علائم جسمی شدید مانند سرگیجه، لرزش و معده درد را به طور مشترک تجربه می‌کنند، بدون اینکه دلیل فیزیکی یا پزشکی خاصی داشته باشند.

تارانتیسم بیشتر افراد فقیر جامعه و به ویژه زنان را تحت تأثیر قرار داد. هارش در مورد یکی از دلایل احتمالی این امر می گوید:

زنان تحت ستم قرار گرفتند و با نابرابری های بسیاری مواجه بودند. رقص راهی بود که از طریق آن می توانستند احساسات خود را بیان کنند و حتی با حرکات خود فریاد بزنند. برای یک دقیقه، آنها می توانند در مرکز توجه قرار گیرند و توسط دیگران دیده شوند.

در طول قرن ها، رتیل از یک آیین درمانی پرتنش به جشن زندگی و شادی تبدیل شده است. امروزه ایتالیایی ها این رقص محلی محبوب را در مراسم عروسی و جشنواره های مختلف اجرا می کنند.

هر سال در ماه اوت، جشنواره La Notte della Taranta در منطقه Puglia ایتالیا برگزار می شود. رویدادی که با تمرکز بر موسیقی سنتی، پیتزا و تارانتلا، بزرگترین جشنواره فضای باز اروپا محسوب می شود.

رقص به عنوان راهی برای درمان

صرف نظر از اینکه آیا رقص واقعا می تواند سموم را از بدن دفع کند یا نه، تحقیقات نشان می دهد که رقص به کاهش استرس و افزایش سطح سروتونین کمک می کند. هورمونی که در تنظیم خلق و خو، خواب و هضم غذا نقش دارد.

هارش در پایان می گوید:

می دانید، مهم نیست که چه چیزی ما را آزار می دهد. غم و اندوه باشد یا از دست دادن یکی از عزیزان. می توانیم با هم حرکت کنیم، به ریتم نوازنده بپیوندیم و به نوعی خودمان را التیام دهیم. حرکت تمام وجود ما را در بر می گیرد و باعث می شود به مشکلات خود فکر نکنیم.

البته اگر روزی توسط یک عنکبوت سمی و کشنده گاز گرفتید، لطفا رفتن به اورژانس را به رقصیدن ترجیح دهید!