
به نظر می رسد استرس آنقدر در زندگی روزمره ما اجتناب ناپذیر است که گاهی اوقات چاره ای جز خندیدن به دردسرهایی که به تدریج بر سر ما وارد می شود نداریم.
با وجود تمام فشارهای روانی و تمایل به پنهان کردن آنها در پشت یک لبخند اجباری، استرس نیز می تواند اثرات مثبتی داشته باشد. یکی از این اثرات ترشح هورمون کورتیزول است. هورمونی که معمولاً به عنوان یک عامل مضر شناخته می شود. به نظر می رسد در تبلیغات محصولات مختلف که وعده کاهش تولید کورتیزول را می دهند، نکته مهمی نادیده گرفته شده است: این هورمون جنبه مفیدی دارد. مطالعات نشان می دهد که کورتیزول به حفظ خاطرات کمک می کند.
همه انواع استرس مضر نیستند. هنگامی که مغز وجود یک عامل استرس زا را تشخیص می دهد، یک پاسخ بیولوژیکی کوتاه مدت به نام جنگ یا گریز را فعال می کند. بدن قادر است این دوره های استرس را تا زمانی که با زمان کافی برای استراحت همراه باشد، مانند یک خواب خوب، تحمل کند. در مقابل، استرس مزمن، که ممکن است برای ماه ها یا حتی سال ها ادامه یابد، اغلب آسیب زا است.
با وجود این، دوره های کوتاه استرس می تواند حافظه را با کمک کورتیزول ترشح شده تقویت کند. دانشمندان قبلاً در مورد ارتباط کورتیزول با حافظه می دانستند، اما تیمی از محققان دانشگاه ییل اکنون به بررسی دقیق تری پرداخته اند تا مشخص کنند چرا برخی از خاطرات به سرعت فراموش می شوند، در حالی که برخی دیگر برای مدت طولانی در ذهن باقی می مانند.
در مطالعه اخیر منتشر شده در مجله Science Advances، محققان گفتند:
استرس تأثیر قدرتمندی بر یادگیری و خاطرات ما دارد و باعث میشود مغز هنگام ثبت اطلاعات، رویدادهای هیجانی و مرتبط با استرس را در اولویت قرار دهد. حتی اگر به معنای نادیده گرفتن اطلاعات خنثی باشد. این مزایا با افزایش سطح هورمون های مرتبط با استرس مرتبط است.
خاطرات عاطفی در دو مرحله شکل می گیرد. اول، مغز یک رویداد را از نظر عاطفی مهم و برانگیزاننده تشخیص می دهد. سپس اطلاعات را برای ذخیره سازی طولانی مدت ثبت می کند تا در آینده بتوان آنها را بازیابی کرد. کورتیزول بر هر دو فاز تأثیر می گذارد.
تاثیر کورتیزول در شکل گیری خاطرات عاطفی
هنگامی که یک رویداد هیجان انگیز در شرایط استرس زا رخ می دهد، مغز منابع بیشتری را برای پردازش آن اختصاص می دهد. این فرآیند فعالیت بخشهای مختلف شبکه وسیع نورونهای مغز را تغییر میدهد. مطالعات قبلی نشان داده اند که کورتیزول می تواند اثر نورون های مرتبط با برانگیختگی عاطفی را افزایش دهد.

نکته جالب این است که برانگیختگی شدید به تنهایی ممکن است حافظه را تضعیف کند، اما وقتی با استرس همراه شود، اثر معکوس دارد و منجر به تقویت حافظه می شود. مغز همچنین از شبکه های عصبی مختلف برای ذخیره خاطرات عاطفی و اطلاعات خنثی استفاده می کند و کورتیزول احتمالاً نحوه تعامل شبکه های مرتبط با حافظه و برانگیختگی عاطفی را تغییر می دهد.
تیم تحقیقاتی ییل تلاش کردند دقیقاً تعیین کنند که کورتیزول چگونه بر قدرت و ماندگاری خاطرات تأثیر می گذارد. به شرکت کنندگان در این کارآزمایی یک قرص هیدروکورتیزون، یک شکل دارویی از هورمون کورتیزول یا یک دارونما داده شد. آنها سپس مجموعه ای از تصاویر بالقوه احساسی را مشاهده کردند. در همان زمان، فعالیت مغز آنها با استفاده از دستگاه تصویربرداری تشدید مغناطیسی عملکردی یا fMRI ثبت شد. شرکت کنندگان همچنین احساس خود را در مورد هر تصویر رتبه بندی کردند.
از آنجایی که تصویربرداری fMRI فعالیت نواحی مختلف مغز و تغییرات آن را در طول زمان با بررسی جریان خون و سطح اکسیژن نشان میدهد، محققان توانستند تشخیص دهند که کدام تصاویر بیشترین فعالیت را در قسمتهای مربوط به واکنشهای احساسی ایجاد میکنند. روز بعد، شرکت کنندگان در یادآوری تصاویر مورد آزمایش قرار گرفتند. سپس تمام مراحل تست یک بار دیگر تکرار شد.
کورتیزول چگونه شبکه های حافظه را تغییر می دهد؟
برای بررسی تأثیر کورتیزول بر حافظه، محققان تصاویر اسکن مغز را تجزیه و تحلیل کردند تا شبکههایی را شناسایی کنند که فعالیت آنها میتواند سطح برانگیختگی عاطفی افراد یا تصاویری را که بعداً به خاطر میآورند را پیشبینی کند. برخی از این شبکه ها هر دو عملکرد را داشتند.

کورتیزول به طور قابل توجهی هر دو گروه از شبکه ها را تحت تاثیر قرار داد، اما نحوه اثر متفاوت بود. هنگام یادآوری خاطرات، این هورمون باعث تقویت و افزایش ثبات شبکه هایی شد که برانگیختگی عاطفی را پیش بینی می کردند. در این میان، شبکه فرونتوپاریتال که در هماهنگی رفتار نقش دارد و شبکه بصری بیشترین ثبات را از خود نشان دادند. کورتیزول همچنین اتصال بین شبکه های عصبی را تقویت کرد و اندازه شبکه های پیش بینی کننده برانگیختگی عاطفی را افزایش داد.
کورتیزول همچنین شبکه های مرتبط با حافظه را تغییر داد. در افرادی که این هورمون را دریافت کردند، هم شبکه های پیش بینی حافظه و هم شبکه های پردازش احساسات الگوی متفاوتی را در مقایسه با گروه دارونما نشان دادند. علاوه بر این، میزان همپوشانی بین شبکههای مرتبط با حافظه و شبکههای مسئول برانگیختگی عاطفی افزایش یافت.
در شرکتکنندگانی که کورتیزول مصرف کرده بودند، شبکههایی که تصاویر به یاد ماندنی را پیشبینی میکردند ذخیرهسازی اطلاعات دارای بار عاطفی را نیز در اولویت قرار دادند. این یافته می تواند بخشی از مکانیسم سازگاری مغز با شرایط استرس زا را توضیح دهد.
محققان در توضیح نتایج مطالعه خود گفتند:
کورتیزول مدارهای عصبی پیشبینیکننده حافظه را تغییر میدهد و آنها را به گونهای تنظیم میکند که ثبت محرکهای تحریککننده احساسی را در اولویت قرار دهند و به مدارهای پیشبینی برانگیختگی نزدیکتر شوند. اگرچه برای بررسی و تایید این الگو به مطالعات بیشتری نیاز داریم، نتایج کنونی اطلاعات مهمی در مورد پویایی تعامل بین شبکههای عصبی و چگونگی تأثیر کورتیزول بر شکلگیری موفقیتآمیز خاطرات عاطفی ارائه میدهد.
















گفتگو در مورد این post