دانشمندان فعالیت مغز را در طی یک تجربه خارج از بدن ثبت کردند و الگویی عجیب ظاهر شد

در این حالت مرزی که نه خواب کامل است و نه بیداری، فعالیت مغز خواب ممکن است وارد هوشیاری شود یا ذهن بیدار در مرزهای خواب با سردرگمی مواجه شود.

اکنون محققان متوجه شده اند که چنین همپوشانی می تواند دلیل برخی از عجیب ترین تجربیات گزارش شده بشر باشد. از وحشت ناشی از فلج خواب گرفته تا احساس خروج ذهن از بدن و حرکت مستقل آن در محیط اطراف. این یافته ها همچنین ممکن است اطلاعات جدیدی در مورد ماهیت احساس حضور در بدن و چگونگی شکل گیری این تجربه در مغز ارائه دهد.

همه احساساتی که تجربه می کنیم را نمی توان به راحتی توضیح داد. به عنوان مثال، ما خارش، گرسنگی و حسادت را می شناسیم، اما برخی افراد در مورد احساسات و تجربیاتی صحبت می کنند که با توانایی های شناخته شده بدن انسان مطابقت ندارد.

برخی از افراد احساس شناور بودن یا پرواز را تجربه می کنند. برخی دیگر با ترس شدید و احساس حضور موجودات هیولا مواجه می شوند. گروهی نیز از تجربه عجیب جدا شدن از بدن و حرکت در فضاهای فیزیکی یا معنوی صحبت می کنند.

دانشمندان این تحریفات غیرعادی در ادراک بدن را تجربه های خارج از بدن یا UBE می نامند. این پدیده ها ممکن است در هنگام فلج خواب، رویاهای شفاف و حتی در هنگام بیداری رخ دهند. با وجود گزارش های متعدد، علت دقیق این تجربیات هنوز ناشناخته است.

از آنجایی که چنین وقایعی اغلب در مرز بین خواب و بیداری رخ می دهد، ترزا کامپیو فرر، عصب شناس دانشگاه رادبود هلند و همکارانش تصمیم گرفتند با طراحی یک آزمایش خاص، بیشتر در مورد این پدیده بیاموزند.

آنها 35 نفر را انتخاب کردند که از طریق رویاهای شفاف یا مدیتیشن تجربه ای از حالات غیرمعمول آگاهی داشتند. سپس فعالیت مغزی این افراد را هنگام ورود به حالت مبهم بین خواب و بیداری ثبت کردند. این اندازه گیری ها هنگام مدیتیشن، به خواب رفتن و حتی خواب دیدن انجام می شد.

تجربه خارج از بدن ممکن است بین خواب و بیداری رخ دهد

برخلاف ماهیت مرموز این آزمایش ها، ابزارهای مورد استفاده محققان کاملاً علمی و معمولی بود. آنها از کلاهک های الکتروانسفالوگرام (EEG) ویژه ای که ده ها الکترود روی آن ها قرار داشت برای ثبت فعالیت الکتریکی مغز استفاده کردند.

پس از پوشیدن کلاه ایمنی، شرکت کنندگان برای ورود به حالت های غیرعادی هوشیاری آماده شدند. محققان هر فرد را از طریق تمرینات مدیتیشن راهنمایی کردند تا آرام شوند و بیشتر روی احساسات بدن خود تمرکز کنند. آنها همچنین از جرقه های نور برای القای تجربیات ماوراء الطبیعه زمانی که شرکت کنندگان به خواب نزدیک می شدند، استفاده کردند.

اما یک مشکل وجود داشت: وقتی فرد خواب بود، چگونه می‌توانست به محققان بفهماند که تجربه‌ای خارج از بدن دارد؟ تیم تحقیقاتی یک راه حل هوشمند برای حل این مشکل طراحی کردند. از شرکت‌کنندگان خواسته شد هر زمان که تجربه‌ای غیرعادی را تجربه کردند، چشمان خود را به چپ، راست، چپ و دوباره در یک توالی مشخص حرکت دهند.

از آنجایی که حرکات چشم حتی در هنگام خواب نیز قابل تشخیص است، محققان توانستند زمان وقوع این تجارب را در داده های ثبت شده EEG تعیین کنند. پس از آزمایش، محققان مصاحبه‌های مفصلی با شرکت‌کنندگان انجام دادند تا درباره احساسات، تصاویر ذهنی و رویدادهایی که تجربه کرده‌اند بیشتر بدانند. به این ترتیب می توان گزارش های شخصی افراد را با فعالیت الکتریکی ثبت شده در مغز آنها مقایسه کرد.

از 35 شرکت کننده، 20 نفر در مجموع 36 تجربه فیزیکی غیرعادی را گزارش کردند. بیشترین تعداد از این تجربیات در طول مدیتیشن رخ داده است، اما سایرین نیز در طول خواب REM، خواب غیر REM و بیداری های کوتاه بین خواب مشاهده شده اند.

برخی از افراد احساس می کردند که شناور هستند، می افتند یا می چرخند، در حالی که بدنشان کاملاً ثابت مانده بود. برخی دیگر ارتعاشات عجیب، احساس فشار یا لمس شدن توسط چیزی نامرئی را گزارش کردند.

الگوی غیرمنتظره فعالیت مغز هنگام خروج از بدن

برخی دیگر از شرکت کنندگان احساس کردند که مرزهای بدنشان ناپدید شده است یا دیگر نمی توانند شکل بدن خود را تشخیص دهند. گروهی نیز فلج را تجربه کردند که گاهی با توهمات ترسناک همراه بود.

در 10 مورد، افراد احساس می کردند که از بدن فیزیکی خود خارج شده اند یا به طور غیر طبیعی بالاتر از آن قرار گرفته اند. بررسی فعالیت مغزی این افراد الگویی جالب را نشان داد. در مقایسه با فعالیت طبیعی مغز در طول خواب یا مدیتیشن، تجربیات فیزیکی غیرمعمول با کاهش امواج مغزی آهسته، معروف به دلتا و تتا، و افزایش امواج بتا و گاما سریع‌تر همراه بود.

این تغییرات به ویژه در مناطق زمانی مغز قابل توجه بود. قسمت هایی که در پردازش اطلاعات حسی و ایجاد حس تعلق به بدن نقش دارند. جالب ترین چیز زمانی آشکار شد که محققان الگوی امواج مغزی را با حالت عادی خواب و بیداری مقایسه کردند. فعالیت امواج آهسته تا حدودی شبیه الگویی بین خواب و بیداری بود، در حالی که امواج سریعتر مشخصه مغز در حالت بیداری بود.

به عبارت ساده، فعالیت مغز هنگام تجربه این پدیده های عجیب ترکیبی از ویژگی های خواب و بیداری را نشان می دهد. فرقی نمی کرد که شرکت کنندگان از نظر فنی خواب باشند یا بیدار.

محققان بر این باورند که این وضعیت به دلیل از بین رفتن مرزهای واضح بین خواب و بیداری در مغز رخ می دهد. در مغز یک فرد بیدار، فعالیت های مربوط به خواب به قلمرو آگاهی نفوذ می کند. از سوی دیگر، در هنگام خواب، علائم بیداری به بخش هایی از فعالیت مغز می رسد.

چنین همپوشانی از دیرباز با فلج خواب همراه بوده است. وضعیتی که در آن هوشیاری فرد باز می گردد، اما بدن به دلیل مکانیسم های خواب به طور موقت فلج می ماند. با این حال، نقش این وضعیت در سایر تجربیات بدنی غیرمعمول هنوز به خوبی درک نشده است.

محققان در مقاله خود نوشتند:

در مجموع، یافته‌های ما نشان می‌دهد که تجربیات بدنی غیرعادی لزوماً وابسته به مرحله خاصی از خواب یا حالت خاصی از بیداری نیستند، بلکه احتمالاً از حالت هوشیاری ناشی می‌شوند که مرز بین این دو حالت را محو می‌کند.

همچنین توضیح دادند:

این می تواند توضیح دهد که چرا تجربیات بدنی غیرعادی گاهی عناصر رویایی را با محیط واقعی اطراف فرد ترکیب می کنند. به عنوان مثال، ممکن است فردی در هنگام تجربه توهمات ترسناک ناشی از فلج خواب، اتاق خواب خود را نیز ببیند.

با وجود این یافته ها، اسرار بسیاری باقی مانده است که باید کشف شوند. داده های EEG نمی توانند تعیین کنند که آیا کل مغز وارد یک حالت میانی بین خواب و بیداری می شود یا اینکه قسمت های مختلف مغز فعالیت های مرتبط با خواب و بیداری را به طور همزمان تجربه می کنند.

برای بررسی این احتمالات و تعیین اینکه چگونه احساسات غیر واقعی اما کاملا واقعی در ذهن ایجاد می شود، به تحقیقات بیشتری نیاز داریم.

با این حال، نتایج مطالعه جدید ممکن است سرنخ هایی در مورد یک موضوع اساسی تر نیز ارائه دهد. چگونه مغز در وهله اول احساس حضور عمیق و پایدار در داخل یک بدن فیزیکی را در انسان ایجاد می کند.

نتایج این تحقیق در مجله علمی Consciousness and Cognition منتشر شده است.