بازی های فکری برای کودکان در خانه

یکی از سوال‌هایی که بسیاری از والدین از خودشان می‌پرسند این است: چه چیزی می‌تواند هم کودک را سرگرم کند و هم واقعاً به رشد او کمک کند، بدون اینکه بعد از چند هفته کنار گذاشته شود؟ پاسخ من همیشه یک چیز بوده است: بازی های فکری کودکان. این دسته از اسباب‌بازی‌ها برخلاف بسیاری از وسایل زودگذر، ماه‌ها و حتی سال‌ها در خانه دوام می‌آورند و هر بار به شکل تازه‌ای بازی می‌شوند. در این مطلب می‌خواهم به‌طور کامل با شما مرور کنم چه دسته‌هایی وجود دارند، برای هر گروه سنی چه گزینه‌ای مناسب‌تر است، و چطور بدون سردرگمی، انتخاب درستی داشته باشید.

چرا این نوع سرگرمی‌ها اینقدر در خانه جواب می‌دهند؟

کودکان هنگام بازی‌کردن، بسیار سریع‌تر از هر روش دیگری یاد می‌گیرند. وقتی یک بازی ذهنی مقابل‌شان است، بدون آنکه خودشان متوجه شوند، در حال تمرین تمرکز، حل مسئله، صبر و همکاری با دیگران هستند. علاوه بر این، این نوع سرگرمی‌ها معمولاً زمان با کیفیتی هم بین والد و کودک ایجاد می‌کنند؛ چون بسیاری از این بازی‌ها برای دو نفر یا بیشتر طراحی شده‌اند و فرصت خوبی برای گذراندن وقت مشترک فراهم می‌کنند. برای همین است که این دسته از سرگرمی‌ها بین والدین اینقدر طرفدار دارند؛ هم کودک لذت می‌برد و هم خیال والدین راحت است که وقتش صرف چیز ارزشمندی می‌شود.

بازی‌های معمایی و پازل

پازل‌های هندسی و پازل‌های تصویری از محبوب‌ترین گزینه‌ها هستند، به‌ویژه به این دلیل که طیف قیمتی بسیار گسترده‌ای دارند؛ از مدل‌های ساده و اقتصادی گرفته تا نسخه‌های بزرگ‌تر که برای هدیه‌دادن هم انتخاب مناسبی‌اند. معماهای کلمات و معماهای تصویری نیز گزینه‌های خوبی هستند، به‌خصوص اگر بخواهید بدون صرف هزینه زیاد، مجموعه بازی‌های خانه را متنوع‌تر کنید. نکته مثبت دیگر این است که معمولاً می‌توان چند مدل از این دسته را با هم و با تخفیف گروهی سفارش داد، که برای خانواده‌هایی با بیش از یک فرزند بسیار به‌صرفه است.

بازی‌های استراتژیک

شطرنج کودکانه و بازی‌های کارتی استراتژیک جزو آن دسته از محصولاتی هستند که بیشترین بازخورد مثبت را از خانواده‌ها دریافت می‌کنند؛ هم از نظر کیفیت ساخت و هم از نظر بسته‌بندی مناسب برای هدیه. اگر به‌دنبال هدیه‌ای برای یک مناسبت خاص هستید، این دسته معمولاً بیشترین استقبال را از سوی کودکان و حتی نوجوانان دریافت می‌کند، چرا که هم چالش‌برانگیز است و هم قابلیت پیشرفت تدریجی دارد. بازی‌های تخته‌ای استراتژیک نیز برای خانواده‌هایی که به بازی گروهی در خانه علاقه دارند، انتخابی بی‌رقیب هستند؛ به‌خصوص در مهمانی‌ها و دورهمی‌های خانوادگی که فرصت خوبی برای استفاده مکرر از این محصولات فراهم می‌شود.

بازی‌های آموزشی

بازی‌های آموزشی ریاضی و بازی‌های علمی ساده، در طیف قیمتی متنوعی عرضه شده‌اند؛ می‌توانید از یک مدل ساده شروع کنید و بعداً به سراغ نسخه‌های کامل‌تر و پیچیده‌تر بروید. بازی‌های آموزشی زبان نیز یکی از پرفروش‌ترین زیرمجموعه‌های این دسته هستند، چون هم جمع‌وجور هستند و هم حمل‌ونقل آن‌ها ساده است. نکته جالب درباره این نوع بازی‌ها این است که بدون آنکه کودک احساس کند در حال «درس‌خواندن» است، مفاهیم تازه‌ای را یاد می‌گیرد؛ همین ویژگی است که آن‌ها را از روش‌های آموزشی سنتی متمایز می‌کند.

بازی‌های حرکتی و هماهنگی

بازی‌های تعادلی و بازی‌های حرکتی، گزینه‌هایی اقتصادی و پرکاربرد هستند که بسیاری از والدین آن‌ها را همراه با سایر بازی‌ها سفارش می‌دهند. این نوع بازی‌ها علاوه بر تقویت مهارت‌های ذهنی، به رشد هماهنگی حرکتی کودک هم کمک می‌کنند. بازی‌های جستجو و پیدا کردن نیز برای خانه‌هایی با فضای بازی محدود، انتخاب مناسبی هستند؛ نیازی به فضای زیاد ندارند و همیشه سرگرم‌کننده باقی می‌مانند.

بازی‌های گروهی و اجتماعی

بازی‌های گروهی و بازی‌های همکاری، برای جمع‌های خانوادگی و جشن تولد کودکان بی‌نظیر هستند. این دسته معمولاً برای بیش از ۲ نفر طراحی شده‌اند، به همین دلیل ارزش استفاده بسیار بالایی دارند، چرا که در هر دورهمی می‌توان دوباره از آن‌ها استفاده کرد. علاوه بر تقویت مهارت‌های شناختی، این بازی‌ها فرصت خوبی برای تمرین همکاری، نوبت‌گیری و رعایت قوانین گروهی نیز فراهم می‌کنند.

انتخاب بر اساس سن کودک

نکته‌ای که در انتخاب اهمیت زیادی دارد این است که بهترین سرگرمی، آن بازی‌ای است که دقیقاً با سن و مرحله رشد کودک هم‌خوانی داشته باشد.

برای سن ۳ تا ۵ سال، پازل‌های بزرگ با قطعات درشت و بازی‌های تخیلی و نقش‌آفرینی بهترین انتخاب هستند؛ چون هم از نظر ایمنی اطمینان‌بخش‌اند و هم به رشد زبان و مهارت‌های اجتماعی کودک کمک می‌کنند.

برای سن ۵ تا ۸ سال، که پرتقاضاترین بازه سنی نیز هست، بازی‌های استراتژیک ساده، پازل‌های کمی پیچیده‌تر و بازی‌های آموزشی ریاضی بیشترین تناسب را دارند. در این سن، کودکان معمولاً به‌دنبال چالش بیشتری هستند، بدون اینکه قوانین بازی بیش‌ازحد دشوار شود.

برای سن ۹ تا ۱۲ سال، بازی‌های استراتژیک پیشرفته‌تر، معماهای پیچیده و بازی‌های علمی و آزمایشگاهی گزینه‌های مناسبی هستند. این محصولات معمولاً قیمت بالاتری دارند، اما به‌دلیل کیفیت ساخت بالا، برای مدت طولانی‌تری در خانواده باقی می‌مانند و ارزش سرمایه‌گذاری خوبی محسوب می‌شوند.

چطور بین این همه گزینه، انتخاب درستی داشته باشیم؟

همیشه به والدین پیشنهاد می‌شود چهار نکته را در نظر بگیرند. نخست، تناسب با سن؛ یعنی بازی نه آن‌قدر ساده باشد که کودک زود خسته شود، و نه آن‌قدر دشوار که او را ناامید کند. دوم، کیفیت و ایمنی؛ حتماً باید مطمئن شد که محصول از مواد غیرسمی ساخته شده و فاقد قطعات خطرناک است. سوم، تناسب با علایق خود کودک؛ چون هر کودکی سلیقه خاص خودش را دارد و بازی‌ای که با علاقه‌اش هم‌خوانی داشته باشد، بسیار بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرد. و چهارم، اگر هدف شما جنبه آموزشی است، بهتر است بررسی کنید محتوای بازی دقیقاً چه مهارتی را تقویت می‌کند تا انتخابی هدفمند داشته باشید.

یک پیشنهاد برای شروع

اگر هنوز نمی‌دانید از کجا شروع کنید، انتشارات نردبان مجموعه کاملی از این نوع بازی‌ها را برای بازه سنی ۲ تا ۹ سال گردآوری کرده است؛ از کارت بازی و پازل کودک گرفته تا فلش‌کارت آموزشی. تمام محصولات این مجموعه دارای استاندارد ایمنی هستند و از مواد غیرسمی ساخته شده‌اند، و تنوع قیمتی آن‌ها نیز به‌قدری گسترده است که هم برای بودجه‌های محدود و هم برای یک هدیه ویژه، گزینه مناسبی پیدا خواهید کرد.