بازار؛ گروه کشاورزی: صنعت ژل رویال ایران با وجود داشتن ظرفیت های اقلیمی، تنوع پوشش گیاهی و امکان تولید در بخش قابل توجهی از سال، همچنان در مسیر توسعه بازار و صادرات با موانع جدی مواجه است. علاوه بر این، عدم نظارت موثر نه تنها رقابت تولیدکنندگان را با مشکل مواجه کرده است، بلکه اعتماد مصرف کنندگان به اصالت و کیفیت ژل رویال ایرانی را تحت تاثیر قرار داده است.
در همین راستا در قالب گفتگو با محمدرضا کوهی، بنیانگذار صنعت رویال ژل در ایران، چالش های تولید و تجارت این محصول را تشریح کردیم.
* در حال حاضر صنعت ژل رویال ایران با چه مشکلات و چالش هایی مواجه است و تولیدکنندگان این حوزه با چه مشکلاتی دست و پنجه نرم می کنند؟
بخش عمده ای از مشکلات صنعت ژل رویال به مسائل کلی اقتصاد و تولید در کشور برمی گردد. از یک سو قیمت هایی که برای فروشنده و خریدار در بازار شکل گرفته است، شرایط مناسبی را برای هیچ یک از طرفین ایجاد نمی کند و از سوی دیگر، ورود کالاهای قاچاق از مبادی غیررسمی و عدم نظارت کافی، بازار را با مشکلات جدی مواجه کرده است.
برخی از ژل رویال تولید داخل کیفیت خوبی دارند اما با نمونه های چینی موجود در بازار مخلوط می شوند. این اتفاق به تدریج اعتبار کالای ایرانی را تحت تأثیر قرار می دهد و تشخیص کالای باکیفیت را برای مصرف کننده دشوار می کند. شرایط بازار ژل رویال مانند بازار عسل است. امروزه مصرف کننده هنگام خرید عسل نیز با تردید در اصالت محصول، کیفیت آن و امکان استفاده از شکر در فرآیند تولید مواجه می شود. حتی در گفت و گو با همکاران و فعالان این حوزه می بینیم که موضوع اعتماد یکی از دغدغه های مشترک تولیدکنندگان و فروشندگان است و در نتیجه همین بی اعتمادی، مانع مهمی بر سر راه گسترش بازار ژل رویال است.
گفته می شود ژل رویال هنوز نتوانسته جایگاه واقعی اقتصادی خود را در صنعت زنبورداری ایران پیدا کند. دلیل این امر چیست؟
این ارزیابی تا حد زیادی درست است و یکی از دلایل اصلی آن عدم اطمینان از اصالت و کیفیت محصول است. مصرف کننده باید مطمئن باشد که محصولی که خریداری می کند همان کیفیت و ویژگی های مورد انتظار او را دارد.
ژل رویال محصولی نیست که مردم فقط برای سیر شدن یا همراه با غذا مصرف کنند. معمولاً به عنوان مکمل یا محصول تقویتی ارائه می شود. بنابراین اعتماد به کیفیت و اصالت آن بسیار مهم است.
البته در سال های اخیر آشنایی با این محصول در بین جامعه پزشکی نیز افزایش یافته است. تعداد افرادی که با توصیه پزشک برای تهیه ژل رویال مراجعه می کنند افزایش یافته است و این نشان می دهد که این محصول تا حدودی توانسته جای خود را در بین مصرف کنندگان باز کند.
با این حال، هنگامی که توصیه پزشک منجر به خرید می شود، مصرف کننده باید بتواند یک محصول معتبر و قابل اعتماد پیدا کند. اگر در اولین تجربه خرید با یک کالای بی کیفیت یا تقلبی مواجه شود، احتمالا اعتمادش را از دست خواهد داد. بنابراین حتی با افزایش آگاهی عمومی و معرفی محصول، تا زمانی که موضوع اصالت و کیفیت در بازار حل نشود، نمی توان انتظار داشت که ژل رویال به وضعیت اقتصادی واقعی خود برسد.
* ایران چه مزیت های رقابتی برای تولید و صادرات ژل رویال دارد؟
ایران از نظر شرایط اقلیمی و تنوع پوشش گیاهی ظرفیت های قابل توجهی برای تولید ژل رویال دارد. یکی از مزیت های ما امکان تولید در فصول مختلف سال است. با توجه به تنوع مناطق و شرایط آب و هوایی، تولید ژل رویال در ایران محدود به مدت زمان کوتاهی نیست، بنابراین امکان تولید آن در بهار، تابستان و حتی اوایل پاییز وجود دارد. بنابراین این امکان تولید در مدت زمان طولانی تری مزیت مهمی برای عرضه محصولات تازه به بازار محسوب می شود.
مهمترین مزیت ایران تنوع مراتع و گیاهان دارویی است. کشور ما حدود هشت هزار گونه گیاهی دارد و طبق برآوردی که می دانم بیش از دو هزار گونه در گروه گیاهان معطر با ارزش غذایی قرار دارند و حدود 450 گونه در عطاری ها عرضه می شود. این تنوع گیاهی می تواند بر کیفیت محصولات زنبورداری تأثیر بگذارد. هنگامی که یک زنبوردار در منطقه ای با پوشش گیاهی متنوع فعالیت می کند، زنبورها از منابع طبیعی مختلفی تغذیه می کنند و این می تواند در ویژگی های محصول نهایی نقش داشته باشد.
به نظر من تنوع اقلیمی و گیاهی ایران یکی از مهم ترین مزیت هایی است که در معرفی ژل رویال ایرانی به بازارهای خارجی باید مورد توجه قرار گیرد. به عبارت دیگر ظرفیت طبیعی کشور می تواند پشتوانه رقابت در بازارهای بین المللی باشد.
*مهمترین بازارهای صادراتی ژل رویال ایران کدام کشورها هستند و صادرکنندگان برای ورود به بازارهای جهانی با چه موانعی روبرو هستند؟
ژاپن یکی از بزرگترین واردکنندگان ژل رویال در جهان است و این محصول سابقه مصرف طولانی در این کشور دارد. تا آنجا که من می دانم، مصرف ژل رویال به بخشی از الگوی تغذیه مردم ژاپن در چند دهه گذشته تبدیل شده است. با این حال تا جایی که من می دانم ایران در حال حاضر صادرات قابل توجهی به ژاپن ندارد. پس از ژاپن، کشورهای حوزه خلیج فارس می توانند مقصد مناسبی برای صادرات ژل رویال ایرانی باشند.
یکی از مشکلات مهم در بررسی دقیق وضعیت صادرات، نبود تعرفه گمرکی مستقل و مشخص برای ژل رویال است. در آمار گمرک معمولاً این محصول در زیر مجموعه فرآورده های زنبور عسل یا گروه های مشابه ثبت می شود. به همین دلیل استخراج آمار دقیق صادرات ژل رویال به طور مستقل دشوار است. بنابراین برای شناخت دقیق ظرفیت صادراتی این صنعت، باید علاوه بر توسعه بازارهای هدف، سامانه ثبت و آمار نیز شفافتر شود.
* اگر امروز اختیار سیاست گذاری و برنامه ریزی برای توسعه صنعت ژل رویال را داشتید، چه اقداماتی را در اولویت قرار می دادید؟
اولین اقدام من برخورد جدی با تخلفات و کلاهبرداری هایی بود که در بازار ژل رویال رخ می دهد. هم در زمینه واردات قاچاق و هم در زمینه دستکاری و اختلاط محصولات در داخل کشور.
تا زمانی که کالای تقلبی و نمونه های وارداتی غیرمجاز در بازار وجود داشته باشد و نظارت موثری بر عرضه وجود نداشته باشد، تولیدکننده ای که بر اساس اصول و استانداردها فعالیت می کند نمی تواند رقابت مناسبی داشته باشد. این وضعیت هم به تولیدکننده لطمه می زند و هم اعتماد مصرف کننده را از بین می برد.
اولویت دوم آموزش زنبورداران برای افزایش تولید و بهبود کیفیت ژل رویال است. ما هنوز ظرفیت قابل توجهی برای آموزش و توسعه تولید داریم. بسیاری از زنبورداران می توانند با فراگیری روش های تخصصی وارد این عرصه شوند یا تولید خود را افزایش دهند.
امروزه ژل رویال تا حدودی در بین مردم شناخته شده است، اما افزایش آگاهی عمومی باید با توسعه تولید استاندارد و عرضه یک محصول اصیل همراه باشد. اگر بتوانیم آموزش های تخصصی را همزمان با مبارزه با کلاهبرداری و قاچاق گسترش دهیم، می توانیم تولید ژل رویال را از نظر کمی و کیفی ارتقا دهیم. به نظر من این دو اقدام یعنی «مبارزه با تقلب و قاچاق و توسعه آموزش های تخصصی زنبورداران» مهمترین پیش نیاز رشد صنعت ژل رویال در کشور است.

















گفتگو در مورد این post