اعضای دلال در مقابل تهدید ترامپ/ایران چه باید بکنند؟

اقتصاد ایران:

محمد عطریانفر، عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی و عضو شورای اطلاع رسانی دولت، با اشاره به افزایش گمانه زنی ها درباره احتمال درگیری مجدد ایران با آمریکا و اسرائیل، گفت: در شرایط کنونی احتمال وقوع یک جنگ تمام عیار را چندان بالا نمی دانم. وی در عین حال تاکید کرد که امکان حملات محدود و متناوب را نمی توان به طور کامل منتفی کرد.

عطریانفر: نشانه های کافی برای جنگ تمام عیار نمی بینم

عطریانفر در تشریح ارزیابی خود از وضعیت موجود گفت: بخش قابل توجهی از نگرانی و اضطراب جامعه ایران به این دلیل است که چشم انداز تحولات آینده هنوز مشخص نیست.

به گفته وی، روابط ایران، آمریکا و متحدان دو طرف هنوز به شرایطی نرسیده است که بتوان با اطمینان مسیر آینده آن را پیش بینی کرد. نامشخص بودن شرایط باعث شده است که جامعه در فضای انتظار و بلاتکلیفی قرار بگیرد.

وی برای ارزیابی احتمال وقوع جنگ به تحولات سال گذشته به ویژه حوادث پس از آن نگاه کرد جنگ دوازده روزه وی خاطرنشان کرد و گفت: در این مدت مواضع متناقضی، تغییر بیانیه ها و تهدیدهای متعددی از سوی طرف های دیگر مطرح شده است.

عطریانفر افزود: بسیاری از این تهدیدها به ویژه اظهارات دونالد ترامپ لزوماً منجر به اقدام عملی نشد و به همین دلیل صرف شنیدن تهدیدهای جدید را نمی توان نشانه قطعی آغاز جنگ دانست.

حملات محدود هنوز امکان پذیر است

این عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران معتقد است عواملی مانند مقاومت مردم ایران، همکاری جامعه با دولت و قدرت نیروهای مسلح در محاسبات طرف مقابل نقش داشته است.

وی مدعی شد که نیروهای مسلح ایران در یکی از لحظات حساس توانستند تصویر متفاوتی از موازنه قوا ارائه دهند و قدرت نظامی آمریکا را به چالش بکشند.

بر اساس ارزیابی عطریانفر، در شرایط کنونی نشانه های کافی برای نتیجه گیری اینکه یک جنگ تمام عیار در آستانه وقوع است وجود ندارد.

اما وی تاکید کرد که این ارزیابی به معنای حل و فصل اختلافات ایران و آمریکا در بلندمدت نیست.

به گفته عطریانفر، ممکن است دو طرف در نهایت به سمت کاهش تنش، پایان دادن به خصومت ها یا نوعی آتش بس حرکت کنند، اما در چنین شرایطی نیز نمی توان احتمال حملات محدود و گاه به گاه را به طور کامل منتفی دانست.

سه نکته که به گفته عطریانفر باید جدی گرفته شود

عطریانفر در ادامه سه موضوع را مهم دانست.

از دیدگاه ایشان اولاً مردم نباید تسلیم موج ترس و نگرانی شوند. دوم اینکه نیروهای مسلح باید سطح هوشیاری و آمادگی خود را در بالاترین سطح حفظ کنند و سوم اینکه جامعه نیز نسبت به تحولات آگاه و هوشیار باشد.

وی همچنین گفت: نباید تصور کرد که مشکلات موجود به راحتی و از طریق یک توافق پایدار حل می شود.

عطریانفر در این بخش به رفتار دونالد ترامپ اشاره کرد و مدعی شد رئیس جمهور آمریکا در گذشته رفتار قابل اعتمادی در قبال تعهدات و امضاهای خود از خود نشان نداده است.

به همین دلیل به گفته وی نه می توان با خوش بینی کامل به آینده نگاه کرد و نه هیچ تهدیدی را قطعیت جنگ تلقی کرد.

واکنش به تهدید ترامپ درباره «مادر بمب‌ها»

در بخشی دیگر از این گفتگو، موضوع اظهارات اخیر ترامپ در مورد استفاده از «مادر بمب» مطرح شد.

عطریانفر گفت: بخش بزرگی از این نوع تهدیدها را باید در چارچوب رفتارهای «متضاد، غیرقابل پیش‌بینی و غیرمتعارف» توصیف کرد.

وی این سوال را مطرح کرد که وقتی رئیس جمهور آمریکا از «مادر بمب ها» صحبت می کند، مشخص کند که منظورش از چه نوع سلاحی است.

عطریانفر افزود: اگر منظور ترامپ از بمب اتمی نیست، باید مشخص شود که از چه نوع سلاحی صحبت می کند.

از دیدگاه او چنین اظهاراتی بیش از آنکه نشان دهنده یک تصمیم نظامی خاص باشد، بیانگر بی ثباتی و تغییرپذیری مواضع سیاسی ترامپ است.

هر تهدیدی نباید جامعه را دچار وحشت کند

عطریانفر تاکید کرد: هرگونه اظهارات تهدیدآمیز رئیس جمهور آمریکا نباید باعث شود افکار عمومی و نخبگان کشور وارد موج جدیدی از اضطراب و واکنش های هیجانی شوند.

به گفته وی، مواضع آمریکا باید با دقت و واقع بینانه ارزیابی شود و هر تهدید جدید بلافاصله به عنوان نشانه قطعی جنگ تلقی نشود.

اما عطریانفر گفت: این دیدگاه نباید این تصور را به وجود آورد که خطر به طور کامل از بین رفته یا نیازی به آمادگی نیست.

وی معتقد است تهدیدات ترامپ نباید باعث ایجاد ترس گسترده در جامعه شود و همچنین کاهش احتمال وقوع یک جنگ تمام عیار نباید از آمادگی دفاعی کشور بکاهد.

حفظ صلح در کنار آمادگی نظامی

عطریانفر گفت: باید بین دو موضوع تعادل برقرار شود. از یک سو آرامش جامعه حفظ شود و تهدیدات بیش از حد بزرگ نشود و از سوی دیگر هوشیاری و آمادگی نیروهای مسلح ادامه یابد.

بر اساس ارزیابی وی، صرف وجود تهدیدهایی مانند استفاده از «مادر بمب» برای نتیجه گیری اینکه جنگی تمام عیار در راه است کافی نیست.

وی در عین حال بر ضرورت آمادگی برای سناریوهای مختلف تاکید کرد.

عطریانفر: دیپلماسی هرگز بسته نیست

بخشی دیگر از این گفت وگو به این پرسش اختصاص داشت که آیا با توجه به تحولات اخیر دیپلماسی را می توان شکستی دانست؟

عطریانفر با چنین برداشتی مخالف بود و گفت: دیپلماسی یک روند مستمر در روابط کشورهاست و حتی در زمان بحران و جنگ متوقف نمی شود.

وی تصریح کرد: مسیرهای دیپلماتیک همیشه هموار پیش نمی رود و ممکن است با فراز و نشیب، توقف یا شکست جزئی همراه باشد، اما این اتفاقات به معنای پایان دیپلماسی نیست.

به گفته وی، حتی زمانی که کانال‌های گفتگوی رسمی به بن‌بست می‌رسند، باز هم باید برای مدیریت بحران، کاهش تنش و جلوگیری از گسترش درگیری تلاش کرد.

عطریانفر معتقد است هر چه شرایط پیچیده تر و خطرناک تر می شود، اهمیت استفاده از ظرفیت دیپلماسی نیز بیشتر می شود.

آیا ایران باید یک حمله پیشگیرانه انجام دهد؟

در ادامه گفتگو موضوع گمانه زنی ها درباره احتمال حمله پیش دستانه ایران نیز مطرح شد.

عطریانفر با بیان اینکه در شرایط فعلی که تا حدودی از سطح رویارویی ها کاسته شده و نوعی آرامش نسبی شکل گرفته است، نیازی به شروع حمله از سوی ایران نمی بیند.

وی تاکید کرد که از دیدگاه او مردم و دولت ایران نمی‌خواستند جنگ آغاز شود و درگیری به کشور تحمیل شود.

بر این اساس عطریانفر گفت تا زمانی که طرف مقابل اقدام جدیدی انجام ندهد، دلیلی برای آغاز درگیری جدید از سوی ایران وجود ندارد.

تفاوت حمله پیشگیرانه در جنگ فعال و شرایط فعلی

عطریانفر در عین حال توضیح داد: موضوع حمله پیشگیرانه در منطق نظامی در شرایط خاص و درگیری فعال قابل طرح و بررسی است.

اما به گفته وی، این وضعیت با شرایطی که دو طرف در نوعی آتش بس موقت یا توقف نسبی درگیری هستند متفاوت است.

وی هشدار داد که شروع یک حمله پیشگیرانه در چنین شرایطی نه تنها لزوماً مشکل را حل نمی کند، بلکه ممکن است باعث افزایش تنش و گسترش دامنه درگیری شود.

راه برون رفت از وضعیت فعلی از نگاه عطریانفر

عطریانفر ترکیبی از راه های عبور از وضعیت موجود است هوشیاری دفاعی، خودداری از اقدامات تحریک آمیز و حفظ کانال های دیپلماتیک می دانست

به گفته وی، هدف اصلی باید جلوگیری از توسعه بحران و فراهم کردن شرایط برای کاهش پایدار تنش باشد.

وی این مسیر را سخت و زمان بر توصیف کرد، اما معتقد است همچنان می توان برای رسیدن به چنین شرایطی تلاش کرد.