حذف کالابرگ این خانواده ها آغاز شد/ سفره های مردم هدف قرار گرفت!

اقتصاد ایران:

کامران رحیمی با انتقاد از طرح حذف فهرست سه دهک درآمدی تصریح کرد: در شرایطی که تورم به ویژه تورم مواد غذایی قدرت خرید بخش بزرگی از خانوارها را کاهش داده است، محدود کردن دامنه فهرست بر اساس دهک های فعلی می تواند بخشی از خانوارهای نیازمند حمایت را از این طرح حذف کند. وی افزود: اولین ایراد، دقت پایین کاهش درآمد است.

دهکبندی در ایران لزوماً تصویر دقیقی از درآمد قابل تصرف و وضعیت واقعی معیشت خانوار ارائه نمی دهد. ممکن است فردی به دلیل داشتن خودرو، ملک، حساب بانکی یا برخی دارایی های ثبت شده در دهک های بالاتر قرار گیرد، اما درآمد فعلی او کفاف هزینه های زندگی را نمی دهد. در مقابل، بخشی از درآمدها و دارایی های غیر شفاف نیز ممکن است اساساً در پایگاه های اطلاعاتی نامرئی باشد. بنابراین حذف حمایت معیشتی صرفاً بر اساس عدد دهک، احتمال خطای حذف را افزایش می دهد.

این کارشناس ادامه داد: مشکل دوم فاصله زیاد دهک آماری با قدرت خرید واقعی است. قرار دادن خانوار در دهک هشتم، نهم یا حتی دهم لزوماً به معنای ثروتمند بودن خانوار نیست. به خصوص در شهرهای بزرگ هزینه مسکن، اجاره، تحصیل، درمان و حمل و نقل می تواند بخش زیادی از درآمد اسمی خانوار را مصرف کند. در چنین شرایطی ممکن است خانواری از نظر آماری پردرآمد محسوب شود، اما پس از پرداخت هزینه های اجتناب ناپذیر، قدرت خرید چندانی نداشته باشد.

این استاد دانشگاه با اشاره به تورم مواد غذایی گفت: کالابرگ تفاوت مهمی با یارانه نقدی دارد. این ابزار ارتباط مستقیمی با امنیت غذایی خانوار دارد. هنگامی که قیمت مواد غذایی به سرعت در حال افزایش است، حذف حمایت غذایی باید با احتیاط بیشتری نسبت به حذف پرداخت عمومی انجام شود. سیاست گذار باید مطمئن باشد که خانواری که از کالابرگ کنار گذاشته شده است واقعاً توانایی تأمین سبد غذایی مورد نیاز خود را دارد، نه اینکه فقط در یک طبقه آماری بالاتر قرار گیرد.

این کارشناس اقتصادی اضافه کرد: ایراد دیگر، اثر مرزی عشریه است. تفاوت درآمد دو خانوار ممکن است بسیار ناچیز باشد، اما یکی در انتهای دهک هفتم و دیگری در ابتدای دهک هشتم است. در نتیجه، خانواده دوم به یکباره همه حمایت ها را از دست می دهد. از چنین مکانیزمی در سیاست رفاهی نمی توان دفاع کرد. کاهش تدریجی حمایت ها منطقی تر است تا درآمد قابل تصرف خانوار با عبور از یک آستانه آماری ناگهان کاهش پیدا نکند.

رحیمی تاکید کرد: موضوع مهمتر این است که در اقتصاد با تورم بالا، خطوط درآمدی خیلی سریع حرکت می کند. ممکن است اطلاعاتی که چند ماه پیش مبنای کاهش ارزش خانواده بود، دیگر نشان دهنده وضعیت واقعی خانواده نباشد. اگر درآمد یک خانوار 20 درصد افزایش یافته باشد، اما هزینه غذا، مسکن و سایر نیازهای ضروری بسیار بیشتر شده باشد، درآمد اسمی بالاتر لزوماً به معنای بهبود رفاه نیست.

به کالابرگ به عنوان بودجه نگاه نکنید

این کارشناس همچنین نسبت به نگاه به کالابرگ صرفا از نظر بودجه هشدار داد و گفت: اگر هدف از حذف سه دهک صرفاً کاهش هزینه دولت است، باید هزینه های اجتماعی آن نیز محاسبه شود. کاهش حمایت از طبقه متوسط ​​در شرایط فشار تورمی می تواند منجر به کوچکتر شدن سبد غذایی، کاهش مصرف پروتئین و لبنیات و انتقال بیشتر درآمد خانوار به هزینه مسکن شود. صرفه جویی در بودجه زمانی مطلوب است که منجر به هزینه های بیشتر در حوزه رفاه، سلامت و سرمایه انسانی نشود.

وی افزود: طبقه متوسط ​​را نباید با طبقه ثروتمند یکسان فرض کرد. یکی از مشکلات تقسیم جامعه به 10 دهک این است که دهک های بالاتر بسیار ناهمگن هستند. خانواری با دو مزدبگیر، یک خانه استیجاری و چند فرزند ممکن است در یک گروه خانواده با چند دارایی و درآمد سرمایه قابل توجه قرار گیرد. سیاست حمایتی نمی تواند با هر دو خانوار به یک شکل رفتار کند.

پیشنهادی برای بهبود طراحی کالابرگ

این استاد دانشگاه در پایان پیشنهاد کرد: دولت به جای حذف یکباره سه اعشاری، ابتدا پایگاه اطلاع رسانی رفاه ایرانیان را دقیق تر کرده و معیارهایی مانند درآمد ثابت، تعداد اعضای خانواده، هزینه مسکن، سکونت، دارایی های واقعی و هزینه های غیرقابل اجتناب را به طور همزمان در نظر بگیرد. پس از آن می توان به تدریج حمایت دهک های بالاتر را کاهش داد، نه اینکه با عبور خانوار از یک آستانه آماری به طور کامل قطع شود.

وی تاکید کرد: اصل هدفمندی پشتیبانی قابل دفاع است; مشکل روش هدف گذاری است. اگر منابع محدود باشد طبیعتاً باید سهم بیشتری نصیب خانوارهای کم درآمد شود، اما هدفمندی یارانه ها با حذف عجولانه سه دهم تفاوت دارد. در شرایط فعلی، خطای حذف می‌تواند به معنای کنار گذاشتن خانوارهایی باشد که روی کاغذ در دهک‌های بالا هستند، اما در زندگی واقعی با فشار معیشتی جدی مواجه هستند.