تلسکوپ فضایی هابل نگاه جدیدی به یک حباب غول پیکر انداخت

تلسکوپ فضایی هابل ناسا و آژانس فضایی اروپا در 36 سالگی به فعالیت خود ادامه می دهد.

این رصدخانه پیشرفته به تازگی تصویر جدیدی از یک سحابی بزرگ در ابر ماژلانی بزرگ گرفته است. این ابر بزرگترین کهکشان در میان کهکشان های کوچکی است که به دور راه شیری می چرخند و تنها حدود 160000 سال نوری از ما فاصله دارد. نزدیکی نسبی آن به زمین به اخترشناسان اجازه می دهد تا مناطق ستاره ساز فعال از جمله LHA 120-N44 (یا N44) را با جزئیات بیشتری مطالعه کنند.

سحابی N44 در صورت فلکی ماهی طلایی قرار دارد و دو ساختار اصلی در آن دیده می شود. یک فضای خالی بزرگ در مرکز و یک پوسته بیرونی متشکل از گازهای متراکم و غبارآلود. حفره مرکزی این سحابی یک ابر حباب با ابعاد حدود 210 در 140 سال نوری در نظر گرفته می شود. بادهای ستاره ای بسیار قوی و انفجارهای ابرنواختر ناشی از ستارگان عظیم در مرکز این فضای عظیم را ایجاد کرده است.

پوسته اطراف ابر حباب از گازهایی ساخته شده است که در هنگام تولد این ستارگان بیرون رانده شده اند. با خروج گازها، مواد باقیمانده فشرده شد و پوسته ای در اطراف حفره مرکزی تشکیل شد. اکنون این گاز فشرده محل تولد ستارگان جدید است و به همین دلیل N44 به هدفی ارزشمند برای مطالعه روند تشکیل ستاره در چنین محیط کیهانی تبدیل شده است.

ناسا می نویسد:

هدف اخترشناسان این است که تعیین کنند چقدر طول می کشد تا ابرهای گاز سرد به توده های متراکم فرو بریزند تا همجوشی هسته ای در قلب یک ستاره تازه متولد شده آغاز شود.

پوسته گازی اطراف ابر حباب N44 بیش از نیم قرن است که توجه دانشمندان را به خود جلب کرده است. پرتوهای فرابنفش ستارگان پرجرم انرژی لازم برای درخشش این گاز را فراهم می کند و در نتیجه ساختارهای مختلف در این ناحیه ستاره ساز بهتر دیده می شود. اخترشناس کارل هاینز برای اولین بار ویژگی های متمایز این صورت فلکی را در دهه 1950 ثبت و دسته بندی کرد.

یکی از این ساختارها حباب کوچکتری به نام N44F است که در گوشه سمت راست بالای تصویر دیده می شود. این حباب بین ستاره ای توسط بادهای شدید یک ستاره داغ و پرجرم شکل گرفته است.

بررسی ستاره های کودک

تلسکوپ فضایی هابل تصویری نزدیک از N44F در آگوست 2025 منتشر کرد. این تصویر نشان می دهد که چگونه بادها و تشعشعات ستاره داغ و پرجرم به مرور زمان حباب اطراف آن را شکل داده و ستون هایی از گاز و غبار ایجاد کرده است.

داده های استفاده شده برای تصویر جدید از برنامه رصدی هابل به شماره 14689 به دست آمده است. این برنامه توسط دیمیتری گولیرامیس مدیریت شده و هدف آن بررسی N44 و تهیه فهرستی از ستارگان این منطقه بوده است.

در این بررسی حدود 500000 ستاره شناسایی شد که برخی از آنها ستارگانی بودند که در واقع در پیش زمینه سحابی قرار دارند و به خوشه ستاره ای آن مربوط نیستند. از بین تمام ستاره های مورد بررسی، حدود 30000 ستاره در دسته ستاره های دنباله اصلی قرار می گیرند.

این ستاره های جوان هنوز فرآیند همجوشی هیدروژن به هلیوم را در هسته خود آغاز نکرده اند. حساسیت بالای ابزار هابل به ستاره شناسان کمک کرد تا اجرام کم نور را در میان خوشه های شلوغ شناسایی کنند و ستاره های بسیار جوانی را که هنوز در حال شکل گیری هستند مطالعه کنند.