

یافتن ترکیب شیمیایی مناسب برای ساخت یک نیمه هادی تنها نیمی از کار است. نحوه قرارگیری عناصر در ساختار کریستالی نیز بسیار مهم است. زیرا آرایش اتم ها می تواند نحوه جذب و گسیل نور توسط ماده را تغییر دهد و گاهی نتایج کاملاً متفاوتی نسبت به پیش بینی های مبتنی بر ترکیب شیمیایی ایجاد کند.
اکنون محققان دانشگاه نورث وسترن یک تراشه کوچک ساخته اند که میلیون ها کریستال میکروسکوپی را در خود جای می دهد. این فناوری امکان بررسی همزمان صدها ترکیب مختلف از مواد را فراهم می کند.
این دستاورد نشان می دهد که چگونه ساختارهای پنهان درون تک بلورها می توانند خواص نوری مواد را تغییر دهند. چنین روشی به دانشمندان در آینده کمک می کند تا مواد کارآمدتری برای سلول های خورشیدی، LED و سایر فناوری ها پیدا کنند.
ساخت یک تراشه با یک میلیون کریستال میکروسکوپی
محققان در مطالعه خود بر اهمیت رابطه بین ترکیب شیمیایی، ساختار و عملکرد مواد تاکید کردند و نوشتند:
درک چگونگی تأثیر ترکیب شیمیایی بر ساختار و عملکرد برای طراحی مواد کاربردی ضروری است.
محققان ساختاری را طراحی کردند که آنها را مگالیبرری نامیدند با یک میلیون میکروکریستال با ترکیبات شیمیایی مختلف. این ست بر روی تراشه شیشه ای با ابعاد تنها 2*2 سانتی متر قرار می گیرد.

برای ساخت این تراشه ابتدا سطح شیشه را با لایه ای از پلیمر قابل جابجایی به نام Paraylene C پوشاندند و میلیون ها سوراخ میکروسکوپی روی آن ایجاد کردند. سپس چهار محلول شیمیایی روی گوشه های چیپس پاشیده شد. این محلول ها حاوی نسبت های مختلف سزیم، بیسموت، آنتیموان، برم و ید بودند و با همپوشانی تدریجی، تغییرات مداومی در ترکیب شیمیایی نقاط مختلف سطحی ایجاد کردند.
محققان قالب های آماده شده را تا دمای 70 درجه سانتی گراد حرارت دادند تا کریستال هایی در داخل حفره ها رشد کنند. پس از برداشتن لایه پلیمری، مجموعه ای منظم از کریستال ها باقی ماندند که هر کدام حدود 10 میکرومتر عرض و حدود یک میکرومتر ضخامت داشتند. تیم تحقیقاتی چهار تراشه مختلف ساخت تا همه ترکیبات مورد نظر آنها را بررسی کند.
اندازه این کریستال ها به گونه ای بود که اندازه گیری میزان جذب نور و انجام پراش اشعه ایکس امکان پذیر بود. روش دوم اطلاعاتی در مورد آرایش اتم ها در ساختار بلوری ارائه می دهد. هر اندازه گیری نوری سیگنال های حدود 960 کریستال مجاور را به طور میانگین نشان می دهد. با استفاده از این داده ها، محققان توانستند تغییرات ترکیب شیمیایی، ساختار اتمی و شکاف نواری را در سراسر مجموعه بررسی کنند.
نویسندگان این مطالعه توضیح دادند که این پلت فرم ارزیابی همزمان پارامترهای اپتوالکترونیکی مهم، از جمله فاصله باند و خلوص فاز را امکان پذیر می کند. استفاده از روش های خودکار در تحقیقات مواد همچنین به دانشمندان کمک می کند تا روند ساخت و آزمایش ترکیبات جدید را سرعت بخشند.
رفتار غیرمنتظره برم در ساختار بلوری
در پروسکایت های معمولی هالید سرب، جایگزینی ید با برم معمولاً شکاف نواری را افزایش می دهد. شکاف نواری حداقل انرژی لازم برای تحریک الکترون و انتقال آن به سطح انرژی بالاتر را نشان می دهد. با این حال، مواد جدید مورد بررسی در این تحقیق رفتار متفاوتی از خود نشان دادند.

با افزایش مقدار برم، فاصله باند ابتدا به حدود 2.4 eV رسید، سپس به حدود 2.15 eV کاهش یافت و دوباره افزایش یافت. در بررسی کل مجموعه، محققان ترکیب خاصی را یافتند که فاصله باند آن تنها 2.11 الکترون ولت بود.
در یک مطالعه قدیمی تر، تغییرات غیرمعمول باند شکاف در ترکیبات مشابه و علائم جداسازی فاز گزارش شده است. تیم دانشگاه نورث وسترن این تحقیق را یک قدم فراتر بردند و چگونگی این تفکیک را در کریستالهای منفرد شناسایی کردند.
نقشه برداری شیمیایی و پراش الکترون نشان داد که کریستال ها دارای ساختار هسته-پوسته هستند. قسمت داخلی آنها از نظر برم و آنتیموان غنی تر بود، در حالی که پوسته بیرونی حاوی ید و بیسموت بیشتری بود.
این دو منطقه از نظر آرایش اتمی نیز متفاوت بودند. هستههای غنی از برم ساختارهای لایهای دو بعدی را تشکیل میدادند، اما پوستههای غنی از ید ساختارهای صفر بعدی داشتند که در آنها جفتهای مجزا از بلوکهای سازنده اتمی دیده میشد.
ساختار لایه ای ارتباط بیشتری بین واحدهای تشکیل دهنده اتمی برقرار می کند. این ویژگی محدودیت کوانتومی را کاهش می دهد و انرژی لازم برای تحریک الکترون ها را کاهش می دهد. به همین دلیل، یک هسته غنی از برم علیرغم داشتن مقدار بیشتری از این عنصر، می تواند شکاف باند باریک تری داشته باشد.
بررسی یک ترکیب نمونه با فرمول Cs3SbBiBr نحوه تشکیل این ساختار را نشان داد. ابتدا مواد غنی از برم با سرعت بالایی متبلور شدند و در عرض حدود 80 ثانیه هسته مرکزی را تشکیل دادند. سپس در عرض چند صد ثانیه، مواد غنی از ید به آرامی در اطراف هسته جمع شده و پوسته بیرونی را تشکیل دادند.
محاسبات محققان همچنین نشان داد که با افزایش مقدار آنتیموان، فرآیند جداسازی فاز از نظر انرژی مطلوبتر میشود.
ایجاد تعادل بین عملکرد و پایداری مواد
ترکیبی که کمترین فاصله باند اندازه گیری شده را داشت، یعنی 2.11 eV، شامل دو فاز ساختاری بود. از سوی دیگر، کمترین فاصله باند در بین مواد تک فاز به 2.15 eV رسید. این تفاوت نشان دهنده تعادل بین عملکرد نوری بهتر و یکنواختی ساختاری است.

پایداری مواد چالش دیگری در این تحقیق در نظر گرفته شد. در یک آزمایش 10 روزه با دمای 25 درجه سانتی گراد و رطوبت 70 درصد، نواحی غنی از ید و آنتیموان زودتر از سایر قسمت ها تخریب شدند، در حالی که قطعات غنی از برم مقاومت بیشتری نشان دادند.
محققان بخشی از این تخریب سریع را به سطح در معرض محیط در میکروکریستالها نسبت دادند که در مقایسه با لایههای نازک معمولی سطح بیشتری دارد. استفاده از پوشش محافظ پلی استایرن می تواند به طور قابل توجهی روند تخریب را کاهش دهد. سایر گروه های تحقیقاتی نیز در حال بررسی راه هایی برای افزایش مقاومت سلول های خورشیدی پروسکایت در برابر گرما و سایش هستند.
محققان بر این باورند که ترکیب بیسموت و آنتیموان می تواند راه حلی برای تعادل عملکرد و پایداری مواد ارائه دهد. آنها در مطالعه خود نوشتند:
ترکیب بیسموت و آنتیموان راهی برای متعادل کردن عملکرد و پایداری مواد فراهم می کند.
در این تحقیق، عملکرد واقعی مواد در سلول های خورشیدی یا LED ها مورد آزمایش قرار نگرفت. بنابراین، هنوز مشخص نیست که این ترکیبات در دستگاه های عملی چقدر کارآمد خواهند بود. با این وجود، این مگالیبراری راه جدیدی برای شناسایی ترکیبات امیدوارکننده ارائه میکند و به محققان اجازه میدهد تا مشکلات ساختاری پنهانی را که ممکن است تنها با اندازهگیری خواص نوری قابل تشخیص نباشند، کشف کنند.
محققان بر این باورند که این روش را می توان به سایر پروسکایت ها از جمله مواد هالید سرب نیز تعمیم داد. همچنین می توان از داده های به دست آمده از این فناوری برای کشف مواد جدید به کمک الگوریتم های یادگیری ماشین استفاده کرد.
نتایج این تحقیق در مجله علمی Advanced Materials منتشر شده است.
















گفتگو در مورد این post