هر بار که با گوشی هوشمند خود عکس می گیرید، در واقع از فناوری طراحی شده برای کاوش در اعماق فضا استفاده می کنید. سنسور تصویر CMOS که امروزه تقریباً در هر دوربین گوشیهای هوشمند یافت میشود، در آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا (JPL) در اوایل دهه 1990 اختراع شد.
گروهی از مهندسان در این آزمایشگاه به دنبال راهی برای کاهش چشمگیر اندازه دوربین های نصب شده بر روی فضاپیما بودند. اریک فوسوم، مهندس رهبری گروه، بعداً از تلفنهای همراه به عنوان «کاربرد تعریف» اختراع خود نام برد. توصیفی که اغراق آمیز نبود.
بر اساس برآوردهای Yole Group، ارزش بازار سنسورهای تصویر CMOS در سال 2025 به 25.3 میلیارد دلار خواهد رسید که دستگاه های تلفن همراه حدود 63 درصد از این درآمد را تشکیل می دهند.
تلاش ناسا برای کوچکتر کردن دوربین ها
در اوایل دهه 1990، دانیل گلدین، مدیر وقت ناسا، رویکرد «سریعتر، بهتر، ارزانتر» را برای مأموریتهای علمی فضایی دنبال کرد. کوچک شدن محموله های علمی به معنای امکان استفاده از راکت های کوچکتر بود و همین امر ابعاد دوربین های فضاپیماهای آینده را به یکی از اولویت های مهندسان تبدیل کرد.
مشکل اصلی در آن زمان، تکنولوژی سنسور CCD یا Charge-Coupled Device (CCD) بود که به عنوان تکنولوژی غالب در دوربین های دیجیتال استفاده می شد. همانطور که در یکی از سخنرانی های Fossum در سال 2013 توضیح داده شد، دوربین های مجهز به حسگر CCD از بسیاری از قطعات مجزا تشکیل شده و انرژی زیادی مصرف می کردند. این حسگرها همچنین با سایر قطعات الکترونیکی سازگاری چندانی نداشتند. مشکلی که قرار دادن تمام اجزای یک دوربین را در یک فضای کوچک دشوار می کرد.
وضعیت در ماموریت های فضایی قدیمی تر حتی بدتر بود. بر اساس همین ارائه، دوربین های Vidicon نصب شده بر روی کاوشگر وویجر ناسا 38.2 کیلوگرم وزن داشتند. وزنی بیشتر از محدودیت بار بسیاری از خطوط هوایی برای چمدان تحویلی مسافران!
Fossum سنسور پیکسل فعال CMOS را برای حل این مشکل توسعه داد. فناوری ای که از همان فناوری ترانزیستوری استفاده می کند که در تراشه های معمولی کامپیوتر استفاده می شود. البته قبل از آن تلاش هایی برای ساخت سنسورهای تصویر CMOS انجام شده بود اما تصاویر ثبت شده با این سنسورها نویز زیادی داشت. گروه Fossum با استفاده از روشی به نام Intra-Pixel Charge Transfer توانست این مشکل را حل کند.
در این فناوری، هر پیکسل سیگنال خود را تقویت می کند. به همین دلیل، سایر قطعات الکترونیکی دوربین را می توان روی همان قطعه سیلیکونی قرار داد. این طراحی باعث شد که فناوری جدید به «دوربین روی تراشه» (Camera on a Chip) معروف شود.
به گفته آزمایشگاه پیشرانه جت ناسا، حسگر جدید حدود 100 درصد انرژی مورد نیاز حسگرهای قبلی را مصرف می کند. چنین کاهشی در مصرف انرژی و ابعاد اجزا آن را به گزینه ای ایده آل برای ماموریت های فضایی تبدیل می کند.
فناوری ناسا چگونه به گوشی های هوشمند راه پیدا کرد؟
با وجود مزایای این فناوری، در ابتدا، همه از موفقیت آن اطمینان نداشتند. فوسوم گفت که فعالان صنعت تصویربرداری دیجیتال و حتی همکارانش در JPL نسبت به این فناوری بدبین بودند. زیرا تلاش های قبلی برای ساخت سنسورهای CMOS نتایج موفقیت آمیزی به همراه نداشت.
به جای اینکه منتظر تغییر نظر دیگران باشد، Fossum در سال 1995 Photobit را با گروهی از مهندسان JPL تأسیس کرد تا فناوری جدید را مستقیماً به بازار بیاورد.
تراشههای این شرکت بعدها در محصولاتی مانند وبکم و حتی دوربینهای کپسولی قابل بلع که برای تصویربرداری از داخل بدن استفاده میشد، استفاده شد. Micron Technology در سال 2001 Photobit را خریداری کرد. مؤسسه فناوری کالیفرنیا (Caltech)، که آزمایشگاه JPL را مدیریت می کند، همچنان مالک حقوق باقی مانده برای پتنت های این فناوری است. شرکت های بزرگی مانند سونی و سامسونگ نیز مجوز استفاده از این فناوری را دریافت کرده اند.
سازندگان تلفن همراه به زودی به قابلیت های سنسورهای CMOS پی بردند. J-SH04 شارپ که در نوامبر 2000 در ژاپن عرضه شد، اولین تلفن همراه مجهز به سنسور تصویر CMOS یکپارچه بود. این گوشی از سنسوری با وضوح 110 هزار پیکسل استفاده می کرد. در حالی که دوربین اصلی بسیاری از گوشی های امروزی چندین صد برابر این میزان پیکسل دارد.
Fossum بعدها به طور مشترک جایزه مهندسی الیزابت دوم را در سال 2017 برای این دستاورد دریافت کرد. دستاوردی که کل داستان با تلاش ناسا برای کاهش وزن محموله موشک های فضایی آغاز شد.
بنابراین، دفعه بعد که کسی گفت که گرفتن یک سلفی با کیفیت علم موشکی نیست، می توانید به او پاسخ متفاوتی بدهید!
















گفتگو در مورد این post