3 معیار دولت برای حذف کالابرگ، نوامبر 1405

اقتصاد ایران:

امکان حذف برخی خانوارها از فهرست دریافت کنندگان کالابرگ در نوامبر 1405

منابع مالی محدود دولت در روزهای اخیر گمانه زنی ها در مورد تجدید نظر در لیست دریافت کنندگان کالابرگ را افزایش داده است. به نظر می‌رسد دولت قصد دارد با هدف‌گذاری منابع حمایتی، اعتبار بیشتری را به خانوارهای کم‌درآمد و آسیب‌پذیر اختصاص دهد و از سوی دیگر، امکان دسترسی به این حمایت‌ها را برای خانوارهای دارای وضعیت اقتصادی مناسب بررسی کند.

سیدحمید پورمحمدی رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور پیش از این اعلام کرده بود که هدف دولت حمایت از نیازمندان است و افرادی که درآمد و وضعیت اقتصادی خوبی دارند نباید انتظار دریافت این حمایت ها را داشته باشند.

به گفته وی، حدود 44 میلیون نفر مشمول افزایش اعتبار کالابرگ می شوند و سایر افرادی که متقاضی این حمایت هستند نیز می توانند درخواست خود را ثبت کنند. در این صورت با ارسال پرسشنامه و بررسی وضعیت اقتصادی افراد با اجازه خودشان، در صورت داشتن شرایط، کارت اعتباری به آنها تعلق می گیرد.

پس از این اظهارات، یعقوب اندیشه، معاون رفاه اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز احتمال تغییر لیست دریافت کنندگان کالابرگ در یک ماه آینده را مطرح کرد. موضوعی که احتمال حذف خانوارهای پردرآمد را از فهرست مشمولان جدی‌تر کرده است.

3 معیار اصلی دولت برای برکناری کالابرگ در نوامبر 1405 چیست؟

اگرچه فهرست نهایی خانوارهایی که احتمالاً از دریافت کالابرگ حذف می شوند هنوز اعلام نشده است، اما بررسی آیین نامه جدید دولت در زمینه تمکن مالی نشان می دهد که سه شاخص اصلی در ارزیابی وضعیت اقتصادی خانوارها نقش دارند:

1. گردش مالی و معاملات بانکی

یکی از معیارهای توجه دولت، میزان گردش مالی حساب های بانکی و تراکنش های ثبت شده افراد است. از اطلاعات مالی خانوارها می توان برای ارزیابی سطح درآمد و قدرت اقتصادی آنها استفاده کرد.

با این حال، گردش مالی بالا لزوما به معنای درآمد بالا نیست. به عنوان مثال، حساب بانکی یک فرد ممکن است برای فعالیت تجاری، دریافت و پرداخت برای یک تجارت یا خیریه استفاده شود. بنابراین بررسی ماهیت معاملات و امکان ارائه توضیحات و مدارک از خانوارها بسیار حائز اهمیت است.

2. ارزش خانه و اموال خانوار

مالکیت مسکن و زمین نیز یکی از شاخص های ارزیابی توان اقتصادی خانوارها است. بر اساس آیین نامه جدید، خانوارهایی که مجموع ارزش روزانه واحدهای مسکونی آنها بیش از 75 میلیارد تومان است در گروه خانوارهای با توان اقتصادی بالا قرار می گیرند.

همچنین ارزش زمین مسکونی و غیر مسکونی نیز در این ارزیابی لحاظ شده است:

• زمین مسکونی به ارزش روزانه بیش از 50 میلیارد تومان

• زمین غیر مسکونی به ارزش کل بیش از 75 میلیارد تومان

• واحدهای مسکونی به ارزش کل بیش از 75 میلیارد تومان

در این بخش اطلاعات مربوط به مالکیت ملک و وضعیت اجاره خانوارها حائز اهمیت است. سیستم املاک و مستغلات می تواند برای تأیید مالکیت و سیستم خودنویس برای تأیید قراردادهای اجاره استفاده شود.

3. ارزش خودروهای خانگی

ارزش خودروهای سواری و وانت نیز یکی دیگر از معیارهای تعیین رشد اقتصادی است. طبق آیین نامه، خانوارهایی که ارزش کل خودروهای سواری و وانت بیش از 7.5 میلیارد تومان است در گروه توان اقتصادی بالا قرار دارند.

البته باید توجه داشت که این سه شاخص تنها بخشی از ابزارهای ارزیابی دولت است و قرار نیست تنها با داشتن خودرو یا ملک، اعتبار همه خانوارها قطع شود.

چه کسانی در گروه خانوارهای پردرآمد قرار می گیرند؟

بر اساس آیین نامه جدید دولت که 30 مهرماه ابلاغ شد، ارزیابی وضعیت اقتصادی خانوارها صرفاً بر اساس اعشار انجام نمی شود و شاخص های اقتصادی خانوارها مبنای تصمیم گیری قرار گرفته است.

علاوه بر سه معیار اصلی گردش مالی، مسکن و خودرو، موارد دیگری نیز برای شناسایی خانوارهای با توان اقتصادی بالا در نظر گرفته شده است:

• خانوارهایی که ارزش مصرف انرژی آنها جزو 5 درصد خانوارهایی است که بیشترین مصرف را دارند.

• خانوارهایی که ارزش سبد سرمایه گذاری آنها در بازار سرمایه جزو 5 درصد دارای بیشترین دارایی است.

• خانوارهای 2.5 درصدی بالاترین ارزش تسهیلات بانکی را دارند.

• دارندگان کارت ویزیت.

• افرادی که بیش از یک سال است در خارج از کشور بوده اند.

بر این اساس، تشخیص وضعیت اقتصادی خانوارها با استفاده از مجموعه ای از اطلاعات مالی، دارایی ها و ویژگی های اجتماعی انجام می شود.

نکته مهم این است که قرار گرفتن در یکی از این گروه ها به تنهایی به معنای حذف قطعی کالابرگ نیست و باید اطلاعات خانوار با سایر شاخص ها بررسی و تایید شود.

برای جلوگیری از قطع شدن کالا چه کنیم؟

با توجه به امکان بازنگری در لیست مشمولان کالابرگ، خانوارها باید به صحت اطلاعات اقتصادی ثبت شده خود توجه کنند. هرگونه مغایرت در اطلاعات بانکی، مالکیت مسکن یا خودرو می تواند در ارزیابی وضعیت اقتصادی خانوار موثر باشد.

برای جلوگیری از حذف ناعادلانه کالابرگ، توجه به چند نکته ضروری است:

1. اطلاعات اقتصادی و خانگی را بررسی کنید: اطلاعات مربوط به اعضای خانواده، وضعیت دارایی و دارایی باید با شرایط زندگی واقعی افراد مطابقت داشته باشد.

2. وضعیت اجاره خود را ثبت کنید: خانوارهایی که مستاجر هستند باید اطمینان حاصل کنند که اطلاعات قرارداد اجاره آنها به درستی در سیستم های مربوطه ثبت شده است تا ملک اجاره ای به اشتباه به عنوان دارایی شخصی آنها محاسبه نشود.

3. اسناد مربوط به گردش حساب را نگه دارید: اگر گردش مالی بالا به دلیل فعالیت تجاری، دریافت‌ها و پرداخت‌های تجاری یا امور خیریه باشد، مستندسازی این معاملات می‌تواند در توضیح وضعیت واقعی مالی خانوار مهم باشد.

4. در صورت حذف، درخواست بررسی مجدد کنید: اگر خانواری با وجود شرایط بد اقتصادی از فهرست واجدین شرایط خارج شود، باید از کانال های رسمی اعلام شده برای ثبت اعتراض و درخواست رسیدگی مجدد استفاده کند.

نکته مهم این است که تاکنون جزییات نهایی روند اعتراض به حذف احتمالی کالابرگ آبان 1405 و مهلت آن به طور قطعی اعلام نشده است. بنابراین خانوارها باید به اطلاعیه های وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی عمل کنند.

افزایش 500 هزار تومانی کالابرگ برای چه کسانی بود؟

یکی از مهم ترین تغییرات طرح کالابرگ در هفته های اخیر افزایش 500 هزار تومانی اعتبار برای خانوارهای کم درآمد بوده است. این افزایش شامل خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی و سایر خانوارهای دهک های پایین درآمدی می شود.

پس از انتشار فراخوان خوداظهاری سازمان هدفمندی یارانه ها در پایان مهرماه، حدود 35 میلیون نفر با تکمیل فرم های مربوطه مورد بررسی قرار گرفتند.

بر اساس اطلاعات اعلام شده حدود 9 میلیون و 497 هزار خانوار با احتساب حدود 2 میلیون خانوار تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی موفق به ثبت نام شدند که تعداد کل خانوارهای ثبت نام شده به حدود 11.5 میلیون خانوار می رسد.

این در حالی است که برآورد اولیه دولت این بود که حدود 18.5 میلیون خانوار و جمعیتی معادل 44 میلیون نفر از افزایش اعتبار بهره مند شوند. به همین دلیل برای برخی از خانوارهایی که هنوز اطلاعات خود را تکمیل نکرده اند فرصت جدیدی برای ثبت اطلاعات در نظر گرفته می شود.

برآوردها نشان می دهد که افزایش 500 هزار تومانی اعتبار برای کل 44 میلیون نفر نیازمند حدود 22 هزار میلیارد تومان منابع مالی اضافی است. این موضوع اهمیت هدفمندی فهرست مشمولان و شناسایی دقیق خانوارهای نیازمند را افزایش داده است.

کدام خانوارها از افزایش اجناس سود بیشتری خواهند برد؟

بررسی وضعیت مشمولان افزایش اعتبار کالابرگ نشان می دهد که سهم خانوارهای کم درآمد در استان های کم برخوردار بیشتر است.

استان هایی مانند سیستان و بلوچستان، کهگیلویه و بویراحمد، خراسان شمالی، گلستان و لرستان از جمله مناطقی هستند که سهم بیشتری از خانوارهای مشمول افزایش اعتبار را دارند.

از سوی دیگر، دهک‌های درآمدی پایین‌تر معمولاً به دلیل سهم بیشتر هزینه‌های مواد غذایی در سبد مصرفی، فشار بیشتری را از افزایش قیمت مواد غذایی متحمل می‌شوند. به همین دلیل افزایش اعتبار کالابرگ برای این گروه ها می تواند تا حدودی فشار هزینه های زندگی را جبران کند.

در مجموع به نظر می رسد دولت در آبان 1405 به دنبال تغییر رویکرد خود در پرداخت کالابرگ است. به عبارت دیگر، به جای توزیع گسترده اعتبار بین همه گروه‌های درآمدی، منابع محدود خود را بیشتر به خانوارهایی که نیاز به حمایت بیشتری دارند اختصاص دهد.

اما موفقیت این سیاست منوط به شناسایی دقیق وضعیت اقتصادی خانوارها، جلوگیری از طرد اشتباه افراد کم درآمد و فراهم آوردن امکان اعتراض و تصحیح اطلاعات است. بنابراین صرف داشتن خانه، خودرو یا بالا بودن موجودی حساب را نباید دلیل قطعی فسخ کالا دانست.