28 میلیون ایرانی در دهک های پایین جامعه هستند

اقتصاد ایران:

پس از آنکه دولت ملزم به حذف یارانه دهک های پردرآمد در راستای قانون بودجه 1404 مصوب مجلس شد، تا پایان سال گذشته حدود 9 میلیون نفر از فهرست یارانه بگیران دهک های هشتم تا دهم حذف شدند که این رقم تا اسفندماه سال گذشته به 73 میلیون و 400 هزار نفر رسید. در حال حاضر تقریباً همین تعداد افراد مشمول دریافت یارانه نقدی هستند. از ابتدای امسال جمعیت مشمولان دریافت یارانه در دهک های اول تا سوم و چهارم تا نهم افزایش یافته است.

آمار منتشر شده از سوی سازمان هدفمندسازی یارانه ها نشان می دهد که در مرداد ماه سال 1405 تعداد افراد دهک اول تا سوم به 28 میلیون و 213 هزار و 143 نفر و جمعیت دهک های چهارم تا نهم به 45 میلیون و 224 هزار و 569 نفر رسیده است. به این ترتیب در مجموع 73 میلیون و 438 هزار نفر در این دو گروه مشمول دریافت یارانه نقدی شده اند. مقایسه این ارقام با ماه های قبل نشان می دهد که جمعیت دهک های پایین در مردادماه افزایش چشمگیری داشته و این روند افزایشی در دهک های چهارم تا نهم نیز ادامه داشته است.

اکنون بر اساس اعلام مرکز آمار، رقم فعلی جمعیت کشور 87 میلیون و 73 هزار و 554 نفر است که از این تعداد 73 میلیون و 437 هزار و 712 نفر یارانه دریافت می کنند و 13 میلیون و 635 هزار و 842 نفر از فهرست یارانه بگیران حذف شده اند.

افزایش 47 هزار نفری در دهک های اول تا سوم

بر اساس آخرین آمار اعلام شده در مرداد ماه امسال 28 میلیون و 213 هزار و 143 نفر در دهک های اول تا سوم قرار داشتند. این رقم در تیرماه 28 میلیون و 165 هزار و 787 نفر بوده است. به این ترتیب جمعیت سه دهک پایین درآمدی بین تیر تا مرداد 47 هزار و 356 نفر افزایش یافته است.

این در حالی است که در خرداد ماه جمعیت دهک های اول تا سوم 28 میلیون و 168 هزار و 919 نفر اعلام شده بود. بنابراین تعداد افراد این گروه در تیرماه حدود 3000 نفر کاهش یافت اما از مرداد ماه مجدداً افزایش یافت.

در فروردین ماه 27 میلیون و 917 هزار و 269 نفر در سه دهک اول قرار داشتند. در نتیجه در فاصله اردیبهشت تا مرداد، جمعیت این سه دهک حدود 296 هزار نفر افزایش یافت.

ذی نفعان واقعی سه دهک اول چند نفر هستند؟

در کنار جمعیت دهکی، آمار پرداخت یارانه نیز قابل توجه است. در مردادماه یارانه نقدی مرحله 186 به 10 میلیون و 386 هزار و 299 سرپرست خانوار دهک های اول تا سوم پرداخت شد.

مقایسه این رقم با تیرماه نشان می دهد که تعداد سرپرستان خانوار دریافتی یارانه این سه دهک از 10 میلیون و 367 هزار و 898 نفر در تیرماه به 10 میلیون و 386 هزار و 299 نفر در مردادماه افزایش یافته است. یعنی 18401 سرپرست خانوار بیشتر.

یارانه هر نفر در این سه دهک همچنان 400 هزار تومان است و سازمان هدفمندی در مردادماه حدود 112 هزار و 852 میلیارد ریال برای این گروه پرداخت کرده است.

دهک چهارم تا نهم; افزایش 49 هزار نفری در یک ماه

در گروه دهک های 4 تا 9 جمعیت مشمول یارانه در مردادماه افزایش یافته است. بر اساس آمار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی منتشر شده در اطلاعیه های مربوط به پرداخت یارانه ها، جمعیت این گروه در مردادماه به 45 میلیون و 224 هزار و 569 نفر رسیده است.

این رقم در تیرماه 45 میلیون و 175 هزار و 444 نفر بوده است. بنابراین ظرف یک ماه 49 هزار و 125 نفر به جمعیت این گروه اضافه شده است.

در خرداد ماه جمعیت دهک های چهارم تا نهم 45 میلیون و 175 هزار و 61 نفر اعلام شد. بنابراین افزایش از خرداد تا تیر بسیار محدود و در حدود 383 نفر بوده است، اما در فاصله تیر تا مرداد رشد بسیار بالاتری به ثبت رسیده است.

مقایسه با فروردین ماه نیز نشان می دهد که جمعیت این گروه از 45 میلیون و 32 هزار و 682 نفر در اردیبهشت ماه به 45 میلیون و 224 هزار و 569 نفر در مرداد ماه رسیده است. یعنی طی سه ماه حدود 192 هزار نفر به جمعیت دهک های چهارم تا نهم اضافه شده است.

سازمان هدفمندسازی یارانه ها در مردادماه اعلام کرد یارانه نقدی فاز 186 به 15 میلیون و 670 هزار و 998 سرپرست خانوار دهک های چهارم تا نهم پرداخت شده است. مبلغ این یارانه برای هر نفر 300 هزار تومان و کل اعتبار پرداختی به این گروه حدود 135 هزار و 103 میلیارد ریال است.

این رقم در تیرماه 15 میلیون و 655 هزار و 859 سرپرست خانوار بوده است. بنابراین تعداد ناظران یارانه گیرنده در این گروه ظرف یک ماه حدود 15 هزار نفر افزایش یافته است.

تعداد کل یارانه بگیران به حدود 73.4 میلیون نفر رسید

مجموع دو گروه اصلی یارانه بگیر در مرداد ماه نشان می دهد که حدود 73 میلیون و 437 هزار و 712 نفر در دهک های اول تا نهم بوده اند.

به عبارت دیگر در مردادماه حدود 28.2 میلیون نفر در سه دهک اول و حدود 45.2 میلیون نفر در دهک های چهارم تا نهم بودند.

این ارقام نشان می دهد که اگرچه سیاست حذف یارانه دهک های پردرآمد در سال های گذشته باعث خروج بخشی از جمعیت از لیست یارانه بگیران شده است، اما امسال حذف چشمگیری صورت نگرفته و همچنان بخش زیادی از جمعیت کشور در یکی از دو گروه مشمول یارانه نقدی قرار دارند.

چرا تعداد یارانه بگیران ماه به ماه تغییر می کند؟

تغییر در تعداد افراد مستقر در دهک لزوماً به معنای تولد یا خروج واقعی افراد از جمعیت کشور نیست. دسیمالیزاسیون بر اساس داده های اقتصادی خانوارها انجام می شود و با به روز رسانی اطلاعات درآمد، دارایی، تراکنش های بانکی و سایر شاخص های مورد استفاده در پایگاه رفاهی ایران، می توان جایگاه برخی خانوارها را تغییر داد.

افزایش 251 هزار و 650 نفری دهک های اول تا سوم خرداد نمونه ای از این تغییر است. برعکس، جمعیت این سه دهک در تیرماه اندکی کاهش و در مرداد ماه مجدداً افزایش یافت.

بنابراین، افزایش یا کاهش ماهانه این ارقام را نباید صرفاً افزایش یا کاهش فقر تفسیر کرد. بخشی از تغییرات می تواند ناشی از به روز رسانی بانک اطلاعاتی و جابجایی خانوارها بین دهک های درآمدی باشد.

سیاست دولت برای هدفمندی یارانه ها وارد مرحله جدی تری شده است

دولت چهاردهم از سال گذشته اجرای سیاست حذف یارانه خانوارهای پردرآمد را با تمرکز بر دهک های پردرآمد آغاز کرد. سیاستی که منجر به حذف حدود 9 میلیون نفر از فهرست یارانه بگیران در سه ماه مرداد، شهریور و مهر 1404 شد و در عین حال وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی تاکید کرد که هدف دولت تخصیص منابع حمایتی به خانوارهای نیازمند و جلوگیری از پرداخت یارانه به اقشار پردرآمد است.

بر اساس قانون بودجه و سیاست‌های دولت، حذف یارانه خانوارهای پردرآمد در سال 1404 با جدیت بیشتری پیگیری شد و در این چارچوب دهک‌های هشتم، نهم و دهم در کانون رسیدگی قرار گرفتند و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با استفاده از اطلاعات پایگاه اطلاع‌رسانی رفاه ایرانیان، خانوارهای برخوردار را شناسایی کرد.

روایت وزیر رفاه درباره فلسفه حذف یارانه عشرهای پردرآمد

احمد میدری – وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی – بارها تاکید کرده است که منابع محدود دولت باید به سمت خانوارهای نیازمند سوق داده شود.

میدری در تشریح سیاست دولت گفت: قرار نیست یارانه به صورت یکسان بین همه گروه های درآمدی توزیع شود و هدف حمایت بیشتر از اقشار کم درآمد است.

یکی از اصلاحاتی که در این راستا صورت گرفت، پرداخت یک میلیون تومان کالای غیرنقدی به ازای هر نفر به تمامی دهک های درآمدی با استفاده از منابع انتقال ارز ترجیحی از ابتدای زنجیره تا انتهای زنجیره است. سیاستی که از ژانویه سال گذشته آغاز شد. بر اساس این برنامه قرار بود میزان کالابرگ بر اساس نرخ تورم افزایش یابد که هنوز محقق نشده است اما علی مدنی زاده وزیر اقتصاد وعده داد که افزایش کالابرگ در دولت در دست بررسی است.

معیارهای جدید؛ دور شدن از اعشار دهی سنتی

در این مسیر، دولت به سمت استفاده از شاخص های درآمد و دارایی دقیق تر حرکت کرده است. بر اساس آیین نامه جدید، شاخص هایی مانند درآمد خانوار، ارزش املاک و خودروهای خانگی نیز در شناسایی مشمولان لحاظ شده است.

این تغییر می تواند به معنای دور شدن تدریجی از «دهک» به عنوان تنها معیار حذف یارانه باشد. زیرا ممکن است دو خانوار در یک دهک قرار داشته باشند، اما از نظر دارایی، درآمد و توانایی مالی تفاوت قابل توجهی با یکدیگر داشته باشند.