بازار؛ گروه اصناف و بازرگانی: چندی پیش وزیر امور خارجه عراق اعلام کرد که آمریکا رسما از این کشور خواسته است که به جز دو گذرگاه، تمامی مرزهای مشترک با ایران را مسدود کند. این اظهارات باعث شد که محدودیت های ایجاد شده در برخی مرزهای مشترک دو کشور در راستای فشار آمریکا توصیف شود.
در همین زمینه جهانبخش سنجابی شیرازی دبیرکل اتاق بازرگانی مشترک ایران و عراق در گفت و گو با خبرنگار بازار وی در خصوص تاثیر این رویداد اظهار کرد: از نظر واقعیت تجاری، این موضوع ممکن است در کوتاه مدت باعث تغییر جزئی در حجم کسب و کار ما شود. زیرا هر کدام از این مرزها ظرفیتی دارند که شبکه تجاری دو کشور از آن استفاده می کند. اما تجربه ما نشان می دهد که با توجه به تعداد زیاد مبادی ورودی بین دو کشور یعنی وجود 7 مرز رسمی و حدود 11 گذرگاه غیر رسمی دیگر که در مجموع به 18 گذرگاه می رسد، مسدود شدن یکی از این مرزها و یا حتی تعداد کمی از آنها تاثیر قابل توجهی بر تجارت دو کشور در میان مدت ندارد.
سنجابی شیرازی افزود: دلیل این امر این است که هر محموله تجاری فروشنده و خریدار خاصی دارد و محل تحویل آن بر اساس توافق صادرکننده و واردکننده تعیین می شود. بنابراین در صورت لزوم مبنای ورود کالا تغییر می کند. تجربه نشان میدهد که اگر یکی از مرزهای همسایه مسدود شود و چشماندازی برای بازگشایی آن تا یک هفته وجود نداشته باشد، صادرکننده ایرانی و واردکننده عراقی توافق میکنند که محمولهای را که پشت مرز است از طریق گذرگاه دیگری به طرف عراقی تحویل دهند.
در کوتاه مدت و کمتر از دو هفته می توان اثرات مقطعی این محدودیت را بر صادرات به ویژه در همین منطقه مشاهده کرد. اما در میان مدت این اثرات با عبور محموله ها از گذرگاه های مجاور جبران می شود و تاثیر قابل توجهی بر تجارت کلان نخواهد داشت.
دبیرکل اتاق بازرگانی مشترک ایران و عراق افزود: فاصله این گذرگاه ها آنقدر زیاد نیست که هزینه های سربار افزایش چشمگیری پیدا کند. تقریباً هزینه های سربار این انتقال کمتر از هزینه های تخلیه بار در نقطه صفر مرزی است. بنابراین در کوتاه مدت و کمتر از دو هفته می توان اثرات مقطعی این محدودیت را بر صادرات به ویژه در همین منطقه مشاهده کرد. اما در میان مدت این اثرات با عبور محموله ها از گذرگاه های مجاور جبران می شود و تاثیر قابل توجهی بر تجارت کلان نخواهد داشت.
سنجابی شیرازی گفت: البته این موضوع جغرافیای کسب و کار را تغییر خواهد داد. مثلاً فرض کنیم مرز سومار که در حال حاضر بسته است، سهم شهر مندلی را در تجارت کاهش می دهد. این رویداد می تواند تاثیراتی داشته باشد و فعالان تجاری و مرزی آن منطقه فشار بیشتری بر دولت محلی و دولت مرکزی خود برای رفع این محدودیت وارد کنند. مشابه حادثه ای که در مرز چذابه رخ داد که باعث شد طرف عراقی بدون توجه به بهانه انسداد مرز، از بازگشایی مرز و فعال شدن مجدد مرز خبر دهد.
سنجابی شیرازی در پاسخ به این سوال که آیا به دلیل تشدید فشارهای آمریکا، احتمال بسته شدن تمامی مرزهای زمینی ایران با عراق وجود دارد، گفت: خیر، مهم ترین دلیل برای من این است که خواسته آمریکایی ها از دولت عراق بر اساس اطلاعات افشا شده از سوی طرف عراقی به ویژه آخرین موضع وزیر امور خارجه عراق به بیش از دو ماه قبل برمی گردد. این موضوع مربوط به همان دورانی است که وزیر خزانه داری آمریکا اعلام کرد با کشورهای همسایه ایران از جمله ترکیه، عراق و پاکستان در حال رایزنی است. این خواسته به صورت کتبی از سوی وزارت خزانه داری آمریکا به کشورهای همسایه ایران ابلاغ شده است. اما به نظر نمی رسد که ظرفیت های اجتماعی موجود در عراق چنین تصمیمی را ممکن سازد. من فکر نمی کنم دولتمردان عراقی بخواهند چنین خطری را بر مردم خود تحمیل کنند. زیرا معتقدم فشار اجتماعی ناشی از این تصمیم فراتر از فشار آمریکایی ها خواهد بود.
صرف نظر از فشار اجتماعی، یک واقعیت اقتصادی نیز وجود دارد، به طوری که حدود 13 تا 17 درصد کالاهای مصرفی عراق از طریق مرزهای جغرافیایی ایران تامین می شود. عراق یکی از مبادی ورودی کالا است و از طرفی واردات قابل توجهی از عراق به ایران نداریم. بنابراین بستن مرزها به معنای تحریم مردم عراق خواهد بود و به نظر می رسد دولتمردان عراقی باهوش ترند تا مردم خود را به خاطر خواسته های آمریکایی ها تحریم کنند.
به گفته سنجابی شیرازی، فارغ از فشارهای اجتماعی، یک واقعیت اقتصادی نیز وجود دارد، به طوری که حدود 13 تا 17 درصد کالاهای مصرفی عراق از طریق مرزهای جغرافیایی ایران تامین می شود. عراق یکی از مبادی ورودی کالا است و از طرفی واردات قابل توجهی از عراق به ایران نداریم. بنابراین بستن مرزها به معنای تحریم مردم عراق خواهد بود و به نظر می رسد دولتمردان عراقی باهوش ترند تا مردم خود را به خاطر خواسته های آمریکایی ها تحریم کنند.
وی گفت: تجربه نشان می دهد در همین موارد انسداد مرزها حداقل در محدوده جمعیتی منتهی به مرز مورد نظر عمدتاً افزایش قیمت و در برخی موارد شکاف قیمتی قابل توجهی ایجاد می شود که نارضایتی مردمی را تشدید می کند. بر این اساس، بعید می دانم که چنین اتفاقی رخ دهد. اگرچه ممکن است افرادی در دولت عراق وجود داشته باشند که علاقه مند به پاسخ مثبت به فشارهای آمریکا باشند، به نظر نمی رسد واقعیت های میدانی به این افراد اجازه چنین تصمیمی را بدهد.
دبیرکل اتاق بازرگانی مشترک ایران و عراق گفت: توصیه من این است که فعالان اقتصادی در بازار عراق سعی کنند در مواجهه با شرایطی که گاهاً توسط عوامل خارجی خارج از کنترل عراقی ها تحمیل می شود، انعطاف بیشتری داشته باشند، خود را با شرایط موجود وفق دهند و تحت تأثیر فشار رسانه ای قرار نگیرند. واقعیت های میدانی حاکی از آن است که این انسداد مرزها دائمی نخواهد بود و احتمالا کمتر از یک ماه دیگر مرز سومار نیز بازگشایی خواهد شد.
سنجابی شیرازی در خصوص آخرین وضعیت تجارت ایران و عراق و تأثیرات جنگ اخیر بر این روند گفت: روند تجارت نیز مانند هر رویداد دیگری متاثر از هر پدیده ای است که در محیط اطراف رخ دهد. روند تجاری ایران و عراق نیز از این قاعده مستثنی نیست. خوشبختانه آمارها نشان می دهد که هر چه از جنگ رمضان دور می شویم، روال تجارت ایران و عراق به سطح و مدار قبلی خود باز می گردد.
بعد از جنگ 18 اسفند و در 6 ماهه امسال صادرات ما به عراق 28 درصد کاهش داشته است. دلیل این امر این بود که عراقی ها اقداماتی انجام داده بودند و بخشی از کاهش واردات این کشور نیز به ایران تحمیل شده بود. از سوی دیگر به دلیل شرایط جنگی، محدودیت های متعددی برای واردات اعلام کرده بودیم و مقصد صادرات بخش قابل توجهی از این کالاها عراق بود. در نتیجه امکان صادرات برای بازرگانان ایرانی وجود نداشت
سنجابی شیرازی بیان کرد: پس از جنگ 18 اسفند و در 6 ماهه امسال صادرات ما به عراق 28 درصد کاهش داشته است. دلیل این امر این بود که عراقی ها اقداماتی انجام داده بودند و بخشی از کاهش واردات این کشور نیز به ایران تحمیل شده بود. از سوی دیگر به دلیل شرایط جنگی، محدودیت های متعددی برای واردات اعلام کرده بودیم و مقصد صادرات بخش قابل توجهی از این کالاها عراق بود. در نتیجه امکان صادرات برای بازرگانان ایرانی وجود نداشت.
دبیرکل اتاق بازرگانی مشترک ایران و عراق گفت: طی 50 روز گذشته بخشی از این کاهش را جبران کرده ایم و در حال حاضر افت صادرات نسبت به مدت مشابه هفت ماهه سال گذشته به کمتر از 20 درصد رسیده است و امیدواریم تا پایان سال بتوانیم این موضوع را جبران کنیم. اگر وضعیت باثباتی داشته باشیم و عراقی ها بتوانند نفت خود را بفروشند، چشم انداز ما رسیدن به رقم صادرات سال گذشته است.

















گفتگو در مورد این post