بازار؛ گروه استان ها: در سالهای اخیر، اقتصاد ایران بیش از هر زمان دیگری به سازماندهی مجدد مسیرهای صادراتی و تنوع بخشیدن به شرکای تجاری خود نیاز داشته است. در این میان استان قزوین به عنوان یکی از قطب های صنعتی کشور با بیش از چهار هزار واحد تولیدی فعال و 19 شهرک و ناحیه صنعتی ظرفیت بی نظیری برای ایفای نقش محوری در این ساماندهی دارد. اما آنچه این ظرفیت را از بالقوه به بالفعل تبدیل می کند، پروژه ای است که پس از سال ها کشمکش اداری، سرانجام در شهریور 1405 وارد فاز عملیاتی شد: منطقه ویژه اقتصادی تاکستان.
این منطقه با مساحتی بالغ بر 475 هکتار که فاز اول آن در 290 هکتار اجرا شده است، به عنوان یک برنامه راهبردی نه تنها می تواند چرخه صادرات استان را متحول کند، بلکه با اتصال به شبکه ریلی، آزادراه ها و 12 استان کشور به عنوان یک هاب لجستیکی و ترانزیتی در غرب کشور عمل خواهد کرد.
منطقه ویژه اقتصادی تاکستان به مساحت 475 هکتار و فاز اول 290 هکتار پس از سالها تاخیر سرانجام در شهریور 1405 وارد فاز بهره برداری شد.
از مطالبه چند ساله تا اجرای طرح ملی
مسیر تشکیل منطقه ویژه اقتصادی تاکستان مسیری پر فراز و نشیب بوده است. طرح ایجاد این منطقه ابتدا در سال 1398 در شورای اسلامی به تصویب رسید و پس از تصویب مجمع تشخیص مصلحت نظام در نهایت در سال 1403 با تصویب هیات وزیران وارد فاز اجرایی شد. با این حال، موانع زیست محیطی و برخی محدودیت های حریم خصوصی، اجرای آن را برای سال ها به تاخیر انداخت. سرانجام با رفع این موانع و اخذ مجوزهای لازم از سازمان محیط زیست، اجرای پروژه 475 هکتاری در شهریور 1405 رسما آغاز شد.
هم اکنون حصارکشی محیطی محوطه با سرمایه گذاری 300 میلیارد ریال در حال اجراست و به زودی عملیات آماده سازی و جدول گذاری معابر فاز اول با سرمایه گذاری 500 میلیارد ریالی آغاز می شود. این سرعت اجرا نشان از عزم جدی مجموعه استانداری برای جبران تاخیر چند ساله و تبدیل این منطقه به موتور محرکه توسعه غرب استان قزوین دارد.
این منطقه با دسترسی به شبکه ریلی، آزادراه و اتصال به 12 استان کشور، به عنوان قطب لجستیکی و ترانزیتی، نقش اساسی در تکمیل زنجیره تولید و تسهیل صادرات خواهد داشت.
زیرساخت لجستیک؛ مزیت رقابتی تاکستان
آنچه منطقه ویژه اقتصادی تاکاستان را از بسیاری از طرح های مشابه متمایز می کند موقعیت جغرافیایی و زیرساخت های ارتباطی آن است. دسترسی به شبکه ریلی سراسری، آزادراه های اصلی کشور و اتصال به 12 استان، این منطقه را به یک گره کلیدی در کریدورهای ترانزیتی شمال به جنوب و شرق به غرب تبدیل کرده است. کارشناسان معتقدند که این موقعیت می تواند هزینه های حمل و نقل و لجستیک را برای فعالان اقتصادی به میزان قابل توجهی کاهش دهد و زنجیره تامین را کارآمدتر کند.
همچنین توسعه زیرساخت ها در این 475 هکتار با اولویت استقرار صنایع پاک و با فناوری پیشرفته (های تک) به منظور جلوگیری از آلودگی محیط زیست و فراهم کردن بسترهای لازم برای تجارت بین المللی و حضور در بازارهای هدف صادراتی برنامه ریزی شده است. در واقع، قرار است تاکستان یک شهرک صنعتی صرف نباشد، بلکه یک اکوسیستم یکپارچه تولید، لجستیک و تجارت خارجی باشد که در آن کالاها مستقیماً از خط تولید به اسکله صادراتی هدایت میشوند.
هدف اصلی این طرح تسهیل صادرات محصولات بیش از 3700 واحد صنعتی استان قزوین است که با صادرات 466 میلیون دلاری نسبت به میانگین کشوری در سال 1404 عملکرد بهتری داشته اند.
رونق صادرات با تمرکز بر ۳۷۰۰ واحد تولیدی
هدف اصلی منطقه ویژه اقتصادی توکستان تسهیل صادرات بیش از 3700 واحد صنعتی استان قزوین است. این استان در سال 1404 عملکرد قابل توجهی در زمینه صادرات داشته است. به طوری که صادرات 10 ماهه استان به 466 میلیون دلار و بیش از 83 هزار تن رسیده و برخلاف روند کاهشی صادرات در سطح کشور رشدی را تجربه کرده است. همچنین 310 کارت بازرگانی جدید در استان صادر شده است که نشان از فعال شدن بازیگران جدید در حوزه تجارت خارجی دارد.
منطقه ویژه اقتصادی تاکستان با ارائه معافیت گمرکی، امکان واردات ماشین آلات خط تولید بدون عوارض و مجوز ساخت رایگان می تواند این روند صعودی را تشدید کند. انتظار می رود با بهره برداری کامل از این منطقه، نه تنها صادرات محصولات صنعتی، بلکه صادرات محصولات کشاورزی و باغی منطقه اعم از انگور و کشمش تاکستان جهشی محسوس و ارزش افزوده بیشتری بر اقتصاد استان داشته باشد.
همزمان با راه اندازی منطقه ویژه اقتصادی، نخستین شهرک صنعتی سرمایه گذاری خارجی در استان قزوین به زودی راه اندازی می شود. این شهرک با هدف ایجاد بستری برای استقرار واحدها با سرمایه گذاران خارجی، انتقال فناوری و تنوع بخشی به شرکای تجاری طراحی شده است.
اولین شهرک صنعتی برای سرمایه گذاری خارجی یک مرحله تکمیلی
علاوه بر راه اندازی منطقه ویژه اقتصادی، خبر دیگری نیز افق سرمایه گذاری در استان قزوین را روشن کرده است: اولین شهرک صنعتی سرمایه گذاری خارجی در این استان به زودی شکسته می شود. این تسویه حساب که با حضور معاون وزیر اقتصاد و رئیس سازمان سرمایه گذاری اعلام شد، قرار است بستر مناسبی را برای ایجاد واحدهایی با سرمایه گذار خارجی فراهم کند.
اهمیت این پروژه زمانی دوچندان می شود که بدانیم سهم صنعت در اقتصاد استان قزوین 55 درصد است در حالی که این سهم در کشور حدود 30 درصد است. این شهرک صنعتی می تواند زمینه انتقال فناوری، تنوع بخشی به شرکای تجاری و افزایش سهم ایران در زنجیره ارزش جهانی را فراهم کند. در حال حاضر 66 سرمایه گذار خارجی در استان قزوین فعال هستند و چین، آلمان و سوئیس بیشترین سهم را در سرمایه گذاری خارجی در استان دارند. ایجاد شهرک ویژه برای سرمایه گذاران خارجی می تواند موانع بوروکراتیک را کاهش دهد و جذابیت استان را برای سرمایه های بین المللی افزایش دهد.
پیش بینی می شود با بهره برداری کامل از منطقه ویژه اقتصادی تاکستان، صادرات محصولات صنعتی و کشاورزی استان قزوین جهش محسوسی داشته باشد و ارزش افزوده بیشتری به اقتصاد منطقه و کشور داده شود.
بهره برداری موفق از مناطق آزاد؛ مدلی برای تاکستان
تجربه مناطق آزاد و ویژه اقتصادی ایران در سال های اخیر نشان می دهد که این مناطق می توانند به بازیگران اصلی جذب سرمایه خارجی و تقویت صادرات تبدیل شوند. بر اساس آمار عملکرد 11 ماهه سال 1404، سرمایه گذاری خارجی جذب شده در مناطق آزاد کشور به 1.025 میلیارد دلار رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل رشد خیره کننده 531 درصدی را نشان می دهد. همچنین سرمایه گذاری خارجی محقق شده در این مناطق با رشد 268 درصدی به 533 میلیون دلار رسیده است. صادرات این مناطق نیز با رشد 14 درصدی به بیش از 1.322 میلیارد دلار رسید.
این آمار حاکی از آن است که مدل مناطق ویژه اقتصادی در صورت فراهم شدن زیرساخت ها و رفع موانع بروکراتیک می تواند به عنوان ابزاری کارآمد در تاب آوری اقتصادی و خنثی سازی تحریم ها عمل کند. منطقه ویژه اقتصادی تکستان نیز بر اساس همین مدل و با مزیتهای لجستیکی منحصربهفرد، پتانسیل تبدیل شدن به یکی از قطبهای جذب سرمایه خارجی و صادرات غیرنفتی کشور را دارد. در گزارش های تحلیلی بازار نیز بر ظرفیت تاکستان برای تبدیل شدن به قطب صادرات تاکید شده است. ظرفیتی که هم اکنون با اجرای این پروژه در حال تحقق است.
تاکستان و استراتژی کلان تاب آوری اقتصادی
اهمیت منطقه ویژه اقتصادی تاکستان را تنها در بستر توسعه استان نمی توان دید. این پروژه در سطح کلان همسو با راهبردهای جمهوری اسلامی ایران برای تاب آوری اقتصادی و کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی است. متنوع سازی مسیرهای صادراتی و ایجاد کریدورهای جایگزین یکی از اصلی ترین راه های خنثی سازی فشارهای اقتصادی و دور زدن تحریم ها است. منطقه ویژه اقتصادی تکستان با اتصال به شبکه ریلی و 12 استان کشور می تواند به عنوان مسیری امن و کم هزینه برای صادرات کالا به بازارهای آسیای میانه، قفقاز و حتی اروپا باشد.
از سوی دیگر تمرکز این منطقه بر صادرات محصولات صنعتی با فناوری پیشرفته و همچنین محصولات کشاورزی در راستای سیاست های اقتصاد مقاومتی برای افزایش ارزش افزوده و ایجاد اشتغال پایدار است. در سال 1404 282 واحد صنعتی با سرمایه گذاری 19 تلاش و اشتغالزایی برای 13 هزار نفر در استان قزوین به بهره برداری رسید و 40 واحد راکد نیز احیا شد. منطقه ویژه اقتصادی تخستان می تواند با جذب سرمایه های جدید و تسهیل صادرات، این روند اشتغالزایی و احیای تولید را تسریع بخشد و نقش استان قزوین را به عنوان یکی از ارکان تامین کالاهای اساسی و صادرات غیرنفتی کشور تثبیت کند. در شرایطی که دشمنان با جنگ اقتصادی و تحریم های ظالمانه درصدد تضعیف بنیان تولید کشور هستند، طرح های تاکستان نماد ایستادگی و پیشرفت در میان فشارها است.

















گفتگو در مورد این post