مغز سگ با شنیدن فرمان “نه” به طرز شگفت آوری شبیه مغز انسان است.

خودکنترلی یک مهارت حیاتی برای بقا است.

“بنشین”، “بمان”، “رول”، “بیا”، “برو بیاور” و “نه”؛ اینها دستورات رایجی هستند که صاحبان سگ مسئول برای آموزش و برقراری ارتباط با حیوان خانگی خود از آنها استفاده می کنند. اما وقتی یک سگ فرمان “نه” را می شنود، چیزهای بسیار پیچیده تری در ذهن او اتفاق می افتد تا صرفاً متوقف کردن یک رفتار ناخواسته (و گاهی خطرناک). وقتی سگ ها رفتار خود را کنترل می کنند، مغز آنها الگویی را نشان می دهد که شباهت زیادی به سیستم خودکنترلی در انسان دارد. جزئیات این یافته های جدید در مجله علمی Animal Cognition منتشر شده است.

توقف یک رفتار در کسری از ثانیه می تواند تفاوت بین مرگ و زندگی باشد. خرگوشی که با صدای کایوت یا شکارچی دیگری در دوردست در جای خود یخ می زند، یا انسانی که به طور داوطلبانه سیگار یا الکل را ترک می کند، نمونه هایی از این هستند که چگونه «نه» گفتن و کنترل تکانه ها می تواند نجات دهنده باشد.

البته مکانیسم های بیولوژیکی مختلف این رفتارها را کنترل می کنند. میخ زدن خرگوش در برابر شکارچی واکنشی کاملا خودکار است که ریشه در ترس تکاملی و عمیق آن از شکار شدن دارد و ابتدایی ترین قسمت های مغز آن را فرمان می دهند. در حالی که ترک سیگار در انسان یک تلاش کاملا آگاهانه است که نیاز به اراده دارد. خودکنترلی به لوب های فرونتال بستگی دارد. جوانترین بخش سیستم خودکنترلی مغز که تنها حدود 310 میلیون سال پیش در پستانداران تکامل یافته است. هنگامی که دانشمندان فعالیت عصبی را در این ناحیه اندازه گیری می کنند، افزایش امواج تتا پیشانی نشانه مطمئنی از وقوع خودکنترلی است.

مارتا گاچی، رفتارشناس حیوانات و متخصص شناخت سگ در دانشگاه اوتوس لوراند مجارستان، می‌گوید:

عمر سگ‌ها بسیار کوتاه‌تر از انسان‌ها است، اما دقیقاً در محیطی مشابه ما زندگی می‌کنند و با چالش‌های فیزیکی و اجتماعی مشابهی سازگار می‌شوند. این بدان معناست که ما می‌توانیم روند پیری و شرایط پاتولوژیک مرتبط با آن را در سگ‌ها در زمان بسیار کوتاه‌تری نسبت به انسان مطالعه کنیم.

گاچی و تیمش برای درک اینکه با شنیدن کلمه “نه” در مغز سگ چه اتفاقی می افتد، با استفاده از دستگاه الکتروانسفالوگرام (EEG) فعالیت مغزی 14 سگ را اندازه گیری کردند. آنها 226 EEG 30 ثانیه ای را در دو شرایط ثبت کردند: اطاعت از یک فرمان و ثابت نشستن. هدف از تجزیه و تحلیل این داده ها تعیین این بود که آیا امواج تتا که در هنگام خودکنترلی در انسان مشاهده می شود در مغز این حیوانات هنگام اطاعت از دستورات قوی تر است یا خیر.

ایویلو بوریسلاوف یوچف، یکی دیگر از محققین این مطالعه، می‌افزاید:

در موقعیت‌هایی که نیاز به خودکنترلی بود، فعالیت‌هایی را در EEG سگ‌ها مشاهده کردیم که از نظر فراوانی و مکان درگیری در مغز بسیار شبیه امواج تتا انسان بود.

به گفته این تیم تحقیقاتی، مطالعه سگ ها می تواند به درک بهتر اختلالات و بیماری های انسانی مانند بیش فعالی (ADHD) و چاقی کمک کند.

آنا کیش محقق آکادمی علوم مجارستان در پایان می افزاید:

در انسان، اختلال عملکرد لوب های فرونتال هم در ADHD و هم در افزایش وزن غیر طبیعی نقش دارد. توانایی ما برای اندازه گیری فعالیت این قسمت از مغز در سگ ها نه تنها به ما امکان می دهد شباهت این اختلالات را بین سگ و انسان بررسی کنیم، بلکه به ما کمک می کند تا یافته های خود را با دقت بیشتری به درمان بیماری های انسانی تعمیم دهیم.