بازار؛ گروه استان ها: با وجود وعده های مکرر مدیران شهری و اعضای شورای اسلامی شهر کرج، پروژه راهبردی اتصال بلوار شهید شمس به بلوار شهید رجایی همچنان نیمه کاره و مسکوت مانده است. این تقاطع شریانی که قرار بود بار ترافیکی محدوده گلشهر، حصارک و دسترسی به مناطق شمالی و جنوبی این کلانشهر دو میلیونی را تعدیل کند، اکنون به نمادی از پروژه های مشمول زمان و نوید شفا تبدیل شده است. تاخیری فرسایشی که شهروندان هر روز هزینه آن را در قالب اتلاف وقت، اتلاف سوخت و افزایش آلودگی هوا پرداخت می کنند.
بیشتر محورهای اصلی کلانشهر کرج در جهت شرقی-غربی تعریف شده است و اتصال مناطق پرجمعیت غربی و میانی به بزرگراه ها و معابر شمالی دارای گلوگاه های بن بست و گره های پیوسته است.
اهمیت اتصال بلوار شمس به رجایی در هندسه ترافیکی کرج
کلانشهر کرج به دلیل ویژگی های توپوگرافی خاص و قرار گرفتن در مسیر شریان های ارتباطی پایتخت با استان های شمالی و غربی کشور همواره از عدم کفایت تقاطع های شمال به جنوب رنج می برد. بیشتر محورهای اصلی این کلانشهر در جهت شرقی- غربی تعریف شده است و اتصال محله های پرجمعیت غربی و میانی به بزرگراه ها و معابر شمالی دارای گلوگاه های بن بست و گره های پیوسته است.
در این میان اتصال بلوار شهید شمس به بلوار شهید رجایی یکی از موثرترین راهکارهای مهندسی ترافیک برای رفع گرفتگی معابر پرترافیک مانند بلوار شهید بهشتی، بلوار ناصر بخت و عرض 45 متری گلشهر است. ارتباط مستقیم این دو بلوار عریض عملا یک کریدور پیوسته، هموار و پرظرفیت بین مناطق شمالی و جنوبی کلانشهر کرج ایجاد می کند که قابلیت جذب بخش قابل توجهی از سفرهای درون شهری را دارد و می تواند به عنوان یک راه دفاعی و فرار ترافیکی نیز عمل کند.
در این میان اتصال بلوار شهید شمس به بلوار شهید رجایی یکی از موثرترین راهکارهای مهندسی ترافیک برای رفع این انسداد است. ارتباط مستقیم این دو بلوار عریض عملاً کریدوری پیوسته، هموار و پرظرفیت بین مناطق شمالی و جنوبی کلانشهر کرج ایجاد می کند که می تواند بخش قابل توجهی از سفرهای درون شهری را به خود جلب کند.
پیشینه طرح و وعده های مکرر که به نتیجه نرسید
نگاهی به مصوبات و اظهارات قبلی مدیران ارشد شهرداری و ادوار مختلف شورای اسلامی شهر کرج نشان می دهد که بازگشایی و تکمیل این محور بارها به عنوان یکی از «پروژه های اولویت دار» در بودجه های سنواتی شهرداری مطرح شده و جدول زمانی آن نیز اعلام شده است. با این حال، علیرغم بازدیدهای میدانی متعدد و جلسات رسانه ای مشترک، خروجی ملموسی در زمین پروژه مشاهده نمی شود.
توالی وعده های بازگشایی گره های ترافیکی در فصول مختلف سال و به تعویق انداختن تاریخ افتتاح از مقطعی به دوره دیگر، این پروژه را به یکی از مطالبات انباشته اهالی گلشهر، حیدرآباد، حصارک، شاهین ویلا و باغستان تبدیل کرده است. افکار عمومی و کارشناسان شهری این سوال اساسی را مطرح می کنند که چرا باید پروژه ای با این درجه اهمیت ترافیکی که کاربرد مستقیم در کاهش بار روزانه خودروها دارد در چرخه بوروکراسی و رکود اجرایی متوقف شود؟
بارها از بازگشایی و تکمیل این محور به عنوان یکی از «پروژه های اولویت دار» در بودجه های سنواتی شهرداری یاد شده و جدول زمانی آن نیز اعلام شده است. با این حال، علیرغم بازدیدهای میدانی متعدد و جلسات رسانه ای مشترک، خروجی ملموسی در زمین پروژه مشاهده نمی شود.
موانع تملک و دخالت در اموال؛ معضل همیشگی پروژه های شهری کرج
بررسی‌های فنی نشان می‌دهد یکی از چالش‌های عمده عدم تکمیل این ارتباط، موضوع مالکیت املاک و اراضی واقع در طرح، عقب‌نشینی و تداخل با پلاک‌های دولتی و خصوصی است. در شهرهای متراکم مانند کرج، هزینه های تملک و آزادسازی راه ها چندین برابر هزینه های ساخت زیرسازی، جدول گذاری و آسفالت برآورد می شود.
با این وجود، کم کاری و کندی در مذاکره با مالکان، عدم استفاده از ظرفیت قانونی برای ترخیص املاک و عدم توجه به جذب اعتبارات نقدی و غیرنقدی ویژه برای بازگشایی پروژه‌های دارای اولویت، موجب شده است که بخش‌های عمده مسیر آماده‌شده به دلیل وجود پلاک‌های متعدد و یا مخالفت با موانع سرمایه‌گذاری قبلی، عملاً بلااستفاده باقی بماند.
آزادسازی این پروژه صرفاً یک موضوع عمرانی نیست، بلکه دارای ابعاد مستقیم اقتصادی و زیست محیطی برای مدیریت شهری و شهروندان است.
پیامدهای اقتصادی و زیست محیطی عدم قطعیت یک بزرگراه محلی
آزادسازی این پروژه صرفاً یک موضوع عمرانی نیست، بلکه دارای ابعاد مستقیم اقتصادی و زیست محیطی برای مدیریت شهری و شهروندان است. در شرایطی که روزانه میلیون ها لیتر سوخت در ترافیک سنگین و طولانی کرج هدر می رود، انسداد این گونه راهروهای کوتاه کننده باعث افزایش میزان مصرف بنزین، استهلاک خودروها و از دست دادن ساعات کار خبرجو شهروندان می شود.
همچنین در فصول سرد سال که وارونگی دما آلودگی هوای کرج را به حالت قرمز و اضطراری می رساند، توقف های طولانی مدت و حرکت با دنده های سنگین در مسیرهای جایگزین، حجم تولید ذرات معلق و گازهای سمی به شدت افزایش می یابد. بنابراین هزینه تاخیر در اجرای پروژه اتصال بلوار شمس به رجایی بسیار سنگین تر از بودجه ای است که مدیریت شهری باید برای رفع معارضات ملکی و آسفالت آن اختصاص دهد.
تکمیل نهایی محور اتصال بلوار شهید شمس به بلوار شهید رجایی. نه تنها گره های ترافیکی محلی را باز می کند، بلکه امکان بازطراحی خطوط اتوبوس و تاکسی را در شهر با کارایی بسیار بالاتر فراهم می کند.
ضرورت خروج از انفعال و تدوین جدول زمانی مشخص
معاونت فنی و عمران شهرداری کرج به همراه سازمان عمران و شهرداری های مناطق مشمول موظفند در راستای بازگرداندن اعتماد به نظام شهرسازی، رویکرد انفعالی فعلی را به فرآیندی جهادی و شفاف تبدیل کنند. تدوین «روز شماری رسمی» برای افتتاحیه و تعیین بازه زمانی مشخص برای تصاحب حریفان، حداقل انتظار رسانه ها و نخبگان شهری است.
تشکیل کارگروه ویژه رفع موانع حقوقی و ملکی با حضور مراجع قضایی و مدیریت قانونی شهرداری می تواند در کمترین زمان گره از املاک متعارض بگشاید تا پیمانکار مربوطه وارد فاز نهایی جدول گذاری و ساماندهی هندسی تقاطع ها شود. پیگیری مطالبه گرانه اعضای شورای شهر نیز می تواند دستگاه اجرایی شهرداری را از انفعال خارج کرده و از هدر رفت سرمایه های مردمی در پروژه های فرعی و کم بازدهی جلوگیری کند.
تکمیل این گذرگاه نه چندان طولانی اما بسیار کلیدی می تواند یکی از درخشان ترین رکوردهای خدماتی برای کاهش رنج ترافیکی این کلانشهر باشد. مشروط بر اینکه اراده عملی جایگزین جلسات رسمی و مصاحبه های تکراری شود.
دیدگاه بهره برداری؛ تحول در حمل و نقل عمومی و شبکه جاده ای کلان شهرها
تکمیل نهایی محور اتصال بلوار شهید شمس به بلوار شهید رجایی. نه تنها گره های ترافیکی محلی را باز می کند، بلکه امکان بازطراحی خطوط اتوبوس و تاکسی را در شهر با کارایی بسیار بالاتر فراهم می کند. دسترسی سریعتر ناوگان امداد و نجات مانند اورژانس و آتش نشانی بین مناطق شمالی و جنوبی نیز ضریب تاب آوری شهری کرج را در مواقع بحران افزایش می دهد.
در نهایت این پروژه نشان خواهد داد که مدیریت شهری کرج تا چه اندازه در ادعای توسعه شهری متوازن، انسان محور و پایدار صادق است. تکمیل این گذرگاه نه چندان طولانی اما بسیار کلیدی می تواند یکی از درخشان ترین رکوردهای خدماتی برای کاهش رنج ترافیکی این کلانشهر باشد. مشروط بر اینکه اراده عملی جایگزین جلسات رسمی و مصاحبه های تکراری شود.
گفتگو در مورد این post