شوک قیمت برنج به بازار/ کشاورزان برنج را نگه داشتند؟

اقتصاد ایران:

بازار برنج ایران با قیمت‌های متفاوت و گاه فاصله قابل توجهی بین قیمت خرید از کشاورز و قیمت خرده‌فروشی مواجه است که برخی از برنج‌کاران از پایین بودن قیمت خرید محصول نسبت به هزینه‌های تولید گلایه دارند بررسی قیمت‌های اعلام شده در بازار نشان می‌دهد که هر کیلو برنج ایرانی با قیمت‌هایی از 315 تا 555 هزار تومان بسته به نوع شکستگی، کیفیت، نحوه کشت، نوع کشت، نوع کشت، نوع کشت، نوع کشت و نحوه کشت، به دست مصرف‌کننده می‌رسد.

طبق قیمت های اعلام شده توسط یکی از کشاورزان، هر کیلو طارم هاشمی معطر 460 هزار تومان، طارم هاشمی خوش پز 455 هزار تومان، طارم محلی خوش پز 450 هزار تومان، طارم دوم 490 هزار تومان و طارم فریدون دانه بلند 480 تومان است. همچنین قیمت هر کیلو برنج رستورانی 350 هزار تومان، سر طارم 360 هزار تومان، نیم دانه طارم 280 هزار تومان و برنج سنتی دودی چوبی 480 هزار تومان است.

کشاورزان از افزایش هزینه های تولید گلایه دارند

این کشاورز درباره عرضه محدود محصول گفت: هزینه کود، کود، کارگر، برداشت، تبدیل برنج، کیسه و حمل و نقل به شدت افزایش یافته و با قیمت هایی که اکنون برای خرید برنج ارائه می شود، فروش محصول برای کشاورز به صرفه نیست. به همین دلیل برخی از کشاورزان محصولات خود را به یکباره نمی فروشند و فقط به اندازه کافی برای تامین هزینه های جاری خود عرضه می کنند.

وی همچنین مدعی شد: هزینه تولید هر کیلو برنج برای برخی تولیدکنندگان به بیش از 700 هزار تومان رسیده است و فروش محصول به قیمت روز می تواند باعث جبران نشدن بخشی از هزینه تولید شود. اما رقم بیش از 700 هزار تومان برای هزینه تولید هر کیلو برنج، ادعای این تولیدکننده است و قابل تعمیم به همه شالیکاران نیست. بررسی دقیق این موضوع مستلزم اطلاع از هزینه تولید در مناطق مختلف، عملکرد شالیزارها، نوع رقم برنج و هزینه های تبدیل شلتوک به برنج سفید است.

فاصله بین قیمت کشاورز و بازار

مقایسه قیمت های اعلامی این کشاورز با نرخ های مشاهده شده در بازار نشان می دهد که فاصله قیمت تولیدی و خرده فروشی برای انواع برنج یکسان نیست.

در نمونه های قابل مقایسه تفاوت قیمت از حدود 10 هزار تومان تا بیش از 105 هزار تومان در هر کیلو متغیر است. بیشترین فاصله در این مقایسه مربوط به تارم محلی فریدونکنار است که قیمت خرده فروشی آن حدود 23 درصد بیشتر از قیمت اعلامی کشاورز است. از طرفی در برخی از انواع طارم هاشمی و برنج دودی اختلاف قیمت کمتر است. البته بدون بررسی دقیق نمی توان این اختلاف قیمت را به سود دلال ها نسبت داد. هزینه های دسته بندی، دسته بندی، بسته بندی، کاهش وزن، نگهداری، حمل و نقل و حاشیه سود عمده فروش و خرده فروش نیز در قیمت نهایی محصول موثر است. علاوه بر این تفاوت در سال برداشت، درصد شکستگی، عطر، ارتفاع، محل کشت و مبدا محصول می تواند قیمت دو برنج همنام را تغییر دهد.

کشاورز و مصرف کننده ناراضی تحت فشار

آنچه در بازار برنج شکل گرفته دوگانگی قابل توجهی است. تولیدکننده از پایین بودن قیمت خرید و تامین نشدن هزینه های تولید گلایه دارد در حالی که مصرف کننده نیز برنج ایرانی را گران می خرد. بنابراین افزایش قیمت خرده فروشی لزوماً به معنای افزایش درآمد کشاورز نیست و بخشی از تفاوت قیمت می تواند مربوط به هزینه های فرآوری، حمل و نقل، ذخیره سازی و توزیع باشد. در عین حال، عدم اطلاع دقیق از قیمت خرید از کشاورز و هزینه های هر حلقه در زنجیره توزیع، ارزیابی دقیق سهم تولیدکننده از قیمت نهایی را دشوار می کند.

از سوی دیگر عرضه محدود برخی کشاورزان می تواند در کوتاه مدت میزان برنج موجود در بازار را کاهش داده و انتظار افزایش قیمت را تقویت کند. تداوم این شرایط ممکن است خانوارها را به سمت برنج نیم دانه، برنج پوست کنده، ارقام اقتصادی تر یا برنج وارداتی سوق دهد و در نتیجه بازار برنج ممتاز ایران را نیز تحت تاثیر قرار دهد.

شفافیت هزینه در زنجیره برنج

کارشناسان معتقدند انتشار شفاف اطلاعات مربوط به بهای تمام شده تولید، قیمت خرید محصول از کشاورز و حاشیه سود حلقه های مختلف توزیع می تواند تصویر دقیق تری از وضعیت بازار برنج ارائه دهد. تا زمانی که این اطلاعات به صورت رسمی، مستند و قابل تایید منتشر نشود، کشاورز از پایین بودن قیمت خرید گلایه می کند و مصرف کننده با دیدن قیمت های بالای بازار ممکن است تصور کند که افزایش قیمت خرده فروشی مستقیما منجر به افزایش درآمد تولیدکننده شده است. مشخص شدن مسیر قیمت از زمین کشاورزی تا فروشگاه می تواند مشخص کند که چه مقدار از قیمت نهایی مربوط به هزینه تولید است و چه مقدار در مراحل فرآوری، حمل و نقل، ذخیره سازی و توزیع شکل می گیرد.