
انقراض یک گونه دقیقاً به چه معناست؟ در نگاه اول، پاسخ ساده به نظر می رسد: گونه ای که امروز وجود دارد، ممکن است فردا وجود نداشته باشد. اما این تصور ساده از حیات روی زمین باعث شده تا برخی از شرکت ها تصور کنند که با استفاده از فناوری های قرن بیست و یکم و دستکاری ژنوم جانوران زنده، حتی گونه هایی که میلیون ها سال پیش از آنها جدا شده اند، می توان حیات موجودات منقرض شده را احیا کرد.
در آوریل 2025، Colossal Biosciences، شرکتی که در زمینه احیای گونه های منقرض شده فعالیت می کند، به همراه جورج آر آر مارتین از بازگشت گرگ وحشتناک خبر دادند. این شرکت سه توله گرگ دستکاری شده ژنتیکی به نام های رومولوس، رموس و خالصی را معرفی کرد. با این حال، دانشمندان تقریباً بلافاصله ادعای بازیابی این گونه را زیر سوال بردند. آنها بر این باور بودند که حیوانات متولد شده در واقع گرگ های خاکستری دستکاری شده ژنتیکی با تنها 20 تغییر ژنتیکی هستند.
چرا بازسازی ژنوم به معنای بازسازی گونه نیست؟
پونتوس اسکوگلند، متخصص ژنتیک در موسسه فرانسیس کریک لندن پس از انتشار این خبر در شبکه اجتماعی بلواسکی به این موضوع واکنش نشان داد و نوشت:
آیا شامپانزه با 20 تغییر ژنتیکی می تواند انسان شود؟ اگر ژنوم یک گرگ وحشتناک را در کنار ژنوم یک گرگ خاکستری قرار دهید، میلیون ها تفاوت بین آنها خواهید دید. به نظر می رسد این حیوانات، حتی در خوشبینانه ترین ارزیابی، تنها در صد هزارم راه به گرگ های وحشتناک شباهت دارند.
اکنون، مقاله جدیدی که در Biology Letters منتشر شده است، استدلال می کند که مفهوم احیای گونه های منقرض شده اساساً مبتنی بر درک نادرست از معنای انقراض است. اندرو داویناک، زیستشناس دریایی در کالج ویتون، و شارلوت کی. دانیلز، بیوشیمیدان، معتقدند که مشکل اصلی پدیدهای است که به آن اشتباه تبار تکاملی با ژنوم میگویند. یعنی این تصور غلط که بازسازی ژنوم یک موجود زنده معادل احیای دودمان منقرض شده آن است.

این دو محقق در مقاله خود نوشتند:
ما معتقدیم که احیای گونه های منقرض شده امکان بازگشت واقعی آنها را فراهم نمی کند. زیرا انقراض به معنای پایان یک دودمان تکاملی است، نه فقط ناپدید شدن اطلاعات ژنتیکی. گونهها دودمانهای جمعیتی با تداوم تاریخی هستند که تحت تأثیر جریان ژن، جهش، رانش ژنتیکی، انتخاب طبیعی، تاریخچه جمعیت و تعاملات اکولوژیکی شکل گرفتهاند. حتی یک ژنوم بازسازی شده با دقت بسیار بالا، در بهترین حالت، تنها تصویری ناقص از یک موجود زنده ارائه می دهد.
در مورد گرگ وحشتناک، حتی اگر Colossal موفق شود ژنوم گونه را به طور کامل بازسازی کند، هنوز یک عامل اساسی وجود دارد که نمی توان آن را بازسازی کرد: جایگاه اکولوژیکی حیوان در طبیعت.
حدود 10000 سال از آخرین ظهور این گرگ در آمریکای شمالی می گذرد و محیط آن در این مدت تغییرات گسترده ای را تجربه کرده است. محققان خاطرنشان می کنند که مجموعه طعمه ها، رقبای طبیعی، انگل ها، شرایط آب و هوایی و عوامل موثر بر انتخاب طبیعی در اواخر پلیستوسن با شرایط امروزی بسیار متفاوت است. بنابراین نمی توان به سادگی یک گونه را از پیشینه محیطی و تاریخی آن جدا کرد و انتظار داشت با بازسازی ژنتیکی همه ویژگی های آن دوباره ظاهر شود.
حتی فیلم پارک ژوراسیک که معمولا برای مقایسه با پروژه های Colossal Biosciences ذکر می شود، همین موضوع را مطرح کرد. دایناسورهای این فیلم که اتفاقاً بخشی از DNA قورباغه را در ساختار ژنتیکی خود داشتند، جایگاه اکولوژیکی خاصی در دنیای مدرن نداشتند.
داویناک و دنیلز در مقاله خود در مورد نمونه وحشتناک گرگ نوشتند:
پروژه Dire Wolf نشاندهنده واضحترین مثال از درهمرفتن دودمان تکاملی با ژنوم است. زیرا ویژگیهای ژنتیکی منتخب که از یک دودمان منقرض شده شناسایی شدهاند، در بافت سلولی، رشدی و تبارشناسی یک گونه زنده بازآفرینی شدهاند.
با این حال، Dire Wolf تنها پروژه احیای گونه های منقرض شده در برنامه های Colossal نیست. این شرکت بارها علاقه خود را برای بازگرداندن ماموت پشمالو ابراز کرده است و حتی با کارگردان مشهور فیلم پیتر جکسون برای معرفی پروژه ای برای احیای پرنده غول پیکر موآ همکاری کرده است. این پرنده بدون پرواز بومی نیوزلند بود و سال ها پیش منقرض شد.
حفاظت از گونه های زنده مهمتر از احیای گونه های منقرض شده است
اگرچه این پروژه ها با تبلیغات گسترده و تأیید افراد مشهور توجه زیادی را به خود جلب می کنند، Colossal همچنین روی پروژه هایی کار می کند که داویناک و دانیلز معتقدند ارزش علمی و زیست محیطی بیشتری دارند.

یکی از این برنامهها افزایش تنوع ژنتیکی در جمعیت گرگهای قرمز آمریکا و راسوهای پا سیاه است. دو گونه در خطر انقراض که برای حفظ بقای خود نیاز به اقدامات حفاظتی دارند.
محققان در این باره نوشتند:
اصلاح نژاد با کمک داده های ژنومی یا ویرایش ژن می تواند امکان بازگرداندن بخشی از تنوع ژنتیکی از دست رفته را به جمعیت های زنده فراهم کند. البته چنین اقداماتی انقراض را معکوس نمی کند، اما می تواند روند فرسایش ژنتیکی را قبل از نابودی کامل یک اصل و نسب کند کند، اثرات منفی همخونی را کاهش دهد و توانایی جمعیت ها را برای سازگاری با شرایط جدید بهبود بخشد.
به زبان ساده، بهتر است از گونه هایی که امروزه در معرض خطر انقراض هستند، محافظت کنیم تا اینکه سعی کنیم حیواناتی را که هزاران یا میلیون ها سال پیش از بین رفته اند، احیا کنیم.
















گفتگو در مورد این post