داستان طاعون روسیه چیست و چقدر جای نگرانی دارد؟

مرگ مشکوک در سیبری روسیه و گزارش های متناقض از شیوع طاعون موجی از نگرانی را برانگیخته است. اما آیا واقعاً یک بیماری همه گیر جدید در راه است؟

به گزارش زومیت، چند روزی است که شایعات در سراسر اینترنت و شبکه های اجتماعی در حال چرخش است: یک کارگر جوان آزمایشگاه در سیبری به دلیل طاعون مشکوک جان خود را از دست داده است و مقامات روسیه صدها نفر را برای جلوگیری از شیوع بیشتر و شیوع گسترده قرنطینه کرده اند.

اگرچه اطلاعات قطعی کمیاب است، گزارش های متناقض فراوان است. از نام کارگر آزمایشگاه و سن او گرفته تا اینکه آیا اصلاً فوت کرده است یا خیر، علت مرگ او چه بوده است.

دیده بان حقوق مصرف کنندگان روسیه، که مسئولیت کنترل بیماری را نیز بر عهده دارد، به سادگی اعلام کرد که “یکی از کارمندان موسسه مبارزه با طاعون منطقه ایرکوتسک” به “ذات الریه با منشأ نامشخص” مبتلا شده است.

با این حال، این مانع از انتشار شایعات نشده است. شایعاتی که برخی از آنها به دلیل اظهارات ضد و نقیض مقامات محلی و برخی به دلیل بی اعتمادی گسترده به مقامات روسی شکل گرفته است. مقامات روسیه در گذشته موارد اضطراری مانند شیوع ایدز در دهه 1980 را پنهان کرده بودند. با این حال، کرملین روز دوشنبه از مردم خواست تا این حدس و گمان را نادیده بگیرند.

روایت رسمی

دیده بان حقوق مصرف کنندگان روسیه نام کارمند متوفی را اعلام نکرده است. این موسسه در بیانیه‌ای که بخش‌هایی از آن توسط خبرگزاری‌های دولتی منتشر شد، گفت: «در نمونه‌های گرفته‌شده از بیمار، میکروارگانیسم‌های مرتبط با فعالیت حرفه‌ای وی شناسایی نشد» و همچنین «تغییر وضعیت سلامت مرتبط با بیماری‌های عفونی» در بین افرادی که با وی در تماس بودند مشاهده نشد.

اظهارات مقامات روسی متناقض بوده و همین موضوع به شایعات دامن زده است

به گفته نهاد نظارتی روسیه، کمیسیونی برای بررسی انطباق با «الزامات ایمنی زیستی» همچنین مؤسسه مبارزه با طاعون در ایرکوتسک را بازرسی کرد و «هیچ وضعیت اضطراری مرتبط با میکروارگانیسم‌های بیماری‌زا شناسایی نشد».

طاعون یک بیماری باکتریایی است و برخلاف تصور رایج، فقط یک چیز قرون وسطایی نیست. سالانه صدها مورد طاعون در سراسر جهان ثبت می شود که بیشتر موارد در آفریقا رخ می دهد. این بیماری در صورت تشخیص زودهنگام به راحتی با آنتی بیوتیک درمان می شود.

دیده بان حقوق مصرف کنندگان روسیه در بیانیه خود همچنین اعلام کرد که “وضعیت بهداشتی و اپیدمیولوژیک” در منطقه ایرکوتسک “باثبات” است. این بیانیه روز یکشنبه منتشر شد؛ یعنی دو روز پس از انتشار اولین گزارش ها درباره یک حادثه نگران کننده در منطقه ایرکوتسک، واقع در حدود 4200 کیلومتری شرق مسکو.

اظهارات متناقض

اولین نشانه های یک مشکل احتمالی در روز جمعه ظاهر شد. زمانی که فرماندار منطقه ایرکوتسک اعلام کرد که یک “جلسه فوق العاده” با پزشک ارشد بهداشت روسیه در مورد “یک مورد مشکوک عفونت بسیار خطرناک در یک ساکن” برگزار کرده است.

در بیانیه ای در شبکه های اجتماعی، فرماندار منطقه، ایگور ای. کوبزف، نوشت که “همه افرادی که با این شخص در تماس بوده اند” تحت مراقبت های پزشکی قرار گرفته اند.

در همان روز، شهردار شلخوف، شهر همجوار ایرکوتسک و مرکز اداری منطقه ایرکوتسک، گفت که “سوالات زیادی” از ساکنان دریافت کرده است و می تواند تأیید کند که بخش بستری بیمارستان محلی به دلیل قرنطینه بسته شده است. ماکسیم مودین شهردار این شهر نیز گفت که آزمایشگاه این بیمارستان از کار افتاده است. وی از شهروندان خواست شایعه پراکنی نکنند.

الکسی تسیدینوف، فرماندار همسایه بوریاتیا، اولین مقامی بود که احتمال ابتلا به طاعون را مطرح کرد. او روز جمعه گفت: “زنی که بر اثر طاعون در منطقه ایرکوتسک جان باخت” به بوریاتیا سفر نکرد. این پست روی یک پیام رسان مرتبط با دولت روسیه، بعدا تغییر کرد و به جای آن عبارت “احتمالاً در اثر طاعون مرده” جایگزین شد.

روز بعد، مقامات بایکالسک، شهری در حدود 80 کیلومتری ایرکوتسک، در بیانیه‌ای به مردم درباره سفر به شلخوف به «اطلاعات غیررسمی» درباره «یک مورد طاعون» اشاره کردند. این بیانیه بعداً از تلگرام حذف شد.

حداقل سه پست از کانال خبری فدرال رانت تلویزیون نیز حذف شد. از جمله پستی که نام کارمند فقید آزمایشگاه را منتشر کرده بود و گفته بود در حال تحقیق در مورد طاعون است. مودین، شهردار شلخوف، دوشنبه گفت که سازمان دیده بان حقوق مصرف کننده وضعیت را “تحت کنترل شدید” دارد و افزود که “مجموعه ای از اقدامات ضد همه گیر در حال اجرا است.”

نظریه ها و گمانه زنی ها

رسانه های محلی تصویر تاریک تری ارائه کرده اند. رسانه منطقه ای “بایکال مردم” گزارش داد که علاوه بر بیمارستان شلخوف، چندین کلینیک دیگر و یک زایشگاه نیز در ایرکوتسک بسته شده است. این رسانه ها همچنین نام تکنسین آزمایشگاه متوفی را «داریا شیپیلووا» 28 ساله اعلام کردند.

پاول استپانوف، روزنامه‌نگار محلی، در کانال تلگرامی خود نوشت که یک دستیار آزمایشگاه جوان شیشه آزمایش را شکست و جان باخت. این ادعا به طور مستقل تأیید نشده است. اما بلافاصله در شبکه های اجتماعی پخش شد.

استپانوف در پست دیگری در روز دوشنبه از گزارش خود دفاع کرد و پرسید که چرا برخی از سازمان های دولتی و رسانه های نزدیک به کرملین اظهارات و گزارش های مربوط به ایرکوتسک را حذف کرده اند. وی گفت: «مسئولان باید بررسی کنند که آیا این همه کارشکنی از سوی دشمنان ماست؟» دشمنانی که هر روز با روش های پیچیده تر عمل می کنند.

آیا باید نگران باشیم؟

مقامات ایالات متحده و اتحادیه اروپا گفته اند که از گزارش های مربوط به ایرکوتسک آگاه هستند و آنها را زیر نظر دارند.

احتمال نشت عامل بیماری زا از آزمایشگاه و نگرانی از شیوع یک بیماری جدید باعث شده برخی این داستان را با کووید-19 مقایسه کنند. اما کارشناسان اشاره کرده اند که حتی اگر طاعون تایید شود، خطر محدود خواهد بود. موارد طاعون در انسان هر ساله اتفاق می افتد و درمان این بیماری نسبتا آسان است.

پروفسور یان جونز، ویروس شناس در دانشگاه ریدینگ انگلستان، در بیانیه ای به نیویورک تایمز گفت که پرونده ایرکوتسک “شبیه یک حادثه آزمایشگاهی نادر است و بعید است پیامدهای زیادی فراتر از آن داشته باشد.”