دارو رسانی آنلاین در دور باطل مجوزها

بازار؛ گروه ایران: دومین پنل همایش «تنظیم در عصر سکوها» با عنوان «کالای سلامت محور؛ از معیار عرضه تا اتهام قاچاق» امروز شنبه ۱۸ آبان ماه در کتابخانه ملی ایران برگزار شد.

این پنل با مدیریت ناصر خیرخواه و با حضور جوبین علاقبند از اعضای هیئت مدیره انجمن تجارت الکترونیک برگزار شد. محمد بهمند، معاون کمیته تسهیل کسب و کار؛ شاهین فاضل پناه از پژوهشکده علوم غدد و متابولیک دانشگاه علوم پزشکی تهران و مشاور سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات و خانواده مهدی، دبیر کارگروه سلامت دیجیتال اتحادیه کسب و کار مجازی برگزار شد.

ناصر خیرخواه در ابتدای این پنل درباره چالش اجرای بخشنامه تحویل آنلاین دارو گفت: این بخشنامه به امضای وزرای بهداشت و ارتباطات رسیده اما همچنان با مشکلات اجرایی و اختلاف نظر بین دستگاه ها مواجه است. سوال اصلی این است که منشاء تعلیق اجرا نقص در دستورالعمل ها، تفاوت نهادها یا مقاومت در برابر فعالیت بسترهای آنلاین است.

جوبین علاقبند درباره نگرانی داروخانه ها از ورود پلتفرم ها گفت: برخی داروخانه ها فکر می کنند توسعه تحویل دارو به صورت آنلاین می تواند فعالیت آنها را تهدید کند در حالی که در مدل مورد بحث بستر بین داروخانه و مصرف کننده قرار می گیرد و دارو را از طریق داروخانه به بیمار تحویل می دهد.

وی تحویل آنلاین دارو را از ایجاد «دارک داروخانه» متمایز کرد و افزود: در این مدل، پلتفرم مالک دارو یا ذخیره آن نیست و فروش دارو همچنان در داروخانه انجام می شود. این پلت فرم فقط خدمات فناوری، ثبت درخواست، شناسایی داروخانه موجودی و تحویل دارو را ارائه می دهد.

علاقبند درباره مزیت های این مدل گفت: ارسال آنلاین دارو می تواند دسترسی بیماران را به دارو در سراسر کشور افزایش دهد، امکان مشاهده موجودی داروخانه ها را فراهم کند و با شفاف سازی زنجیره تامین، بخشی از رانت ها و تخلفات موجود را کاهش دهد.

وی در خصوص نقش سازمان غذا و دارو افزود: وظیفه این سازمان تدوین ضوابط فنی ارسال دارو از داروخانه به مصرف کننده است. موضوع اصلی نه فروش دارو توسط پلتفرم، بلکه انتقال دارو از داروخانه دارای مجوز به بیمار بر اساس معیارهای مشخص است.

محمد بهمند معاون کمیته تسهیل کسب و کار درباره تاریخچه تدوین آیین نامه تحویل آنلاین دارو گفت: الزام قانونی تدوین دستورالعمل ارسال آنلاین دارو به سال 1401 برمی گردد اما صدور آن نزدیک به چهار سال طول کشید. چندوجهی بودن موضوع و ارتباط همزمان آن با بهداشت عمومی و مقررات تجاری باعث طولانی شدن این روند شده است.

بهمند با اشاره به مصوبه 77 هیأت مقررات زدایی افزود: بر اساس بند «ج» این مصوبه، مشاغلی که در این حوزه فعالیت می کنند به جز مجوز صادره از اتحادیه مشاغل مجازی نیاز به مجوز دیگری ندارند. سازمان غذا و دارو می تواند استانداردهای فنی را تعیین کند، اما صدور مجوز دوم برای پلتفرم ها با این آیین نامه مغایرت دارد.

وی در خصوص ماده 8 بخشنامه مشترک وزارتخانه های بهداشت و ارتباطات گفت: در این ماده کارگروهی برای صدور و حتی ابطال پروانه کسب پیش بینی شد. کمیته تسهیل کسب‌وکارهای اقتصاد دیجیتال در مصوبه مردادماه اعلام کرد که مجوز فعالیت فقط از طریق درگاه ملی مجوز صادر می‌شود و کارگروه مذکور در صورت داشتن نقش مجوز، هیچ صلاحیت قانونی ندارد.

بهمند درباره الزامات بهداشتی افزود: ضوابط فنی مورد نیاز وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو را می توان در قالب کاربرگ های تخصصی در کنار مجوز اصلی قرار داد. به این ترتیب ملاحظات فنی و بهداشتی حذف نمی شود، اما کسب و کار ملزم به اخذ مجوز موازی نیز نخواهد بود.

مهدی خانواده، دبیر کارگروه سلامت دیجیتال اتحادیه کسب و کارهای مجازی درباره وضعیت اجرای این بخشنامه گفت: طبق بخشنامه دی ماه 1403 قرار بود کارگروهی متشکل از سه نماینده سازمان غذا و دارو، سه نماینده وزارت ارتباطات و یک نماینده از اتحادیه کسب و کارهای مجازی، سازوکار مشخصی برای آن تشکیل نشده باشد.

خانواده در خصوص بلاتکلیفی تریبون ها افزود: سازمان غذا و دارو از سکوها مجوز می طلبد که پس از تشکیل این کارگروه باید مجوز صادر شود. در حالی که کارگروه به نتیجه نرسیده و مجوز مورد نیاز عملا وجود ندارد. این شرایط تحویل آنلاین دارو را در یک دور باطل قرار داده است.

وی درباره مسئولیت پلتفرم ها گفت: فرآیند آنلاین تفاوت اساسی با خرید حضوری ندارد. نسخه توسط پزشک صادر می شود، مسئول فنی داروخانه آن را بررسی می کند و داروخانه وظیفه تحویل دارو را بر عهده دارد. این پلت فرم فقط انتقال و تحویل درخواست بیمار به داروخانه را تسهیل می کند. بنابراین می توان مسئولیت هر قسمت از زنجیره را جدا کرد.

خانواده در خصوص حفظ زنجیره سرما افزود: برخی پلتفرم ها در نبود معیارهای نهایی از سازوکارهای خودتنظیمی استفاده کرده اند. داروهای یخچال دار نیز مانند خرید حضوری با بسته بندی و یخ ویژه ارسال می شود و در صورت ابلاغ مقررات رسمی، واحدهای تجاری آماده اجرای آن هستند.

شاهین فاضل پناه درباره دغدغه های سازمان غذا و دارو گفت: محل عرضه دارو باید داروخانه باشد و ایمنی بیمار، اصالت دارو، حفاظت از اطلاعات پزشکی و امکان ردیابی زنجیره تامین باید در طراحی فرآیند مورد توجه قرار گیرد. بسترها نباید فعالیت خود را به چند داروخانه محدود کنند و انحصار ایجاد کنند.

وی در خصوص روند پیشنهادی تحویل دارو به صورت آنلاین افزود: پس از جلسات مشترک با اتحادیه مشاغل مجازی، سازمان غذا و دارو و انجمن داروسازان، فرآیندی برای حفظ نقطه عرضه در داروخانه، جلوگیری از انحصار و دسترسی به اطلاعات بیمار با رضایت وی طراحی و به سازمان فناوری اطلاعات ارائه شده است.

فاضل پناه در خصوص لزوم نظارت گفت: گزارش هایی مبنی بر فروش غیرقانونی دارو و ارائه مشاوره پزشکی توسط افراد فاقد صلاحیت وجود دارد. پلتفرم های الکترونیکی می توانند به شفافیت و تکمیل زنجیره تامین دارو کمک کنند، مشروط بر اینکه در چارچوبی روشن و سیستماتیک عمل کنند.

وی در خصوص دغدغه داروخانه ها افزود: برخی داروخانه ها نگران حذف از زنجیره و یا تحمیل قراردادهای یک طرفه توسط سکوها هستند. در یکی از نمونه های ذکر شده سهمی حدود 20 درصد از سود داروخانه مطالبه شده است. به همین دلیل در کنار توسعه خدمات آنلاین، مقررات باید رقابت و آزادی عمل داروخانه ها را نیز حفظ کند.

فاضل پناه در خصوص گام بعدی گفت: سازمان فناوری اطلاعات می تواند به سرعت جلسه مشترکی را برای بررسی دو فرآیند پیشنهادی موجود از نظر فنی برگزار کند تا پس از رفع ابهامات، تحویل آنلاین دارو وارد فاز اجرایی شود. از آنجایی که دیدگاه ها در مورد حفظ داروخانه به عنوان یک نقطه عرضه همگرا می شود، امکان توافق وجود دارد.