جنگ پس از شکست ترامپیسم

1. پیروزی دموکرات ها در انتخابات را نباید در چارچوب رقابت سنتی بین لیبرال ها و محافظه کاران آمریکایی دید. در تعدادی از ایالت های جنوبی مانند تگزاس، کانزاس، کارولینای جنوبی و … که تقریباً همیشه قلمرو جمهوری خواهان بوده است، دموکرات ها به پیروزی بی سابقه ای دست یافتند و در رای عمومی 13 درصد از جمهوری خواهان پیشی گرفتند که در 53 سال گذشته بی سابقه بوده است.

حزب جمهوری خواه در 10 سال گذشته کاملاً تحت سلطه ترامپ بود. بنابراین، شخص ترامپ و سبک خاص حکومت اقتدارگرایانه وی که در تاریخ آمریکا بی سابقه است، در مرکز توجه رای دهندگان قرار گرفت. این شکست قاطع جمهوری خواهان که به معنای فروپاشی ائتلافی است که 2 سال پیش ترامپ را به کاخ سفید فرستاد، عمدتاً ناشی از واکنش گسترده علیه پوپولیسم ترامپ و سیاست های وی است که منجر به تشکیل ائتلاف نانوشته ای بین دموکرات ها، بخشی از محافظه کاران، جمهوری خواهان میانه رو و رای دهندگان مستقل شد.

این یکی از دوره های انتخاباتی در تاریخ ایالات متحده بود که عملکرد شخصی ترامپ قبل از لیبرالیسم و ​​محافظه کاری و نهادهای آن مورد توجه رای دهندگان قرار گرفت. اکثر جمهوری خواهانی که در این انتخابات عملکرد بهتری داشتند، کسانی بودند که شروع به فاصله گرفتن از ترامپ کردند. جناح راست ترامپ اساساً با محافظه کاری سنتی آمریکایی مانند ریگان، بوش و غیره متفاوت است. تاکنون این مدل سیاسی با ناسیونالیسم ضد لیبرال و توسعه گرایانه، اقتدارگرایی، سیاست های غیرانسانی مهاجرت، حمله به نهادهای مستقل در کشورهای دموکراسی، مخالفت با روزنامه نگاری مستقل، تضعیف حکومت قانون و تجارت آزاد جهانی، فساد جهانی، اپوزیسیون عمومی در برابر خانواده، فساد جهانی و میزبانی آزاد در برابر خانواده، فساد جهانی، ملی گرایی ضد لیبرال و توسعه گرایانه همراه بوده است. قانون آنچه در این انتخابات شکست خورد، همین نوع پوپولیسم بود و اگر تا 2 سال آینده از سیاست آمریکا حذف شود، رقابت به چرخه لیبرال ها و محافظه کاران بازمی گردد و احتمالاً حزب جمهوری خواه بخش هایی را که از دست داده است، دوباره به دست خواهد آورد. اکنون نه تنها کنترل ترامپ بر ائتلافی که او را به قدرت رساند، بلکه هژمونی او بر حزب جمهوری خواه نیز در 2 سال آینده از بین خواهد رفت.

2. در سطح بین المللی، ما قبلاً شاهد عقب نشینی راست گرایی افراطی در اروپا و سایر مناطق جهان بوده ایم. پیروزی اخیر لولا در برزیل ادامه روندی بود که باعث واکنش شدید علیه ترامپیسم و ​​جنبش‌های پوپولیستی راست در سراسر جهان شد. اوایل آوریل گذشته شاهد شکست ویکتور اوربان در مجارستان و پیروزی بزرگ رقیبش با کسب دو سوم کرسی های پارلمان بودیم. شکست اوربان نه تنها شکست او، بلکه مستقیماً شکست ترامپ نیز بود. چرا که هم ترامپ علناً از اوربان حمایت می کرد و هم معاونش را برای ارتقای او به مجارستان فرستاد. پیش از آن پیروزی لیبرال ها و چپ میانه در کانادا و استرالیا نیز مهم بود. سیاست غیرمعمول ترامپ در قبال کانادا باعث واکنش منفی عمومی شد و حزب لیبرال را که پشت سر حزب محافظه کار قرار داشت از شکست نجات داد. این شکست ها می تواند به معنای آغاز پایان شکوفایی جهانی نوعی پوپولیسم و ​​راست افراطی باشد که ترامپ مبلغ و مظهر آن است. این تحولات بر شاخه راست افراطی ایران که از ترامپ حمایت می کند نیز تأثیری نخواهد گذاشت.

3. آنچه برای ما در ایران مهمتر است این است که شکست ترامپ چه تأثیری بر جنگ افروزی او علیه ایران خواهد داشت. ترامپ اعتراف کرده است که ایران یکی از دلایل شکست بوده است. جنگ او علیه ایران در آمریکا بسیار منفور بود و تورم ناشی از جنگ یکی از موضوعات محوری در مبارزات انتخاباتی بود. اگرچه کنگره در سلسله فرماندهی بر ارتش نیست، کنگره دموکرات می تواند از نظر حقوقی و سیاسی اثرات زیر را داشته باشد:

از نظر حقوقی بعید است که پیروزی دموکرات ها بر سیاست ترامپ در قبال ایران تاثیر بگذارد. بر اساس قانون اساسی، سیاست خارجی کاملاً در اختیار رئیس جمهور است و اختیارات کنگره در موضوع جنگ و صلح همواره مورد مناقشه بوده است. پس از آغاز کنگره جدید در 3 ژانویه، دموکرات ها می توانند طرحی را برای محدود کردن اختیارات جنگی رئیس جمهور ارائه کنند. طرح آنها در سپتامبر گذشته در سنا با یک رای شکست خورد و با 220 رای موافق در مقابل 204 رای در مجلس نمایندگان پیروز شد. اما اگر این طرح در کنگره جدید تصویب شود، ترامپ می‌تواند آن را وتو کند و دموکرات‌ها اکثریت دو سوم را ندارند تا آن را لغو کنند.

اما کنگره همچنین ابزارهای بودجه، احضاریه، نظارت، تحقیقات و استیضاح را در اختیار دارد که می تواند از آنها برای بدتر کردن زندگی ترامپ و دولتش استفاده کند. اگرچه دولت در مورد بودجه جنگ آزادی عمل دارد، اما ابزارهای دیگر می توانند موثر باشند. یکی از احتمالات این است که دموکرات ها قصد دارند پیت هگست، وزیر جنگ را استیضاح کنند و از این طریق کار وزارت جنگ و اداره او را مختل کنند.

از نظر سیاسی، شکست ترامپ ممکن است تأثیر بیشتری بر نیات جنگ طلبانه او داشته باشد و دست جناح هایی را در دولت او که طرفدار سناریوهای جایگزین هستند، تقویت کند. گفته می شود وزیر خزانه داری به انتظار برای اثربخشی محاصره دریایی و فشار اقتصادی بر ایران اعتقاد دارد. جی دی ونس که با شکست ترامپ در انتخابات 2028 شانس بیشتری برای شرکت در انتخابات 2028 پیدا کرد، همیشه تمایل بیشتری به اجتناب از جنگ داشته است. رئیس سیا و ویتکاف نیز به عنوان کسانی شناخته می شوند که طرفدار اجتناب از جنگ و ادامه مذاکرات و فشار اقتصادی هستند. حالا نتیجه انتخابات که نشان از تایید مخالفت مردم آمریکا با جنگ دارد، ممکن است دست جناح طرفدار مذاکره و فشار اقتصادی را تقویت کند و جنگ طلبان را در موقعیت ضعیف تری قرار دهد. اکنون ترامپ باید تصمیم بگیرد که در فاصله 2 ماه مانده به شروع کنگره جدید چه مسیری را طی کند.

دکتر کروش احمدی / دیپلمات سابق