بازار؛ گروه استان ها: تامین مالی شریان اصلی هر بنگاه اقتصادی است. اما در کرمانشاه بسیاری از تولیدکنندگان، پیمانکاران و بنگاههای متوسط با فرآیندهای طولانی، وثیقههای سنگین، تأخیر در پرداخت و نبود اطلاعات اعتباری روشن مواجه هستند. مسئله دیگر صرفاً کمبود منابع نیست. بلکه ناتوانی نظام مالی در تبدیل سریع و دقیق ظرفیت تولید استان به سرمایه در گردش، سرمایه ثابت و پروژه های ارزش آفرین است.
تولیدی که منتظر پول است
کرمانشاه از نظر موقعیت جغرافیایی، ظرفیت کشاورزی، صنعت، گردشگری و مرز مشترک با کشور عراق یکی از استانهای با پتانسیل اقتصادی بالاست. معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری کرمانشاه منطقه آزاد تجاری و صنعتی، شش گذرگاه مرزی، ظرفیت های کشاورزی و صنعتی، گردشگری و خدماتی و طرح های حمل و نقل ریلی را از مهمترین فرصت های سرمایه گذاری و صادراتی استان می داند.
با این حال، ظرفیت اقتصادی زمانی به رشد واقعی تبدیل میشود که سرمایه در زمان مناسب و با هزینه معقول در اختیار تولیدکننده قرار گیرد. در بسیاری از واحدهای تولیدی مشکل کمبود سفارش یا نبود بازار نیست. مشکل کمبود نقدینگی برای خرید مواد اولیه، پرداخت حقوق، تعمیر ماشین آلات، تامین انرژی و اجرای دستورات صادراتی است.
مجید کریمی ریزی رئیس مرکز ملی تامین مالی و دبیر شورای تامین مالی کشور در سفر به کرمانشاه چالش تامین مالی بنگاه های اقتصادی و دشواری دسترسی فعالان اقتصادی به منابع بانکی را به وضوح مطرح کرده و بر ضرورت استفاده از روش های نوین و غیر تورمی تامین مالی برای حمایت از تولید و سرمایه گذاری تاکید کرده است.
این اظهار نظر نشان می دهد که بحث تامین مالی در کرمانشاه یک موضوع محلی نیست. بلکه بخشی از چالش ساختاری نظام مالی کشور است که در استان های دارای اقتصاد تولید محور موثرتر است.
تامین مالی شریان اصلی تولید است و در کرمانشاه بسیاری از بنگاه های اقتصادی با فرآیندهای طولانی، وثیقه های سنگین و تاخیر در پرداخت مواجه هستند. موضوعی که فراتر از بی پولی است به ساختار نظام مالی مربوط می شود.
پول هست، اما راه نیست
برخلاف تصور، موضوع تامین مالی در کرمانشاه به «بی پولی» خلاصه نمی شود. بخش قابل توجهی از منابع بانکی، صندوق های ضمانت، بازار سرمایه و ابزارهای مالی در کشور وجود دارد. اما راه رسیدن به این منابع به بنگاههای کوچک و متوسط پیچیده، زمانبر و بعضاً مبهم است.
مدیر یک واحد تولیدی معمولاً باید همزمان با اسناد مالی، مجوزها، وثیقه، طرح توجیهی، سوابق بانکی، استعلامات و ضمانت های متعدد سر و کار داشته باشد. در بسیاری از موارد، زمان لازم برای طی کردن این مسیر با نیازهای واقعی شرکت سازگار نیست. زیرا تولیدکننده در کوتاه مدت برای حفظ سفارشات، پرداخت حقوق کارکنان یا خرید مواد اولیه به پول نقد نیاز دارد.
حسن رستم زاد معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری کرمانشاه نیز تامین مالی، دسترسی به امکانات، تعدد و پیچیدگی فرآیندهای اداری، تامین زیرساخت های تولید، حمایت از شرکت های دانش بنیان، توسعه صادرات و تربیت نیروی انسانی ماهر را مهمترین محورهایی می داند که باید پیگیری شود.
این بدان معناست که مشکل تامین مالی فقط یک مشکل بانکی نیست. بلکه یک موضوع فرادستگاهی است که مربوط به موسسات ثبتی، مالیاتی، بیمه ای، شهرداری، صنعت، معدن و تجارت، گمرک، بیمه و موسسات ضمانت می شود.
رئیس مرکز ملی تامین مالی در سفر به کرمانشاه چالش دسترسی فعالان اقتصادی به منابع بانکی را مطرح و بر لزوم استفاده از روش های نوین و غیرتورمی تامین مالی برای حمایت از تولید و سرمایه گذاری تاکید کرد.
وثیقه، دیوار نامرئی تولید
یکی از موانع اصلی دسترسی شرکت ها به تسهیلات بانکی، موضوع وثیقه است. بسیاری از کارآفرینان و تولیدکنندگان جوان زمین، ساختمان یا دارایی های ثابت قابل رهن ندارند. در حالی که ایده، سفارش، قرارداد، دانش فنی و ظرفیت تولید آنها می تواند ارزش اقتصادی قابل توجهی داشته باشد.
در سیستم مالی سنتی، بانک ها معمولاً به دنبال دارایی های فیزیکی برای پوشش ریسک هستند. اما در اقتصاد دانش بنیان و کسب و کارهای نوپا، ارزش اصلی شرکت در دانش، نرم افزار، داده ها، مالکیت معنوی، قراردادها و قدرت اجرایی نهفته است. این ناهماهنگی باعث می شود بسیاری از پروژه های قابل توجه قبل از رسیدن به مرحله تولید از مسیر تامین مالی خارج شوند.
کرمانشاه از نظر شرکت های دانش بنیان و فناور از ظرفیت قابل توجهی برخوردار است. بر اساس آمار ارائه شده در نشست های تخصصی حوزه فناوری، شرکت های دانش بنیان و فناور استان رتبه ششم کشور را از نظر فروش محصولات دارند و فروش محصولات این شرکت ها در سال گذشته به حدود 34 هزار میلیارد تومان رسیده است.
این رقم نشان می دهد که کرمانشاه فقط یک استان کشاورزی و مرزی نیست. بلکه ظرفیت قابل توجهی در اقتصاد مبتنی بر دانش و فناوری دارد. اما این ظرفیت بدون ابزارهای تامین مالی مناسب برای شرکت های دانش بنیان به راحتی به سرمایه گذاری و اشتغال پایدار تبدیل نمی شود.
معاون وزیر اقتصاد در آبان 1405 بر تعیین فوری 248 مورد تسهیلات حفظ اشتغال در کرمانشاه در شرایط اضطراری جنگی و پرداخت 800 میلیارد تومان منابع اشتغال و حمایت از تولید تاکید کرد.
نرخ سود و ریسک تولید
موضوع دیگر هزینه پول است. در شرایطی که نرخ سود تسهیلات، هزینه های جانبی، تاخیر در پرداخت و نوسانات ارزی با هم ترکیب می شود، حاشیه سود بسیاری از شرکت ها کاهش می یابد. تولیدکننده ای که برای خرید مواد اولیه وام می گیرد باید بتواند هم هزینه تامین مالی را بپردازد و هم قیمت رقابتی در برابر کالاهای مشابه ارائه دهد.
در چنین شرایطی بخشی از تولیدکنندگان به سمت تاخیر در پرداخت به تامین کنندگان، کاهش کیفیت، کاهش اشتغال و یا فروش دارایی حرکت می کنند. این چرخه معیوب نه تنها شرکت را ضعیف می کند، بلکه زنجیره تامین را نیز آسیب پذیر می کند.
راه حل واقعی صرفاً افزایش سقف تسهیلات نیست. نرخ سود واقعی، زمان تامین مالی، هزینه وثیقه، مدت بازپرداخت و نسبت اقساط با جریان نقدی شرکت باید بازطراحی شود. تسهیلاتی که بازپرداخت آن با چرخه تولید سازگار نیست، در واقع به جای کمک به شرکت، شرکت را تحت فشار قرار می دهد.
شرکت های دانش و فناوری کرمانشاه از نظر فروش محصولات رتبه ششم کشور را دارند و فروش محصولات آنها در سال گذشته به حدود 34 هزار میلیارد تومان رسیده است. ظرفیتی که نیازمند ابزارهای تامین مالی متناسب با اقتصاد دانش بنیان است.
۸۰۰ میلیارد تومان؛ آزمون فرصت یا عملکرد؟
در آبان 1405 مرتضی زمانیان معاون سیاست گذاری و مدیریت اقتصادی وزارت امور اقتصادی و دارایی با تاکید بر تعیین تکلیف فوری 248 مورد تسهیلات حفظ اشتغال در شرایط اضطراری در کرمانشاه از بانک ها و دستگاه های اجرایی خواستار تسریع در روند پرداخت تسهیلات شد. وی همچنین بر لزوم پرداخت 800 میلیارد تومان منابع پیش بینی شده برای حمایت از اشتغال و تولید در مهلت باقی مانده تاکید کرد.
این عدد نشان می دهد که دولت و وزارت اقتصاد اهمیت حمایت از تولید و اشتغال در کرمانشاه را درک کرده اند. اما تجربه نشان داده است که اعداد و تاییدها زمانی موثر هستند که فرآیند اجرا شفاف، سریع و قابل پیگیری باشد.
|
شاخص |
وضعیت در نوامبر 1405 اعلام شد |
|
پرونده تاسیسات نگهداری و تعمیرات استخدامی |
248 مورد |
|
منابع پیش بینی شده حمایت از اشتغال و تولید |
800 میلیارد تومان |
|
فروش شرکت های دانش بنیان و فناور استان در سال گذشته |
حدود 34 هزار میلیارد تومان |
|
رتبه فروش شرکت های دانش بنیان در کرمانشاه |
رتبه ششم کشور |
|
تعداد گذرگاه های مرزی استان |
6 گذرگاه |
این جدول نشان می دهد که کرمانشاه هم از نظر ظرفیت تولید و دانش بنیان و هم از نظر منابع پشتیبانی از ظرفیت قابل توجهی برخوردار است. اما موضوع اصلی تبدیل این ظرفیت ها به نقدینگی موثر و به موقع در اختیار شرکت ها است.
بانک، صنعت و دانشگاه؛ سه ضلع ناتمام
یکی از ریشه های مشکل تامین مالی، ارتباط ضعیف بانک، صنعت و دانشگاه است. بانک ها اغلب به زبان وثیقه و ریسک اعتباری صحبت می کنند. صنعت با زبان جریان نقدی، سفارش و تولید؛ و دانشگاه با زبان تحقیق و نوآوری و نیروی انسانی. تا زمانی که این سه طرف به یک زبان مشترک برسند، پروژه های خوب در وسط متوقف می شوند.
معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری کرمانشاه بر ضرورت تبدیل ارتباط دانشگاه، صنعت، کارآفرینان و دستگاه های اجرایی به یک جریان مستمر و هدفمند تاکید کرده است. وی همچنین ایجاد بانک اطلاعاتی جامع از کارآفرینان، صاحبان ایده و ظرفیت های نوآورانه را از ضروریات توسعه اقتصادی استان می داند.
در عمل، این پیشنهاد می تواند در قالب «نظام اعتبار سنجی و تأمین مالی استانی» طراحی شود. سامانه ای که اطلاعات مالی، سوابق تولید، قراردادها، ظرفیت اشتغال، سوابق صادراتی و رتبه بندی اعتباری شرکت ها را در اختیار بانک ها و صندوق های ضمانت قرار می دهد. چنین مکانیزمی می تواند وابستگی به وثیقه فیزیکی را کاهش دهد و مسیر تامین مالی را شفاف تر کند.
کرمانشاه با 6 گذرگاه مرزی، منطقه آزاد تجاری و صنعتی، ظرفیت کشاورزی و صنعتی و بندر خشک و طرح های دهکده هوشمند لجستیکی، ظرفیت بالایی برای توسعه صادرات و سرمایه گذاری دارد. اما این ظرفیت بدون تامین مالی به موقع به رشد پایدار تبدیل نمی شود.
راهکارهای عملی برای صرفه جویی در تولید
کرمانشاه برای برون رفت از این وضعیت نیازمند بسته تامین مالی عملیاتی است که نقش بانک، صندوق ضمانت، بیمه، بازار سرمایه، دانشگاه و بخش خصوصی در آن مشخص باشد. محورهای پیشنهادی می تواند شامل موارد زیر باشد:
- تشکیل کارگروه مشترک بانک، صنعت و استانداری برای رسیدگی هفتگی به پرونده های معوق
- توسعه صندوق های ضمانت و ضمانت شرکت های فاقد وثیقه فیزیکی
- طراحی محصولات مالی متناسب با چرخه تولید مانند تسهیلات خرید مواد اولیه و تامین سرمایه در گردش
- توسعه تامین مالی زنجیره ای بر اساس قرارداد و دستور قطعی
- استفاده از ابزارهای بازار سرمایه، اوراق قرضه اسلامی، صندوق های سرمایه گذاری و تامین مالی جمعی
- ایجاد سیستم اعتبار سنجی استانی برای کاهش ریسک اطلاعاتی بانک ها
- حمایت از شرکت های دانش بنیان از طریق وثیقه مبتنی بر مالکیت معنوی و قراردادها
- توسعه بیمه اعتبار صادراتی و تامین مالی صادرات محور به عراق و بازارهای منطقه
- ایجاد دهکده لجستیکی هوشمند و بندر خشک کرمانشاه به عنوان زیرساخت حمایت از صادرات و تامین مالی
معاون استاندار کرمانشاه ایجاد دهکده هوشمند لجستیکی و بندر خشک کرمانشاه را از ظرفیتهای مهم برای ارتقای جایگاه استان در زنجیره حملونقل، ترانزیت و تجارت منطقهای دانست و بر تامین زیرساختها برای حضور موثر بخش خصوصی تاکید کرد.
از بحران نقدینگی تا قدرت تولید ملی
برای ایران موضوع تامین مالی کرمانشاه بیش از یک دغدغه استانی است. کشورهایی که در تولید و صادرات موفق هستند معمولاً دارای سیستمهای مالی هستند که بنگاهها را در زمانی که به آنها نیاز دارند پشتیبانی میکنند، نه بعداً. توسعه ابزارهای تامین مالی جدید، بازار سرمایه، بیمه اعتباری و فین تک می تواند وابستگی تولید به وام های سنتی را کاهش دهد.
تجربه جهانی نشان میدهد که بخش قابل توجهی از تامین مالی شرکتهای کوچک و متوسط از طریق تامین مالی زنجیرهای، اعتبار تجاری، بیمه اعتباری و ابزارهای مبتنی بر قرارداد انجام میشود، نه فقط وامهای سنتی بانکی. ایران با توسعه این ابزارها می تواند فشار بر بانک ها را کاهش دهد و منابع بیشتری را به سمت تولید هدایت کند.
کرمانشاه با ظرفیت مرزی، کشاورزی، صنعتی و دانش بنیان خود می تواند به یکی از نمادهای موفقیت این الگو تبدیل شود. اگر 800 میلیارد تومان منابع حمایتی، 248 مورد تسهیلات اضطراری و 34 هزار میلیارد تومان ظرفیت فروش شرکت های دانش بنیان به نظام تامین مالی منسجم تبدیل شود، استان می تواند از “مصرف کننده تسهیلات” به “تولیدکننده ارزش افزوده” تبدیل شود.
















گفتگو در مورد این post