این ستون سنگی ممکن است حاوی اولین نقشه معماری جهان باشد

کارشناسان می گویند که این نمادهای 11500 ساله ممکن است نقاشی های یک ساختمان گنبدی باستانی باشند.

سایت 11500 ساله Gobeklitepe در ترکیه دارای سه نقاشی یا طرح مرموز و غیرقابل توضیح بر روی یک ستون آهکی است. بر سر این موضوع که آیا تصاویر کیف دستی اولین نقشه های معماری جهان هستند یا خیر، بحث و تبادل نظر زیاد است. محققان هنوز نمی توانند این احتمال را رد کنند که این اشکال به جای طرح های شماتیک، صرفاً نمادهای آیینی باشند.

سه تصویر حک شده بر لبه بالایی ستون 43 در معبد معروف گوبکالیته، کارشناسان را سردرگم کرده است. تصاویر کیف‌های دستی (به خاطر پاهای مستطیلی و قسمت بالای خمیده‌شان به این نام خوانده می‌شود) پس از 11500 سال یک راز باقی مانده است. با این حال، نظریه پیشتاز در مورد آنها توضیح عجیب و شگفت انگیزی را ارائه می دهد.

بورا اولورگون، معلم و معمار ترکیه ای، این باور را زنده کرده است که تصاویر ذکر شده نشان دهنده اولین نقشه های معماری جهان است. به گزارش رسانه آرچینیوز، اولورگون معتقد است این تصاویر نقشه دو بعدی ساختمانی در این منطقه را نشان می دهد. به طوری که قسمت منحنی نمایانگر بخش جانبی سقف گنبدی شکل و خطوط مستطیلی پایینی دیوارهای ساختمان را نشان می دهد. او همچنین معتقد است که حیوانات مختلف حک شده در کنار هر تصویر نشان دهنده محل ورودی ها است.

البته این بحث همچنان در حد حدس و گمان است، اما بحث های قبلی درباره این تصاویر شامل بحث های معماری نیز می شد.

گوبکلی تپه یک سایت میراث جهانی یونسکو واقع در رشته کوه Germus (منطقه آناتولی ترکیه) است که شامل ده ها ستون سنگی T شکل با کنده کاری حیوانات وحشی است. کارشناسان بر این باورند که جوامع شکارچی-گردآورنده این غارها را بین سال‌های 9600 تا 8200 قبل از میلاد (در دوران نوسنگی پیش از سفالگری) ساخته‌اند و عمدتاً از آن‌ها برای مراسم آیینی استفاده می‌کردند.

یکی از چشمگیرترین ستون های این منطقه ستون 43 یا سنگ کرکس است که روی آن تصاویر پرندگان، مارها، عقرب و حتی انسان بی سر حک شده است. همچنین اشکال هندسی زیادی بر روی این ستون سنگی وجود دارد، اما تصاویر کیسه مانند نزدیک لبه بالایی آن توجه و موشکافی کارشناسان را به خود جلب کرده است.

در سال 2011، ادوارد بنینگ باستان شناس اولین کسی بود که مطالعه ای را منتشر کرد که نشان می داد تصاویر با زائده های دسته مانند سقف های طاقدار یا گنبدی شکل را نشان می دهند. محققین دیگری نیز وارد این بحث شده و این فرضیه را مطرح کردند که تصاویر مذکور نمایانگر بخش های جانبی سازه ها هستند.

با این حال، Ulvergun آن را یک گام فراتر می برد و می گوید که این سه نماد طرح هایی از فضاهای واقعی در Gobklitepe را نشان می دهند. از سوی دیگر، اکتشافات اخیر نیز رد این ایده را بسیار دشوارتر کرده است. باستان شناسان اکنون بر این باورند که این محوطه دارای ساختارهای بسیار بیشتری از آنچه قبلا تصور می کردیم، است. اگرچه مدت‌ها تصور می‌شد که این سایت فقط دارای سازه‌هایی برای اجتماعات تشریفاتی است، اما تحقیقات اخیر با استفاده از بررسی‌های ژئوفیزیکی چندین ساختمان بزرگ با چیدمان‌های داخلی را که شباهت زیادی به طرح‌های سکونتگاه‌های مسکونی دارد، کشف کرده است.

یک مطالعه در سال 2020 توسط گیل هاکلی و آوی گوفر نشان داد که ساختمان های B، C و D به قدری شبیه هستند که تقریباً از یک طرح معماری پیروی می کنند. اولورگان معتقد است که این نقشه ها با دقت ترسیم و ثبت شده اند. او می‌گوید اگرچه پلان‌ها با استانداردهای معماری امروزی بسیار ابتدایی هستند، اما نقشه‌های گوبکلی ممکن است نشان دهنده تلاشی برای طرح‌ریزی یک ساختار سه‌بعدی با ایجاد یک رندر اولیه دو بعدی باشد.

با این حال، دلایل متعددی برای زیر سؤال بردن این نظریه وجود دارد. در میان چیزهای دیگر، اگر قرار بود این طرح‌ها به‌عنوان نقشه‌ای برای ساخت‌وسازهای آینده عمل کنند، چرا طراحان باید طرح‌واره‌ها را روی یک سازه از پیش موجود (و نه روی یک لوح سنگی جداگانه) حک کنند؟ همچنین حضور حیوانات در این تابلوها را می توان نوعی نمادگرایی تعبیر کرد و هیچ ابعاد و دستورالعملی با این تصاویر وجود ندارد. بنابراین، در حالی که نظریه های زیادی وجود دارد، سؤالات به همان اندازه زیاد است. کارشناسان امیدوارند که اکتشافات آینده در گوبکلی تپه بتواند پاسخ های روشن تری در مورد ماهیت این طرح های شماتیک ارائه دهد.