امید جدید برای بیماران سرطانی؛ واکسن جدید خطر عود ملانوما را تا 42 درصد کاهش داد.

به لطف واکسن ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)، استرالیا در مسیر تبدیل شدن به یکی از اولین کشورهای جهان است که سرطان دهانه رحم را ریشه کن می کند.

اکنون محققان استرالیایی به دستاورد مهم دیگری رسیده اند. این بار در زمینه سرطان پوست. اولین واکسن شخصی سازی شده سرطان مبتنی بر فناوری mRNA در مرحله سوم آزمایش بالینی موفق ظاهر شد و خطر عود ملانوم یا مرگ را تا 42 درصد کاهش داد.

جورجینا لانگ، انکولوژیست و محقق بین المللی این مطالعه از موسسه ملانوما استرالیا، نتایج را در کنگره 2026 انجمن اروپایی آنکولوژی پزشکی ارائه کرد. قرار است یافته های این تحقیق در مجله پزشکی نیوانگلند منتشر شود.

لانگ درباره اهمیت این دستاورد گفت:

این یافته ها اساساً رویکرد ما را به درمان سرطان تغییر می دهد. زیرا با مهار سیستم ایمنی به روشی شخصی تر، خطر عود ملانوم یا مرگ را می توان کاهش داد. هرگز در تاریخ تولید داروهای سرطان به چنین موفقیتی دست نیافته بودیم.

رابرت ووندرهاید، متخصص سرطان و رئیس منتخب انجمن تحقیقات سرطان آمریکا که در این کارآزمایی شرکت نداشت، در مصاحبه با نیویورک تایمز، نتایج این مطالعه را از بزرگترین دستاوردهای علمی در این زمینه دانست.

این واکسن mRNA توسط Moderna و Merck ساخته شده است و هدف آن جلوگیری از بازگشت ملانوم پس از جراحی است. در گام اول، محققان توالی ژنتیکی تومور هر بیمار را بررسی می کنند تا ویژگی های منحصر به فرد آن را از سلول های سالم بدن تشخیص دهند.

سپس با استفاده از این اطلاعات واکسن خاصی ساخته می شود که مانند یک پوستر تحت تعقیب، ویژگی های سلول های سرطانی را به سیستم ایمنی بدن بیمار معرفی می کند تا بتواند آنها را شناسایی و از بین ببرد.

لانگ در توضیح نحوه عملکرد این فناوری گفت:

این واکسن از طریق mRNA به بدن منتقل می شود و سلول های خود بدن اطلاعات مربوط به تومور را به سیستم ایمنی نمایش می دهند. به این ترتیب، سیستم ایمنی دقیقاً می‌داند به دنبال چه چیزی باشد و به کدام سلول حمله کند.

این دارو همراه با روش ایمونوتراپی موجود به نام کیترودا با ماده فعال پمبرولیزوماب تجویز می شود. طولانی مکانیسم این درمان را توضیح داد:

سرطان می تواند سیستم ایمنی را با یک دست دادن دوستانه دروغین فریب دهد و باعث شود که سلول سرطانی طبیعی تصور کند. پمبرولیزوماب این دست دادن را مسدود می کند و به سلول های ایمنی اجازه می دهد سرطان را شناسایی کرده و به آن حمله کنند. اما این دارو برای همه بیماران یکسان است.

به نظر می رسد افزودن یک درمان شخصی به پمبرولیزوماب می تواند اثربخشی این روش را افزایش دهد. در مرحله سوم کارآزمایی بالینی، بیش از 1100 بیمار از 157 مرکز در سراسر جهان شرکت کردند. نتایج به‌دست‌آمده همچنین یافته‌های امیدوارکننده یک مطالعه فاز دوم منتشر شده در سال 2024 را تأیید می‌کند.

در میان بیمارانی که شش ماه پس از شروع درمان بدون سرطان باقی ماندند، ترکیب واکسن و پمبرولیزوماب خطر عود ملانوم یا مرگ را تا 58 درصد در مقایسه با پمبرولیزوماب به تنهایی کاهش داد.

این واکسن mRNA هنوز در دسترس بیماران در استرالیا و ایالات متحده قرار نگرفته است، اما نتایج کارآزمایی وارد مرحله بررسی توسط نهادهای نظارتی شده است. فرآیند تایید قانونی و ارائه این درمان بسته به کشور مورد نظر ممکن است چندین سال طول بکشد.

استرالیا یکی از بالاترین نرخ های ملانوم در جهان را دارد که در هر شش ساعت یک نفر جان خود را از دست می دهد.

یک واکسن موثر که می تواند از بازگشت سرطان جلوگیری کند، می تواند جان بسیاری از بیماران را نجات دهد. البته کاربرد فناوری mRNA به سرطان پوست محدود نمی شود و انواع دیگر سرطان ها نیز می توانند از پیشرفت های این حوزه بهره مند شوند.

لانگ در مورد چشم انداز این فناوری گفت:

موفقیت این روش در درمان ملانوما نشان می دهد که این مفهوم می تواند آغازگر یک تغییر اساسی در روش درمان سرطان باشد و به بیماران کمک کند بدون سرطان زندگی طولانی تری داشته باشند.

الکس منزیس، متخصص سرطان در موسسه ملانوما استرالیا، با این موضوع موافق است. او گفت:

امید ما برای آینده نزدیک این است که این فناوری نه تنها نتایج درمانی را برای بیماران مبتلا به ملانوم پیشرفته بهبود بخشد، بلکه برای بیماران مبتلا به سایر انواع سرطان که درمان‌های ایمونوتراپی کنونی کارایی محدودی دارند نیز خبرجو باشد.

این چشم انداز امیدوارکننده به نظر می رسد، اما هنوز به تحقیقات بیشتری نیاز دارد. در ماه‌های اخیر، چندین کارآزمایی تصادفی‌سازی شده که واکسن‌های mRNA را برای درمان سرطان‌های روده بزرگ و سر و گردن بررسی می‌کردند، کاهش قابل توجهی در خطر عود بیماری نشان ندادند.

لانگ درباره اهمیت نتایج مطالعه جدید گفت:

کارآزمایی INTerpath-001 نشان می‌دهد که درمان متناسب با ویژگی‌های منحصربه‌فرد تومور هر بیمار و استفاده در کنار ایمونوتراپی با مهارکننده‌های نقطه بازرسی ایمنی، می‌تواند توانایی سیستم ایمنی را برای یافتن و از بین بردن سلول‌های سرطانی باقی‌مانده افزایش دهد.

لانگ با اشاره به پتانسیل گسترده درمان‌های شخصی‌شده سرطان گفت:

همانطور که ایمیل روش ارتباط ما را متحول کرد، درمان مبتنی بر نئوآنتی‌ژن‌های خاص بیمار می‌تواند روش درمان سرطان را متحول کند.