پشت صحنه پمپ بنزین های شلوغ فاش شد!

اقتصاد ایران:

دریافت ژتون یکبار مصرف کارت سوخت اضطراری در بیش از 100 پمپ بنزین تهران، مدت زمان فرآیند سوخت گیری را افزایش داده است. روش جدید سوخت گیری علاوه بر ایجاد صف های طولانی، از سوی نمایندگان مجلس نیز غیرقانونی اعلام شده است. اعضای کمیسیون انرژی مجلس می گویند طبق وعده و توافقی که با دولت داشتیم، روش جدید سوخت گیری باید منجر به حذف کارت سوخت جایگاه ها شود، اما با اجرای روشی که در تهران شاهد آن هستیم، خبری از حذف کارت سوخت جایگاه ها نیست.

نداشتن کارت سوخت در جایگاه

محدودیت تعداد کارت‌های رایگان در جایگاه‌های سوخت، مدت‌هاست که برای رانندگانی که کارت شخصی ندارند، معطلی ایجاد کرده است. قبلاً راننده پس از رسیدن به نازل، کارت اضطراری را از اپراتور گرفته و با کد پیش فرض که معمولاً 1-1-1-1 بود، سوخت گیری می کرد.

اکنون مرحله فنی جدیدی به این فرآیند اضافه شده است که به آن دریافت رمز یا رمز یکبار مصرف می گویند. رانندگانی که کارت شخصی ندارند دیگر نمی توانند مستقیماً از کارت پارک استفاده کنند. آنها باید ابتدا کارت بانکی خود را در کارتخوان قرار دهند و فرآیند احراز هویت اولیه را انجام دهند و میزان بنزین درخواستی را مشخص کنند.

کارتخوان پس از ثبت کارت بانکی و درج رمز، رسید کاغذی را صادر می کند که کد چهار رقمی به عنوان رمز روی آن درج شده است. این ژتون یکبار مصرف اعتبار زمانی محدودی دارد و راننده باید کارت اضطراری ایستگاه را بگیرد. حالا باید کد جدید روی صفحه کلید نازل وارد شود تا جریان سوخت فعال شود. با اجرای آزمایشی این طرح در بیش از 100 جایگاه سوخت، زمان توقف هر خودرو در جایگاه سوخت افزایش چشمگیری داشته است.

بروز خطاهای احتمالی در اتصال بانک و یا عدم آشنایی رانندگان با کشیدن مجدد کارت و دریافت برگه چاپی، زمان انتظار هر نازل را چند برابر کرده و عملاً دلایل شلوغی پمپ بنزین در قسمت بهره برداری را ایجاد کرده است.

البته حتما می دانید که اضافه شدن مرحله توکن به گونه ای اجرا شد که هویت فرد سوخت گیری در سامانه ثبت شود و تراکنش های کارت اضطراری مستقیماً با کد ملی و حساب بانکی مرتبط شود. این روش با هدف مدیریت مصرف رایگان بنزین و جلوگیری از سوء استفاده از کارت جایگاه ها طراحی شده است.

اما در مرحله اجرا، راننده ای که کارت سوخت ندارد باید دو بار کارت بکشد. یک بار برای دریافت توکن و برگه کد و یک بار پس از اتمام گاز برای تسویه هزینه. این توقف ها در ساعات شلوغی باعث کاهش خالی شدن صف های خودروها شده و صف های انتظار را تا خیابان های اطراف ایستگاه ها گسترش می دهد.

دلیل شلوغی پمپ بنزین ها چیست؟

رفتار متقاطع مصرف کنندگان ممکن است دومین مؤلفه در تشکیل صف های طولانی سوخت باشد. برخی بازدید قبل از پایان ماه و تلاش برای از دست ندادن سهمیه بنزین ماهیانه را دلیل این ترافیک می دانند. این فرضیه دلیل مهمی در ازدحام اخیر نیست. چرا که بعد از روزهای پایانی ماه و حتی شنبه دوم آبان، همچنان صف های شلوغی در ایستگاه ها وجود دارد.

افرادی که قصد استفاده از سهمیه منقضی شده خود را داشتند، قبل از پایان تمبر باک خودرو را پر کردند و این متغیر نمی تواند ادامه شلوغی در روزهای ابتدایی سهمیه بندی جدید را توجیه کند.

عامل دوم به واکنش جامعه به تحولات سیاسی و منطقه ای اشاره دارد. تجربیات قبلی نشان می دهد که با دریافت هرگونه نبض خبری و یا مشاهده علائم تنش، جمعی از شهروندان برای اطمینان از پر بودن مخزن به ایستگاه ها مراجعه می کنند.

این رفتار به سرعت به بسیاری از مکان ها سرایت می کند و صف های متراکم ظاهر می شود. افزایش مراجعات همزمان در کنار طولانی شدن زمان دریافت بنزین رایگان فشار مضاعفی بر زیرساخت های سوخت رسانی وارد می کند و این بازدیدهای ناگهانی به وضوح بر شلوغی پمپ بنزین ها تأثیر می گذارد.

آیا صف پمپ بنزین ها به دلیل کمبود بنزین است؟

آمار رسمی وزارت نیرو ادعای کمبود بنزین را رد می کند. پیش از این اعلام شده بود که بین ظرفیت تولید روزانه 110 میلیون لیتر و مصرف روزانه 125 میلیون لیتر فاصله وجود دارد و کشور باید این کسری را پوشش دهد. با اعلام نرخ سوم بنزین با قیمت لیتری 10 هزار تومان، وزارت نفت اعلام کرد که نیاز به واردات بنزین متوقف شده و پالایشگاه های داخلی سطح سوخت را به تعادل رسانده اند.

در مواقعی که نیازی به واردات بنزین نیست و مخازن ذخیره آن پر است، تشکیل تردد خودروها ناشی از کمبود بنزین نیست.

رصد روند عرضه نشان می دهد که محموله های بنزین از انبارهای نفت به مخازن ذخیره سازی بدون وقفه منتقل می شود. بنابراین، علت اصلی صف‌های فعلی، اختلال در عرضه سوخت نیست و فرآیند توکن‌سازی کارت‌های رایگان و حملات گاه به گاه دلایل قوی‌تری هستند.