تغییر معماری بازارهای انرژی پاشنه آشیل محاسبات آمریکا

به گزارش بازار به نقل از بورس انرژی ایران، محمد نظیفی، مدیرعامل بورس انرژی ایران، سه سناریوی پیش روی بازار انرژی در ارتباط با تنگه هرمز، تداوم وضعیت موجود و عبور انتخابی محموله ها، بازگشایی تدریجی مسیر از طریق مذاکره و توافق، تشدید زیرساخت ها و تشدید آسیب ها را تشریح کرد.

نظیفی در نشست بین المللی «گفت وگوی امنیت انرژی آسیا 2026» با اشاره به تغییر ساختار بازارهای انرژی طی سه تا چهار دهه گذشته گفت: امنیت انرژی تنها محدود به دسترسی فیزیکی به منابع نیست، بلکه امکان تامین انرژی با قیمت اقتصادی و مناسب را نیز در بر می گیرد.

وی با بیان اینکه بیش از 20 درصد انرژی جهان اعم از نفت خام و گاز مایع از تنگه هرمز عبور می کند، گفت: خطوط لوله و تاسیسات انتقال زمینی منطقه همچنان با ظرفیت انتقال انرژی مسیرهای دریایی فاصله زیادی دارد و حداقل در شرایط کنونی و در ماه ها و سال های آینده نمی توان آنها را جایگزین جدی برای مسیر تنگه هرمز دانست.

مدیرعامل بورس انرژی ایران با اشاره به اهمیت موقعیت جغرافیایی تنگه هرمز و خلیج فارس، سه بعد حاکمیت و کنترل مسیر، استحکام و تاب آوری انتقال انرژی و سازگاری بازارها با تغییرات عرضه و ریسک ها را در بررسی امنیت انرژی منطقه موثر دانست.

تغییر ساختار بازارهای انرژی و واکنش قیمت

نظیفی با بیان اینکه بازارهای انرژی در گذشته عمدتا متکی به مبادلات فیزیکی و ذخایر منابع بود، افزود: در دهه های اخیر معاملات فیزیکی و نقدی با قراردادهای آتی، اختیار معامله و سبد سرمایه گذاری در هم تنیده شده است و به گفته وی ارزش بازار مالی انرژی حدود 10 برابر بازار فیزیکی آن است.

وی ادامه داد: در چنین شرایطی قیمت ها تنها به عرضه و تقاضا واکنش نشان نمی دهند، بلکه انتظارات و ریسک های برآورد شده از سوی فعالان بازار نیز بر قیمت ها تاثیر می گذارد.

مدیرعامل بورس انرژی ایران با اشاره به اقدامات اتحادیه اروپا و آمریکا برای آزادسازی ذخایر استراتژیک با هدف کاهش اثرات محدودیت های تنگه هرمز بر بازار انرژی، گفت: قیمت ها آنچنان که سیاست گذاران انتظار داشتند به این اقدامات واکنش نشان ندادند.

به گفته وی، این وضعیت را می توان «بیش از حد هوشیاری» بازار نامید. شرایطی که در آن بازارهای جهانی انرژی حتی به اخبار مربوط به توافق، تشدید تنش یا کاهش تنش در منطقه واکنش شدیدی نشان می دهند.

نظیفی همچنین به آزادسازی 100 میلیون بشکه نفت از سوی گروه هفت اشاره و تصریح کرد: این اقدام آنطور که سیاست گذاران انتظار داشتند موثر نبود و بازگشت به قیمت های قبل از جنگ همچنان دور از دسترس به نظر می رسد.

سه سناریو برای بازار انرژی در تنگه هرمز

مدیرعامل بورس انرژی ایران در تشریح چشم انداز بازار انرژی گفت: اولین سناریو تداوم وضعیت موجود و عبور گزینشی محموله ها از تنگه هرمز است. وضعیتی که می تواند به ادامه عرضه نامتعادل و افزایش قیمت ها منجر شود.

وی افزود: در صورت تداوم این شرایط، به تدریج سازگاری تجاری شکل می گیرد و امکان عبور برخی محموله ها فراهم می شود، اما محدودیت های سیاسی و امنیتی همچنان بر حمل و نقل، قراردادهای بیمه و بازارهای مالی تاثیر می گذارد.

نظیفی سناریوی دوم را بازگشایی تدریجی مسیر از طریق مذاکره و توافق خواند و گفت: رسیدن به توافق مورد قبول طرفین می تواند تعادل بهتری را برای فعالان بازار ایجاد کند و آثار آن بر بازار و قیمت ها به تدریج نمایان خواهد شد.

وی پیشنهاد کرد در صورت فراهم شدن شرایط، طی سه تا چهار ماه آینده یا کمی بیشتر، زمینه برای توافق و بازگشایی تدریجی مسیر فراهم شود.

مدیرعامل بورس انرژی ایران سناریوی سوم را تشدید تنش ها، وقوع شوک در کشتیرانی یا آسیب به زیرساخت ها دانست و افزود: با توجه به سطح تنش در منطقه، این سناریو نیز یکی از احتمالات پیش رو است.

افزایش تقاضا در زمستان می تواند اثرات بحران را تشدید کند

نظیفی با اشاره به نزدیک شدن به فصول سرد سال گفت: در صورت تداوم عبور انتخابی از تنگه هرمز، محدودیت های سیاسی و امنیتی می تواند اثرات تشدید کننده ای بر قراردادهای بیمه ای و بازارهای مالی داشته باشد. همچنین با افزایش تقاضای انرژی در پاییز و زمستان، اثرات این وضعیت بر بازارهای جهانی افزایش خواهد یافت.

وی افزود: با نزدیک شدن به مقاطع سرد سال، امکان و اهمیت سناریوی بازگشایی مسیر از طریق مذاکره و توافق بیشتر می شود.

مدیرعامل بورس انرژی ایران با ابراز امیدواری از گام‌های متقابل طرفین در قالب توافق مرحله‌ای منجر به بازگشایی مسیر شود و گفت: تحقق این سناریو می‌تواند به آرامش بازارها، بهبود دسترسی به انرژی و افزایش مقرون‌به‌صرفه بودن قیمت‌ها کمک کند.