اخبار مهم بنزین برای رانندگان

اقتصاد ایران:

«ژتون‌های بنزین» و شناسایی کارت‌های اضطراری در جایگاه‌ها از جمله اقداماتی است که برای افزایش شفافیت، کاهش عرضه خارج از شبکه و ایجاد زیرساخت‌های دقیق‌تر برای مدیریت مصرف سوخت در دست اقدام است.

ژتون بنزین چیست و چه تغییراتی در سوخت گیری ایجاد می کند؟

توکن بنزین در این طرح به معنای پول یا ارز دیجیتال نیست، بلکه مجوز دیجیتالی برای احراز هویت و دسترسی به فرآیند دریافت سوخت است. در این روش فردی که کارت سوخت شخصی خود را به همراه ندارد می تواند با استفاده از کارت بانکی معتبر در جایگاه، فرآیند احراز هویت را انجام دهد و پس از دریافت کوپن حاوی کد چهار رقمی، از کارت اضطراری جایگاه برای دریافت سوخت استفاده کند.

بر این اساس اطلاعات مربوط به مصرف سوخت را می توان از حالت تراکنش تنها مربوط به کارت اضطراری جایگاه حذف و به هویت مصرف کننده متصل کرد. این تغییر علاوه بر تسهیل سوخت‌گیری برای افرادی که کارت سوخت خود را به همراه ندارند، ثبت دقیق‌تری از اطلاعات مصرف و مدیریت هوشمندانه‌تر توزیع سوخت را فراهم می‌کند.

آیا کارت بانکی جایگزین کارت سوخت می شود؟

اجرای این طرح به معنای حذف کارت سوخت شخصی نیست و همچنان از کارت سوخت در چرخه توزیع بنزین استفاده می شود. عباس باصفا، مدیر سامانه هوشمند سوخت نیز تاکید کرده است که سهمیه های مربوط به کارت های شخصی طبق روال تعیین شده در کارت سوخت مردم محاسبه می شود.

در این مرحله کارت بانکی بیشتر به عنوان یک روش تکمیلی برای احراز هویت و دسترسی به سوخت استفاده می شود. بنابراین، رانندگانی که دارای کارت سوخت شخصی هستند، همچنان می توانند از همان کارت استفاده کنند و طرح جدید عمدتاً برای مدیریت استفاده از کارت های اضطراری ایستگاه ها طراحی شده است.

چگونه “سوئیچ سهمیه” سیستم سهمیه را تغییر می دهد؟

توکن بنزین بخشی از یک زیرساخت گسترده تر برای دیجیتالی کردن سیستم سهمیه بندی سوخت است. در آیین نامه واگذاری سهمیه موضوعی به نام سوئیچ سهمیه مطرح شده که هدف از آن برقراری ارتباط بین اطلاعات خودرو، شخص، سهمیه و حساب بانکی است.

در صورت تکمیل این زیرساخت ها می توان متوجه شد که چه فردی برای چه خودرویی با چه میزان سوخت و با چه نرخی سوخت دریافت کرده است. قانون بودجه سال 1404 وزارت نفت را موظف کرده بود با همکاری بانک مرکزی امکان انتقال سهمیه سوخت از کارت سوخت به کارت بانکی مالک خودرو را فراهم کند. از این منظر اجرای توکن را می توان یکی از مراحل ایجاد زیرساخت های لازم برای تکامل روش مدیریت سهمیه سوخت دانست.

چرا دولت به دنبال شناسایی کارت های اضطراری است؟

کارت‌های اضطراری جایگاه در سال‌های گذشته برای مواردی مانند فراموشی یا نداشتن کارت سوخت شخصی استفاده می‌شد، اما افزایش سهم سوخت‌گیری با این کارت‌ها، نیاز به مدیریت دقیق‌تر این فرآیند را افزایش داده است.

باصفا اعلام کرده است که میزان برداشت از کارت های اضطراری در شهریور به حدود 40 درصد رسیده است. به گفته وی، عدم شناسایی این کارت ها می تواند زمینه را برای تصاحب جایگاه های بیشتر و عرضه خارج از شبکه سوخت فراهم کند. اجرای طرح جدید قرار است با احراز هویت مصرف کننده، فرآیند تخصیص و جمع آوری سوخت را شفاف کرده و امکان نظارت دقیق تر بر مصرف را افزایش دهد.

اجرای طرح توکن بنزین در تهران آغاز شد

اجرای آزمایشی طرح شناسایی کارت اضطراری در 54 نقطه منتخب تهران آغاز شده است. در این روش فرد با قرار دادن کارت بانکی معتبر خود در کارتخوان جایگاه، فرآیند احراز هویت را انجام می دهد و پس از دریافت واچر و کد چهار رقمی، می تواند فرآیند سوخت گیری را انجام دهد.

مدیر سامانه هوشمند سوخت اعلام کرده است که اجرای این طرح در تهران آغاز شده و در صورت فراهم شدن شرایط، توسعه آن در سراسر تهران و سپس کل کشور انجام می شود. همچنین شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی اعلام کرده است که مشکلات احتمالی مرحله آزمایشی به تدریج شناسایی و برطرف می شود.

سقف سوخت گیری با کارت بانکی چقدر است؟

با توجه به توضیحات مدیر سامانه هوشمند سوخت، در شرایط فعلی سقف سوخت گیری برای هر شیفت در تهران 25 لیتر است. فرآیند دریافت سوخت نیز منوط به دریافت پیامک یا ارسال اطلاعات از طریق تلفن همراه نیست و احراز هویت و صدور توکن در همان مکان و از طریق تجهیزات مربوطه انجام می شود.

این ویژگی به منظور ساده سازی فرآیند سوخت گیری و کاهش وابستگی به تلفن همراه طراحی شده است. ضمن اینکه کارت سوخت شخصی کماکان معتبر است و سهمیه های مربوط به آن طبق روال در کارت انفرادی شارژ می شود.

توکن بنزین چه ربطی به آینده یارانه سوخت دارد؟

اهمیت اصلی این طرح تنها محدود به تغییر نحوه سوخت گیری نیست، بلکه داده هایی که با اتصال هویت مصرف کننده، خودرو، کارت بانکی و میزان مصرف ایجاد می شود، قابل استفاده در سیاست های آتی است. در شرایطی که از 17 شهریور 1405 قیمت سوم بنزین از 5 هزار تومان به 10 هزار تومان رسیده و سهمیه های 60 لیتری با نرخ 1500 تومان و 50 لیتری با نرخ 3 هزار تومان بدون تغییر اعلام شده است، ایجاد زیرساخت دقیق تری برای نظارت بر مصرف می تواند اهمیت بیشتری پیدا کند.

البته ژتون بنزین به خودی خود به معنای افزایش قیمت، کاهش سهمیه یا تغییر فوری نحوه پرداخت یارانه سوخت نیست. اما در صورت تکمیل زیرساخت های مربوط به سوئیچ سهمیه و اتصال اطلاعات مصرف به هویت افراد و خودروها، این داده ها می تواند مبنای تصمیم گیری برای نحوه تخصیص سهمیه، کنترل مصرف، جلوگیری از قاچاق و حتی طراحی مجدد سیستم یارانه انرژی در آینده باشد.

بر این اساس، اجرای طرح شناسایی کارت اضطراری باید بخشی از فرآیند گسترده هوشمندسازی سیستم توزیع سوخت تلقی شود. فرآیندی که در مرحله اول بر شفافیت و مدیریت مصرف تمرکز دارد و می تواند زمینه را برای تغییرات در تخصیص و مدیریت سهمیه بنزین در مراحل بعدی فراهم کند.