شوک هرمز؛ ۱۷۵ کشور به تکاپوی مهار بحران افتادند

به گزارش بازار، زمانی که ایران در مقابل حمله آمریکا و اسرائیل تنگه هرمز را بست، کاخ سفید انتظار آن را نداشت. دونالد ترامپ بعداً گفت که بسته شدن تنگه را پیش‌بینی نمی‌کند.

اما داده‌های جدید منتشر شده توسط صندوق بین‌المللی پول نشان می‌دهد که همین اشتباه محاسباتی جهان را به یکی از سریع‌ترین و گسترده‌ترین موج‌های مداخله اقتصادی از زمان بحران مالی 2008 سوق داد.

طبق گزارش صندوق بین المللی پول که در اکتبر 2026 منتشر شد، جنگ خاورمیانه “یک شوک بزرگ انرژی جهانی” ایجاد کرد. جهش شدید و نوسانات قیمت نفت، افزایش عدم اطمینان و نگرانی مجدد در مورد تورم و ثبات مالی بخشی از این شوک است.

تنگه ای که فقط منطقه ای نبود

در سند صندوق بین المللی پول به طور مستقیم به ایران، تنگه هرمز یا دونالد ترامپ اشاره نشده است. در عوض، از «جنگ در خاورمیانه»، «صادرکنندگان خالص انرژی که تجارتشان مستقیماً تحت تأثیر جنگ بود» و «اختلال در تجارت خارجی» صحبت می‌کند، اما اعداد و ارقام گستردگی ماجرا را آشکار می‌کند.

در ماه اول جنگ رمضان، 135 اقتصاد حداقل یک اقدام را اعلام کردند و 38 کشور در هفته اول اقدام کردند.

اروپا سریعتر از دیگران واکنش نشان داد. او تا پایان اسفند بیش از 50 درصد از اقدامات خود را اعلام کرده بود. آسیا و اقیانوسیه کندتر پیشرفت کرد. این در حالی است که تا پایان اردیبهشت حدود 80 درصد از کل اقدامات در تمامی مناطق اعلام شده بود.

این سرعت و گستردگی تصویر یک «مسئله منطقه ای» را باطل می کند. اگر بسته شدن هرمز تنها یک حرکت تاکتیکی در گوشه ای از جهان بود، 175 کشور از اقتصادهای پیشرفته گرفته تا کشورهای کم درآمد و جزایر کوچک نباید ظرف چند ماه سیاست های جدید انرژی، مالیات، پولی و ارزی را اعلام می کردند.

548 اقدام مالی، 186 تصمیم پولی، 171 اقدام قیمتی

ترکیب واکنش ها نیز گستردگی ماجرا را نشان می دهد. بر اساس این گزارش:

548 اقدام مالی، حدود 45 درصد از کل اقدامات
171 اقدام قیمت در 91 اقتصاد; 70 مورد عبور قیمت و 66 مورد سرکوب قیمت
186 تصمیمات پولی در 117 اقتصاد; 39 افزایش نرخ، 21 کاهش نرخ و بقیه حفظ نرخ
29 اقدام مالی-بخشی در 16 اقتصاد، عمدتاً در اقتصادهایی که مستقیماً تحت تأثیر جنگ قرار گرفته اند.

صندوق بین المللی پول گفت که صادرکنندگان خالص انرژی که تجارت آنها مستقیماً تحت تأثیر قرار گرفته بود، ابتدا واکنش نشان دادند، اما واردکنندگان خالص سوخت بعداً از آنها پیشی گرفتند.
همین یک جمله کافی است تا روشن شود که بسته شدن هرمز یک شوک زنجیره ای بود که ابتدا به همسایگان و صادرکنندگان و سپس واردکنندگان در آسیا، اروپا و آفریقا ضربه زد.