تله پنهان در ترازنامه شرکت‌ها| راز ورشکستگی بزرگان بورس

مهران ابراهیمیان; بازار: وام گرفتن برای شرکت ها به معنای راه رفتن روی خط باریکی بین جهش سودآوری و سقوط مالی است. در روزهای رونق اقتصادی، وسوسه دستیابی سریع به بازده بالا از طریق استقراض، مدیران و سرمایه گذاران را به استفاده بیش از حد از بدهی تشویق می کند. با این حال، به محض وقوع رکود یا انقباض تقاضا، چیزی که زمانی یک شتاب دهنده رشد محسوب می شد، به لنگر سنگینی تبدیل می شود که شرکت را به عمق بحران نقدینگی می کشاند.

درس های تاریخی از کرایسلر تا ورشکستگی های مخابراتی

تجربه دهه های گذشته گواه روشنی بر این واقعیت است. در اواسط دهه 1980، کرایسلر برای خرید امریکن موتورز، بدهی گسترده ای را ایجاد کرد. اما شروع رکود در اوایل دهه 1990 و کاهش فروش خودرو فاصله زیادی بین سود عملیاتی و تعهدات اقساطی ایجاد کرد. در سال 1991، زیان کرایسلر به 795 میلیون دلار رسید و بازپرداخت بدهی به دلیل سود نزدیک به صفر قبل از بهره و مالیات غیرممکن بود. بحرانی که شرکت را مجبور به تسریع در فروش دارایی ها و اجرای برنامه های انقباضی کرد.

بررسی تجربه تاریخی بازارهای بین‌المللی نشان می‌دهد که اتکای بیش از حد به وام‌های بانکی در دوران رونق می‌تواند ارزش سهام در دوران رکود را از بین ببرد.

رویداد مشابهی در سال 2016 برای Frontier Telecom رخ داد. این گروه 10.5 میلیارد دلار بدهی برای به دست آوردن دارایی های تلفن ثابت Verizon متحمل شد. تغییر الگوی مصرف جامعه به سمت ارتباطات بی سیم، جریان نقدینگی شرکت را خشک کرده است. در نهایت با رسیدن سود عملیاتی به 600 میلیون دلار در برابر سود سالانه بیش از یک میلیارد دلار، قابلیت بازپرداخت از بین رفت و در فروردین 1399 با اعلام ورشکستگی رسمی، ارزش سهامداران شرکت به صفر رسید.

پوشش بهره؛ خط قرمز سلامت مالی

در ادبیات مالی شرکت ها، نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام نشان می دهد که چه مقدار از دارایی ها به جای اینکه متعلق به مالکان باشد، به منابع قرض گرفته شده متکی است. هزینه بدهی یا بهره تعهدی اجتناب ناپذیر است که به فروش یا حاشیه سود شرکت رحم نمی کند. اندازه گیری واقعی ثروت شرکت در معیاری به نام نسبت پوشش بهره است که از تقسیم سود عملیاتی بر هزینه بهره به دست می آید.

افت ضریب پوشش سود به زیر دو واحد و رشد غیرعادی بدهی به حقوق صاحبان سهام مهم ترین علامت هشدار برای خروج به موقع سهامداران است.

هنگامی که پروژه های توسعه نتوانند جریان های نقدی پیش بینی شده را تحقق بخشند، هزینه بهره به سود عملیاتی تبدیل می شود. شرکت‌هایی که تحت فشار هستند معمولاً مجبور می‌شوند دارایی‌های استراتژیک را با تخفیف سنگین بفروشند یا برای پرداخت سود تسهیلات قبلی وام‌های گران‌تری بگیرند. چرخه معیوبی که ارزش سهام را از بین می برد. به عنوان مثال، در سال 2015، کاستارد اکسپرس با نسبت بدهی 4.5 برابری و کاهش پوشش بهره به 80 درصد با کاهش رتبه اعتباری و افت بیش از 60 درصدی قیمت سهام مواجه شد. مثال دیگر Valeant Pharmaceuticals بود که 30 میلیارد دلار بدهی ناشی از تملک، سهام آن را از 260 دلار به کمتر از 15 دلار به دلیل هزینه های 1.5 میلیارد دلاری سود رساند.

شوک های خارجی و جهش در هزینه های تامین مالی

ریسک های بدهی نه تنها نتیجه اشتباهات مدیریتی است، بلکه با تغییر محیط اقتصاد کلان و سیاست های پولی انقباضی تشدید می شود. شرکت هایی که تسهیلات با نرخ سود شناور دریافت کرده اند در دوره های مهار تورم با جهش ناگهانی هزینه ها مواجه می شوند. پرونده Sears Holdings نشان دهنده این وضعیت بود. گسترش فیزیکی مبتنی بر وام همراه با رشد تجارت الکترونیک، نقدینگی شرکت را کم کرد تا جایی که پوشش سود منفی شد و پایانی جز ورشکستگی کامل نداشت.

چک لیست سرمایه گذار هوشمند برای جلوگیری از تله بدهی

سرمایه گذاران بازار سهام باید قبل از ورود به هر سهمی، چندین شاخص کلیدی را با بررسی دقیق صورت های مالی ارزیابی کنند:

نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام بالای 150 درصد: این سطح نشان دهنده اتکای پرریسک به اهرم مالی است و هرگونه از دست دادن سود، حیات شرکت را تهدید می کند. توصیه تحلیلی کاهش ارزش گذاری و اتخاذ احتیاط بالا است.

کاهش نسبت پوشش سود به کمتر از 1.5 برابر: نشان دهنده عدم وجود حاشیه ایمنی برای هزینه های مالی است و باید از ورود سهم یا نگهداری آن خودداری شود.

وام های مبتنی بر نرخ بهره متغیر: افزایش نرخ بهره بانکی به طور مستقیم هزینه های مالی را افزایش می دهد و بازده سرمایه گذاری را می سوزاند.

تحلیلگران بنیادی تاکید می کنند که جریان نقدی عملیاتی پایدار تنها پشتیبان قابل اعتماد در برابر خطرات ناشی از جهش نرخ بهره و افزایش تعهدات مالی است.

ناهماهنگی جریان نقد عملیاتی با سود حسابداری: اگر شرکتی سود دفتری را ثبت کند اما از نظر جریان نقدی با کسری نقدینگی مواجه شود، زنگ خطر جدی برای رقیق شدن سهام یا استقراض ترمیمی به صدا درآمده است.

درخواست تجدید ساختار بدهی و توقف: درخواست تمدید زمان پرداخت اقساط از شبکه بانکی، تصدیق روشنی بر بحران رونق مالی است.

در تحلیل نهایی، یک سرمایه گذار حرفه ای هرگز رشد سریع قیمت یا وعده های فریبنده رشد را بدون بررسی خط حیاتی جریان های نقدی پایدار نمی پذیرد. اهرم مالی تصویر باشکوهی را در روزهای آفتابی اقتصاد ترسیم می کند، اما وقتی اولین بادهای رکود می وزد، زنجیره سنگینی برای غرق کردن تمام سرمایه ها خواهد بود.