آیا روبات های جنگی جایگزین سربازان می شوند؟ رقابت پنهان قدرت های نظامی جهان

متیو وایت، مورخ برجسته، تخمین می زند که بیش از 123 میلیون نفر در جنگ های قرن بیستم جان باختند که 37 میلیون نفر از آنها سرباز بودند. شاید اگر ربات هایی برای خنثی کردن مین وجود داشت یا از پهپادها برای شناسایی موقعیت نیروهای دشمن استفاده می شد، به جای اعزام نیروهای انسانی به خط مقدم، شاید امروز این تعداد بسیار کمتر می شد.

اگرچه امروزه پهپادها، بمب ها و موشک های هدایت شونده توانسته اند بخشی از نقش روبات ها را ایفا کرده و حضور نیروهای انسانی در جنگ را کاهش دهند، اما همچنان هزاران نفر در حملات مختلف جان خود را از دست می دهند. اینجاست که سوال اصلی مطرح می شود: برنامه استفاده از ربات ها تا کجا پیش رفته است و آیا می توان به آن اعتماد کرد؟

اهمیت استفاده از فناوری های کنترل از راه دور

در فیلم Eye in the Sky محصول 2015، شاهدیم که ارتش ایالات متحده در حال توسعه یک وسیله پرنده در مقیاس میکرو به اندازه حشرات است. این ابزار می تواند پرواز کند و تصاویر زنده از افراد داخل یک ساختمان ارائه دهد. حتی می توان تصور کرد که از این وسیله برای خلع سلاح نیروهای دشمن بدون نیاز به حملات موشکی و انجام عملیات های انسانی پرهزینه استفاده می شود. این دستگاه نشان می دهد که اهمیت فناوری های کنترل از راه دور سال هاست که در حال افزایش است و پهپادها و موشک ها در خط مقدم این تکامل قرار دارند.

در سال 2020 همزمان با تشدید جنگ داخلی در لیبی، ناوگانی از پهپادهای انتحاری کوادکوپتر به کامیون‌های ارتش ملی لیبی حمله کردند و موفق شدند چندین خودرو را با کنترل از راه دور انسانی منفجر کنند. روسیه نیز در این زمینه برنامه های زیادی دارد و توسعه تفنگ های خودکار مبتنی بر هوش مصنوعی، ربات های مین یاب و حتی تانک های بدون سرنشین از برنامه های نیروی نظامی این کشور است.

با توجه به پیشرفت های فعلی، بعید نیست در آینده ارتباط بین اپراتور انسانی و روبات ها کاهش پیدا کند و شاهد یک سری ماشین های رزمی باشیم که به طور مستقل تصمیم گیری می کنند. ساموئل بندت، یکی از اعضای مرکز امنیت جدید آمریکا، می گوید:

در برخی موارد، خودمختاری نظامی در میان سیستم‌های مختلف به اندازه کافی مقرون به صرفه خواهد بود که در مقیاس بزرگ به کار گرفته شود. در آن زمان، دفاع در برابر مهاجمانی که به طور همزمان از زمین، هوا، دریا و فضای سایبری حمله می کنند، برای انسان بسیار دشوار خواهد بود. این موضوع نیروهای پدافندی را مجبور می کند برای درک وضعیت میدان نبرد و اتخاذ تدابیر مناسب از تجهیزات خودگردان استفاده کنند. البته همچنان باید مراقب بود که هوش مصنوعی این سیستم ها در تشخیص خودی و دشمن به درستی عمل کند.

آیا اظهارات شما تمام آن چیزی است که آینده برای ما رقم خواهد زد؟ آیا به این موضوع فکر کرده اید که ممکن است شاهد اقدامات مضر و تصمیمات مخرب سیستم های خود تنظیمی باشیم؟

از اتوماسیون تا خودمختاری در جنگ

اتوماسیون در پارامترهای تعریف شده توسط انسان کار می کند. به عنوان مثال، یک سیستم دفاع موشکی می تواند تهدیدات وارده را شناسایی و مسیرهای رهگیری را محاسبه کند. اما خودمختاری در نظام جنگی به معنای تصمیم گیری در یک محیط و موقعیت پیچیده و نامطمئن، با حداقل نظارت انسانی یا حتی بدون حضور مستقیم انسان است.

تمایز نیروهای داخلی از رقبا مستلزم نوشتن الگوریتم‌ها و سیستم‌های آموزشی پیچیده است، زیرا کاهش خطا در شناسایی و هدف‌گیری از اهمیت حیاتی برخوردار است. بنابراین سیستم های هوشمند باید به گونه ای آموزش داده شوند که به غیرنظامیان آسیب نرسانند.

اکنون با ظهور هوش مصنوعی می توان گفت که برخی از کشورها در حال گذار از اتوماسیون ساده به استفاده از سیستم های خودکار هستند. زیرا هوش مصنوعی می تواند حجم عظیمی از داده ها را تجزیه و تحلیل کند، الگوها را بشناسد و رفتار آنها را با تجربه قبلی تطبیق دهد.

اما تجهیزات خودمختار تهاجمی بحث برانگیز است. در حالی که سامانه‌هایی مانند پهپادها هنوز نتوانسته‌اند به طور کامل در زمینه تصمیم‌گیری و حمله به یک هدف تکامل یابند، اشتباه آنها در انجام عملیات می‌تواند باعث تشدید ناخواسته تنش و حتی ابعاد گسترده‌تر جنگ شود.

سیستم خودکار با محدودیت اخلاقی و وجدانی مواجه نیست!

خودسری ربات های نظامی در جنگ می تواند سرعت عملیات و پیشرفت در جبهه را افزایش دهد، زیرا این سلاح های ماشینی درگیر محدودیت های عاطفی و شناختی انسان ها نیستند. یک ماشین خسته، عصبانی یا ناامید نمی شود و تا زمانی که خراب شود به کار خود ادامه می دهد.

در چنین شرایطی، مزیت با کشوری خواهد بود که روی قدرت تحلیلی سربازان ربات خود سرمایه گذاری بیشتری کرده و می تواند از آنها در مقیاس وسیع استفاده کند، بدون اینکه آن ربات با ساختار سلسله مراتبی انسان محور در تصمیم گیری مواجه شود.

با این حال، یک چالش جدید وجود دارد و آن پاسخگویی است. اگر روباتی کنوانسیون های بین المللی را نقض کند یا در جنگ مرتکب یک عمل غیرانسانی شود، چه کسی پاسخگو خواهد بود؟ سازنده قطعات آن ربات، برنامه نویس یا آن مقام سیاسی که استفاده از سلاح های خودکار را در جنگ بلامانع دانسته است؟ اگر فرماندهی اجرای ماموریتی را به سامانه هوشمند بسپارد باز هم پاسخگوی عواقب اقدامات بعدی خواهد بود؟

مسئله مهمتری هم هست و آن چیزی جز مرگ و زندگی نیست. آیا می توان تصمیمات مرگ و زندگی را به ماشین ها واگذار کرد؟ آیا یک الگوریتم داده محور می تواند ارزش زندگی انسان ها را قضاوت کند؟ بسیاری بر این باورند که کشتن مستلزم قضاوت، همدلی و مسئولیت است و کرامت انسانی نباید به بازیچه منطق خشک و خالی از اخلاق تبدیل شود. به نظر می رسد این بحث ادامه داشته باشد و اختلاف نظر عمیقی بین موافقان و مخالفان خودمختاری نظامی ایجاد شود.

سوگیری اشتباه، داده های ناقص و خطاهای تصمیم گیری

اگر سربازان رباتیک به اندازه کافی در معرض موقعیت های مختلف و داده های دقیق قرار نگیرند، می توانند نتایج ناعادلانه ای را به همراه داشته باشند. عوامل محیطی مانند آب و هوا و روشنایی محیط می توانند عملکرد سنسورهای خودرو را مختل کنند. فریب سیستم های مبتنی بر هوش مصنوعی از طریق استتار و تله های الکترونیکی می تواند به راحتی ربات ها را زمین گیر کند.

از سوی دیگر، انسان ها در موقعیت های پیچیده می توانند از شهود، تجربه و درک موقعیت خود استفاده کنند و راه حل های خلاقانه ای برای برون رفت از بحران بیابند. قابلیتی که هنوز ماشین ها از آن برخوردار نیستند.

و سرانجام: جهان در آستانه یک نقطه عطف مهم است

سلاح های هوشمند عصاره پیشرفت بشر در علوم فنی و مهندسی خواهند بود. آنها قرار است سطح جدیدی از سرعت، دقت و توان نظامی را از متخصصان این حوزه به نمایش بگذارند. اما همه چیز مثبت و امیدوار کننده نخواهد بود و چالش های مختلفی در پاسخگویی اهالی این حوزه به مسائل انسانی و اخلاقی وجود خواهد داشت.

بعلاوه بعید نیست در آینده کشورها برای عقب نماندن از توسعه ربات های نظامی کمیت را بر کیفیت ترجیح دهند و با عدم دقت در طراحی پروتکل های ربات ها باعث بروز حوادث غیرانسانی و فاجعه آمیز شوند. در نهایت، درک همزمان ابعاد فنی و انسانی این تکامل می تواند دولت ها را بهتر برای مدیریت بهتر پیامدهای پیشرفت در رباتیک نظامی و هوش مصنوعی آماده کند. آینده جنگ نه کاملاً انسانی و نه کاملاً ماشینی است، بلکه ترکیبی پیچیده از هر دو خواهد بود.