بازار؛ گروه آب و انرژی: افزایش مصرف بنزین و گازوئیل، شکاف قابل توجه قیمت داخلی با قیمت کشورهای همسایه و محدودیت ظرفیت تولید فرآورده های نفتی، سیاست گذار را با مشکل چندوجهی مواجه کرده است. افزایش مستقیم قیمت سوخت، اگرچه ممکن است تا حدودی نابرابری مالی و مصرفی را کاهش دهد، اما به دلیل اثرات تورم و فشار بر معیشت خانوارها، راه حلی پرهزینه و حساس اجتماعی محسوب می شود. همچنین با تداوم روابط تورمی عملا همین افزایش قیمت بی اثر می شود.
در چنین شرایطی برقیسازی حملونقل میتواند یکی از مهمترین مسیرهای ساختاری برای کاهش وابستگی کشور به بنزین و گازوئیل باشد. منطق این استراتژی روشن است: ابتدا باید وابستگی مردم و بنگاه های اقتصادی به سوخت مایع کاهش یابد و سپس در مورد اصلاح قیمت حامل های انرژی تصمیم گیری شود. به عبارت دیگر، آزادسازی قیمت بنزین زمانی کم هزینه خواهد بود که شهروندان به گزینه ای کاربردی، در دسترس و اقتصادی دسترسی داشته باشند.
برقیسازی حملونقل میتواند یکی از مهمترین مسیرهای ساختاری برای کاهش وابستگی کشور به بنزین و گازوئیل باشد. منطق این استراتژی روشن است: ابتدا باید وابستگی مردم و بنگاه های اقتصادی به سوخت مایع کاهش یابد و سپس در مورد اصلاح قیمت حامل های انرژی تصمیم گیری شود.
هدف گذاری سه میلیون وسیله نقلیه الکتریکی در سال
در بازه زمانی 10 تا 15 ساله، دولت می تواند سالانه زمینه ورود یا تولید حدود سه میلیون خودروی برقی را فراهم کند. این هدف به دو صورت دنبال می شود:
- واردات سالانه حدود دو میلیون خودرو، موتور سیکلت، اتوبوس، تاکسی و سایر وسایل نقلیه برقی؛
- تولید حداقل یک میلیون دستگاه خودروی برقی در داخل و توقف تدریجی تولید محصولات جدید بنزینی و دیزلی.
در صورت تحقق کامل این برنامه ظرف 10 سال حدود 30 میلیون و حدود 45 میلیون دستگاه خودروی برقی وارد ناوگان می شود و جایگزین می شود و تقریبا اکثریت شبکه حمل و نقل کشور برقی می شود.
در بازه زمانی 10 تا 15 ساله، دولت می تواند سالانه زمینه ورود یا تولید حدود سه میلیون خودروی برقی را فراهم کند. در صورت تحقق این طرح ظرف 10 سال حدود 30 میلیون و حدود 45 میلیون دستگاه خودروی برقی وارد ناوگان می شود و جایگزین می شود و تقریبا اکثریت شبکه حمل و نقل کشور برقی می شود.
تامین مالی از محل صرفه جویی در سوخت
یکی از محورهای اصلی این طرح تامین هزینه برق رسانی از ارزش بنزین و گازوئیل صرفه جویی شده است. با جایگزینی هر خودروی بنزینی یا دیزلی با مدل برقی، بخشی از مصرف داخلی فرآورده های نفتی کاهش می یابد. سوخت آزاد شده می تواند صادر شود یا نیاز کشور به واردات را کاهش دهد. در این مدل درآمد یا پسانداز ارزی صرف موارد زیر میشود:
- پرداخت تسهیلات برای خرید خودروهای برقی؛
- توسعه ایستگاه های شارژ عمومی و خانگی؛
- نوسازی شبکه توزیع برق؛
- حمایت مشروط از تولید داخلی؛
- اسقاط خودروها و موتورسیکلت های مستعمل؛
- برقی سازی ناوگان عمومی و حمل و نقل بار شهری.
مزیت اجتماعی این مدل این است که اصلاح قیمت بنزین به پایان فرآیند انتقال موکول می شود نه شروع. اگر سفرهای شهری، ناوگان عمومی، موتورسیکلت ها و خودروهای شخصی برقی شوند، افزایش قیمت بنزین تأثیر مستقیمی بر بخش کوچکی از شبکه حمل و نقل خواهد داشت.
برقیسازی گسترده ناوگان همچنین میتواند به تدریج حجم سوخت در معرض انحراف و قاچاق را محدود کند و در نهایت آن را به طور کامل حذف کند.
یکی از محورهای اصلی این طرح تامین هزینه برق رسانی از ارزش بنزین و گازوئیل صرفه جویی شده است. با جایگزینی هر خودروی بنزینی یا دیزلی با مدل برقی، بخشی از مصرف داخلی فرآورده های نفتی کاهش می یابد. سوخت آزاد شده می تواند صادر شود یا نیاز کشور به واردات را کاهش دهد.
اولویت با ناوگان پرمصرف
از نظر اقتصادی، بهتر است برنامه برقیسازی را با خودروهایی شروع کنید که مسافت روزانه بیشتری دارند. تاکسیها، خودروهای الکترونیکی، موتورسیکلتهای شهری، اتوبوسها، وانتها و ناوگان خدمات عمومی سوخت بیشتری نسبت به خودروهای شخصی ناکارآمد مصرف میکنند و جایگزینی آنها صرفهجویی بیشتری را به همراه دارد.
برای مثال، برقی کردن یک تاکسی پرترافیک ممکن است چندین برابر یک خودروی شخصی ناکارآمد در کاهش مصرف بنزین موثر باشد. به همین دلیل، معیار حمایت دولت نباید فقط تعداد خودروهای برقی باشد. بلکه میزان کاهش مصرف سوخت به ازای هر واحد سرمایه گذاری نیز باید اندازه گیری شود.
برقی سازی گسترده ناوگان می تواند به تدریج میزان سوخت در معرض انحراف و قاچاق را محدود کرده و در نهایت آن را به طور کامل حذف کند.
شبکه برق؛ حلقه تعیین برنامه
انتقال انرژی مصرفی از پمپ بنزین به شبکه برق به معنای رفع نیاز به انرژی نیست، بلکه نوع حامل انرژی را تغییر می دهد. اگر برق مورد نیاز خودروها از نیروگاه های کم بازده متکی بر سوخت های فسیلی تامین شود، بخشی از صرفه جویی مورد انتظار در سطح نیروگاه ها مصرف می شود.
اجرای برنامه سه میلیون دستگاه در سال مستلزم برآورد روشنی از میزان برق مورد نیاز، بار شارژ همزمان، ظرفیت تولید نیروگاه و توان شبکه توزیع است. شارژ شبانه، تعرفههای مبتنی بر زمان، کنتورهای هوشمند، شارژرهای قابل مدیریت و توسعه انرژیهای تجدیدپذیر میتواند فشار وارده بر شبکه را کاهش دهد. بدون مدیریت زمان شارژ، تمرکز وسایل نقلیه الکتریکی در مناطق شهری ممکن است شبکه توزیع محلی را محدود کند.
از نظر اقتصادی، بهتر است برنامه برقیسازی را با خودروهایی شروع کنید که مسافت روزانه بیشتری دارند. تاکسیها، خودروهای الکترونیکی، موتورسیکلتهای شهری، اتوبوسها، وانتها و ناوگان خدمات عمومی سوخت بیشتری نسبت به خودروهای شخصی ناکارآمد مصرف میکنند و جایگزینی آنها صرفهجویی بیشتری را به همراه دارد.
واردات باید با انتقال فناوری مرتبط باشد
واردات گسترده می تواند عرضه خودروهای برقی را افزایش دهد و در کوتاه مدت رقابت ایجاد کند، اما اگر بدون برنامه صنعتی انجام شود، وابستگی جدیدی به باتری، قطعات الکترونیکی و خدمات فنی شکل خواهد گرفت.
حمایت از تولید داخلی نیز باید مشروط به قیمت رقابتی، کیفیت، ایمنی، مصرف انرژی، خدمات پس از فروش و عمق واقعی ساخت داخل باشد. الزام تولیدکنندگان به حذف تدریجی محصولات بنزینی زمانی نتیجه میگیرد که استانداردهای فنی، جدول زمانی و ضمانتهای عملکرد مشخص باشد. پشتیبانی همیشگی بدون اندازهگیری عملکرد میتواند خودروهای برقی را برای مصرفکنندگان گران و غیررقابتی نگه دارد.
اجرای برنامه سه میلیون دستگاه در سال مستلزم برآورد روشنی از میزان برق مورد نیاز، بار شارژ همزمان، ظرفیت تولید نیروگاه و توان شبکه توزیع است.
نقشه راه پیشنهادی
برنامه برق رسانی را می توان در سه مرحله اجرا کرد:
مرحله اول؛ سه سال اول: تمرکز بر موتور سیکلت، تاکسی، خودروهای الکترونیکی، اتوبوس های شهری و ناوگان دولتی؛ ایجاد صندوق برق رسانی؛ تدوین استانداردهای شارژ؛ آغاز سقط جنین اجباری و توسعه زیرساخت ها در شهرهای بزرگ.
مرحله دوم؛ سال چهارم تا هفتم: افزایش واردات رقابتی، توسعه تولید داخلی، گسترش شارژ درون شهری، توقف صدور مجوز برای مدل های جدید پرمصرف و کاهش تدریجی تولید خودروهای بنزینی.
مرحله سوم؛ سال هشتم تا پانزدهم: توقف تولید غالب و شماره گذاری خودروهای جدید بنزینی و دیزلی در گروه های برقی، تکمیل پوشش شارژ و شروع اصلاحات گسترده تر قیمت سوخت، همزمان با حمایت هدفمند از گروه های آسیب پذیر.
خلاصه
برقیسازی حملونقل میتواند یکی از پایدارترین راهها برای کاهش مصرف بنزین و گازوئیل و آمادهسازی اقتصاد برای اصلاح قیمت انرژی باشد. نقطه قوت این رویکرد این است که قبل از حذف یارانه، جایگزینی عملی در اختیار مردم قرار می دهد و می تواند با کاهش مصرف یا افزایش صادرات فرآورده های نفتی، منابع لازم را تا حدودی تامین کند.
اما موفقیت این سیاست تنها به واردات انبوه خودرو محدود نمی شود. دور انداختن خودروهای فرسوده، تقویت شبکه برق، اولویت بندی ناوگان پرمصرف، ایجاد سازوکار شفاف مالی، توسعه حمل و نقل عمومی و اصلاح تدریجی قیمت انرژی از اجزای جدایی ناپذیر آن است.
برق رسانی می تواند راه اصلی برای غلبه بر عدم تعادل بنزین باشد. اما تبدیل آن به یک راه حل اجرایی مستلزم برنامه ریزی مرحله ای، محاسبات مالی قابل تایید و هماهنگی بین سیاست های انرژی، صنعت، تجارت، حمل و نقل و رفاه اجتماعی است.
گفتگو در مورد این post