خیلی از ما آینده را این‌طور تصور می‌کنیم: صبح‌ها قدم‌زدن در پارک، سفر با خانواده، بازی با نوه‌ها و انجام کارهای روزمره بدون نیاز به کمک دیگران. اما یک اتفاق ساده مثل لیزخوردن در حمام یا زمین‌خوردن روی پله می‌تواند این تصویر را در یک لحظه عوض کند. شکستگی لگن در سنین بالا فقط یک آسیب استخوانی نیست. گاهی آغاز ماه‌ها بستری، درد، وابستگی و حتی نشستن روی ویلچر است. نکته‌ی نگران‌کننده اینجاست که علت اصلی بسیاری از این شکستگی‌ها سال‌ها قبل و بی‌سروصدا شروع شده است: پوکی استخوان. خبر خوب این است که با یک تست کوتاه، بی‌درد و حدوداً ۱۰ دقیقه‌ای می‌شود این خطر را خیلی زودتر دید و جلویش را گرفت.
پوکی استخوان؛ بیماری‌ای که صدا ندارد
استخوان‌های ما بافتی زنده‌اند و در تمام عمر مدام ساخته و تخریب می‌شوند. تا حدود ۳۰ سالگی ساخت استخوان از تخریب آن جلوتر است اما بعد از آن ورق کم‌کم برمی‌گردد. در خانم‌ها به‌خصوص بعد از یائسگی و کاهش هورمون استروژن، این روند سرعت بیشتری می‌گیرد. نتیجه استخوان‌هایی است که از بیرون سالم به نظر می‌رسند اما از درون شکننده شده‌اند. به همین خاطر است که پزشکان توصیه می‌کنند پیش از بروز هر مشکلی وضعیت استخوان‌ها در یکی از بهترین مراکز سنجش تراکم استخوان در تهران بررسی شود. جایی که دقت دستگاه و تجربه‌ی متخصص، جواب قابل‌اعتمادی به شما بدهد.
مشکل اصلی این است که پوکی استخوان تا وقتی شکستگی رخ ندهد معمولاً هیچ علامتی ندارد. نه درد خاصی دارد، نه تب، نه نشانه‌ای که آدم را به پزشک بکشاند. به همین دلیل خیلی‌ها اولین بار وقتی متوجه آن می‌شوند که با یک زمین‌خوردن ساده، مچ دست، مهره‌های کمر یا لگن‌شان شکسته است.
آن تست ۱۰ دقیقه‌ای چیست؟
منظور ما سنجش تراکم استخوان است. آزمایشی تصویربرداری که با روشی به نام DXA یا «جذب‌سنجی اشعه‌ی ایکس با دو انرژی» انجام می‌شود. در این تست شما با لباس راحت روی تخت دراز می‌کشید و بازوی دستگاه به‌آرامی از روی بدن‌تان عبور می‌کند. معمولاً ستون فقرات کمری و مفصل ران بررسی می‌شوند چون این نواحی بیشترین اهمیت را در پیش‌بینی شکستگی دارند.
کل فرایند معمولاً بین ۱۰ تا ۲۰ دقیقه طول می‌کشد، هیچ سوزن یا تزریقی در کار نیست و میزان اشعه‌ی آن بسیار کمتر از یک عکس ساده‌ی قفسه‌ی سینه است.
عددی که آینده‌ی استخوان‌تان را نشان می‌دهد
نتیجه‌ی سنجش تراکم استخوان معمولاً با عددی به نام T-score گزارش می‌شود. این عدد، تراکم استخوان شما را با یک فرد جوان و سالم مقایسه می‌کند:
- عدد ۱- و بالاتر: تراکم استخوان طبیعی است.
- بین ۱- تا ۲٫۵-: کاهش تراکم استخوان یا «استئوپنی» وجود دارد و وقت مراقبت بیشتر است.
- ۲٫۵- و پایین‌تر: پوکی استخوان تشخیص داده می‌شود و پزشک برنامه‌ی درمانی مناسب را پیشنهاد می‌کند.
ارزش واقعی این عدد در این است که پیش از شکستگی به دست می‌آید.
چه کسانی نباید این تست را عقب بیندازند؟
توصیه‌ی رایج این است که همه‌ی خانم‌ها از ۶۵ سالگی و آقایان از ۷۰ سالگی سنجش تراکم استخوان انجام دهند. اما برای بعضی افراد، شروع زودتر کاملاً منطقی است؛ از جمله:
- خانم‌هایی که یائسگی زودرس داشته‌اند یا در سال‌های بعد از یائسگی هستند
- کسانی که سابقه‌ی شکستگی با ضربه‌ی خفیف، بعد از ۵۰ سالگی دارند
- افرادی که مدت طولانی داروهای کورتونی مصرف کرده‌اند
- کسانی که سابقه‌ی خانوادگی پوکی استخوان یا شکستگی لگن دارند
- افراد کم‌وزن، سیگاری یا کم‌تحرک
اگر خودتان یا پدر و مادرتان در یکی از این گروه‌ها هستید بهتر است درباره‌ی این تست با پزشک صحبت کنید.
اهمیت دقت دستگاه و تجربه‌ی مرکز
سنجش تراکم استخوان تستی است که معمولاً در طول سال‌ها تکرار می‌شود تا روند تغییرات استخوان بررسی شود. بنابراین کیفیت دستگاه، دقت در قرارگیری بیمار و تجربه‌ی تیم تفسیرکننده، مستقیماً روی قابل‌اعتمادبودن نتیجه اثر می‌گذارد.
به همین دلیل، انتخاب مرکز اهمیت زیادی دارد. مرکز تصویربرداری راد در بلوار کشاورز با تکیه بر تجهیزات به‌روز، کادر مجرب و گزارش‌های دقیق زیر نظر متخصصان رادیولوژی، به‌عنوان یکی از بهترین مراکز سنجش تراکم استخوان در تهران شناخته می‌شود. در این مرکز تلاش شده فرایند پذیرش تا دریافت جواب، سریع، آرام و بدون سردرگمی باشد؛ چیزی که برای مراجعان مسن و همراهان‌شان ارزش زیادی دارد.
نتیجه‌گیری
پوکی استخوان بی‌صدا پیش می‌رود اما قرار نیست بی‌دفاع باشیم. با تشخیص به‌موقع، تغذیه‌ی غنی از کلسیم و ویتامین D، ورزش‌هایی مثل پیاده‌روی و در صورت نیاز درمان دارویی، می‌توان روند تحلیل استخوان را کند کرد و خطر شکستگی را به‌طور چشمگیری پایین آورد. سنجش تراکم استخوان همان نقطه‌ی شروع است؛ تستی کوتاه که به شما فرصت می‌دهد قبل از اتفاق، تصمیم درست بگیرید. اگر در سن یا شرایط پرخطر هستید یا نگران سلامت استخوان‌های پدر و مادرتان‌اید همین امروز برای انجام این تست در یک مرکز معتبر اقدام کنید. شاید همین ۱۰ دقیقه فاصله‌ی میان یک پیری فعال و سال‌ها وابستگی باشد.
منابع
گفتگو در مورد این post