بازار؛ گروه کشاورزی: انجیر یکی از محصولات مهم باغی و صادراتی ایران است که بخش قابل توجهی از تولید آن با هدف حضور در بازارهای خارجی انجام می شود. به همین دلیل هرگونه اختلال در صادرات می تواند به سرعت بازار داخلی این محصول را تحت تاثیر قرار دهد و باغداران و تولیدکنندگان را با مشکل فروش مواجه کند.
امسال فعالان صنعت انجیر از شرایط نامناسب بازار و کاهش تمایل صادرکنندگان به خرید این محصول خبر می دهند. عباس رضازاده، رئیس انجمن انجیر ایران معتقد است یک سری عوامل داخلی و خارجی باعث شده تا بازار انجیر در فصل برداشت با شرایط سختی مواجه شود. شرایط از یک سو به مشکلات ایجاد شده در بازار چین مربوط می شود و از سوی دیگر صادرکنندگان با هزینه های تسویه تکلیف ارزی مواجه شده اند.
رضازاده در گفتگو با خبرنگار بازار درباره وضعیت تولید و بازار انجیر در سال 1405 اظهار کرد: امسال اتفاقاتی رخ داده که به طور مستقیم بر فعالیت صادرکنندگان انجیر و در نتیجه بازار خرید محصول از باغداران تاثیر گذاشته است. در شرایط فعلی بسیاری از صادرکنندگان تمایل قبلی به خرید محصول را ندارند و این موضوع به یکی از مهم ترین دغدغه های فعالان این بخش تبدیل شده است.
دستگیری واردکنندگان در چین و تاثیر آن بر بازار انجیر
رئیس انجمن انجیر ایران با اشاره به مشکلات ایجاد شده در بازار چین گفت: در ماه های اخیر تعدادی از واردکنندگان انجیر ایرانی در چین با مشکل مواجه شده اند و این موضوع بازار صادرات انجیر را به طور مستقیم تحت تاثیر قرار داده است. در واقع بر اساس اطلاعات موجود حدود 40 واردکننده چینی در گمرکات این کشور با اتهامات کم گزارشی دستگیر یا با مشکلات قانونی و تجاری مواجه شده اند. کالاهای مورد بحث نیز مربوط به تجارت انجیر ایران است و این اتفاق فضای کسب و کار در بازار چین را برای تجار و فعالان این حوزه سخت کرده است.
رضازاده ادامه داد: چنین اتفاقی طبیعتاً بر اعتماد و فعالیت تجاری تأثیر می گذارد. زمانی که واردکننده یا تاجر در بازار مقصد با ریسک های قانونی و تجاری مواجه می شود، این نگرانی به زنجیره صادرات نیز منتقل می شود و صادرکننده ایرانی در خرید و ارسال محموله های جدید با احتیاط بیشتری عمل می کند.
وی گفت: تبعات این وضعیت را هم اکنون می توان در بازار انجیر ایران مشاهده کرد چرا که برخی صادرکنندگان به دلیل افزایش ریسک تمایل کمتری به خرید محصولات از باغداران دارند. در واقع مشکلی که در بازار مقصد پیش آمده مستقیماً به بازار داخلی و فروش محصول تولیدکننده ایرانی منتقل شده است.
به گفته رضازاده، کاهش تمایل صادرکنندگان به خرید محصول می تواند قدرت فروش باغداران را در فصل برداشت کاهش دهد و تولیدکننده با محصولی مواجه شود که بازار مناسبی برای آن وجود ندارد.
تسویه تعهد ارزی؛ فشار مضاعف بر صادرکنندگان
رئیس انجمن انجیر ایران یکی دیگر از مشکلات مهم صنعت انجیر را سیاست های مربوط به تسویه تکلیف ارزی دانست و تصریح کرد: صادرکنندگان محصولات کشاورزی در شرایط متفاوتی نسبت به صادرکنندگان محصولات بزرگ صنعتی فعالیت می کنند، اما در سیاست گذاری ارزی تفاوت های مهم این بخش ها به اندازه کافی در نظر گرفته نمی شود.
وی افزود: صادرکننده انجیر محصول خود را با هزینه های زیادی از تولیدکننده خریداری می کند. باغدار همچنین قیمت محصول خود را بر اساس «شرایط واقعی اقتصادی، نرخ ارز و هزینه های تولید» تعیین می کند. بنابراین صادرکننده نمی تواند محصول را با پایه ارزی کمتر خریداری کند، اما زمانی که ارز حاصل از صادرات برمی گردد، با الزاماتی مواجه می شود که هزینه فعالیت او را افزایش می دهد.
رضازاده گفت: یکی از مشکلات مهم این است که تفاوت نرخ ارز در بازار آزاد با نرخ های تعیین شده در سازوکارهای رسمی می تواند هزینه قابل توجهی را برای صادرکننده ایجاد کند به طوری که در برخی دوره ها این تفاوت به ده ها هزار تومان برای هر دلار رسیده است.
وی افزود: صادرکننده باید ارز حاصل از صادرات را طبق مقررات به چرخه رسمی برگرداند اما زمانی که قیمت محصول و هزینه خرید آن بر اساس نرخ واقعی بازار تعیین شود، مابه التفاوت نرخ ارز می تواند بخش مهمی از حاشیه سود صادرات را از بین ببرد.
رئیس انجمن انجیر ایران تاکید کرد: صادرات محصولات کشاورزی معمولا با حاشیه سود خیلی بالایی انجام نمی شود تا صادرکننده بتواند هزینه های سنگین ناشی از تفاوت نرخ ارز، حمل و نقل، بسته بندی و سایر هزینه های جانبی را به راحتی متحمل شود.
وی گفت: صادرکننده انجیر باید هزینه خرید محصول، کارتن و بسته بندی، آماده سازی، حمل داخلی، ارسال محموله و هزینه های مربوط به مسیرهای حمل و نقل را بپردازد. وقتی در کنار همه این هزینه ها، فشار تهاتر تعهد ارزی نیز اضافه شود، ممکن است فعالیت صادراتی دیگر توجیه اقتصادی نداشته باشد.
مقایسه صادرات کشاورزی با پتروشیمی منطقی نیست
رضازاده با انتقاد از صادرات محصولات کشاورزی با صادرات صنایع بزرگ، گفت: شرایط صادرات محصولات پتروشیمی و فولادی با محصولات کشاورزی تفاوت اساسی دارد و نمی توان بدون در نظر گرفتن ساختار هزینه و حاشیه سود، سیاست ارزی واحد را برای همه بخش ها اجرا کرد.
وی افزود: بانک مرکزی ارز حاصل از صادرات محصولات بزرگ مانند پتروشیمی و فولاد را در چارچوب ارز حاصل از صادرات محصولات کشاورزی قرار می دهد، ضمن اینکه ساختار فعالیت، میزان سرمایه، هزینه تولید و حاشیه سود این بخش ها با یکدیگر متفاوت است.
رئیس انجمن انجیر ایران گفت: صادرکننده محصولات کشاورزی، کالا را با قیمتی متاثر از شرایط بازار از تولیدکننده خریداری می کند. باغدار همچنین با هزینه های بالای نگهداری باغ، نیروی کار، آب، کود، سم، برداشت و سایر هزینه های تولید مواجه است و نمی تواند محصول خود را به صورت غیرواقعی به صادرکننده بفروشد. در نتیجه صادرکننده محصول را با نرخ واقعی بازار خریداری می کند اما در مرحله بازگشت ارز با شرایط متفاوتی مواجه می شود. این تفاوت می تواند انگیزه صادرکننده را برای ادامه فعالیت کاهش دهد و در نهایت خسارت به باغدار و تولیدکننده منتقل شود.
رضازاده تاکید کرد: سیاست ارزی باید متناسب با ویژگی های صادرات محصولات کشاورزی باشد. صادرات انجیر و سایر محصولات باغی از نظر ساختار هزینه و سود مشابه صادرات کالاهای صنعتی بزرگ نیست و انتظار میرود تفاوت این بخشها در تصمیمگیریها لحاظ شود.
برآورد دقیقی از سهم فرآوری در دست نیست، اما بیش از 95 درصد انجیر ایرانی به صورت خام یا با فرآوری بسیار محدود به فروش می رسد.
رئیس انجمن انجیر ایران درباره میزان فرآوری این محصول گفت: بیشتر انجیر تولیدی کشور همچنان به صورت خام و مصرف مستقیم صادر می شود و سهم فرآوری داخلی از کل تولید محدود است.
وی افزود: برآورد دقیقی از سهم فرآوری وجود ندارد اما بیش از 95 درصد انجیر ایرانی به صورت خام یا با فرآوری بسیار محدود به فروش می رسد. البته امکان فرآوری انجیر در داخل کشور وجود دارد و از این محصول می توان محصولاتی مانند مربا، مارمالاد، رب انجیر و سایر محصولات تولید کرد، اما به دلیل ارزش بالای خود محصول و شرایط بازار، سهم این نوع فرآوری در مقایسه با صادرات مستقیم و خام خوری بسیار محدود است.
وی گفت: در بسیاری از موارد محصول به صورت خام از ایران صادر می شود و فرآوری بیشتر در سایر کشورها انجام می شود. این موضوع به معنای از دست رفتن بخشی از ارزش افزوده ای است که می توان در داخل کشور ایجاد کرد.
رئیس انجمن انجیر ایران معتقد است: توسعه صنایع تبدیلی می تواند بخشی از وابستگی بازار انجیر به صادرات خام را در بلندمدت کاهش دهد اما این امر مستلزم سرمایه گذاری، توسعه بازار، ایجاد زیرساخت ها و برنامه ریزی برای تولید انواع فرآورده های انجیر است.
گفتگو در مورد این post