شوک هرمز و شتاب تاریخی گذار به خودروهای برقی| شوک نفت، جهش برق

بازار؛ گروه خودرو: خیابان های دنیا پیش از این شاهد حضور روزافزون خودروهای برقی بوده است، اما مسیر رسیدن به این مقصد همیشه هموار نبود. برای میلیون‌ها مالک خودروهای بنزینی، گذار به دنیای خودروهای برقی همیشه با پرسش‌هایی اساسی همراه بوده است: نگرانی از تمام شدن باتری در میانه راه و نبود زیرساخت شارژ کافی. این نگرانی‌ها در کنار قیمت بالای برخی از مدل‌های اولیه، باعث شد بسیاری از رانندگان تصمیم نهایی را برای تعویض خودرو به تعویق بیندازند. تا اینکه بحران انرژی ناشی از اختلال در عرضه نفت از طریق تنگه هرمز قوانین بازی را به کلی تغییر داد.

پیامدهای این بحران به سرعت از اتاق های فکر ژئوپلیتیک به نمایندگی های خودرو سرایت کرد. با جهش قیمت هر بشکه نفت و در نتیجه افزایش قیمت سوخت، خودروهای برقی از یک محصول لوکس یا یک محصول کاملاً زیست محیطی به گزینه ای جذاب و اقتصادی تبدیل شدند. همانطور که فایننشال تایمز گزارش می‌کند و تحلیل‌های وود مکنزی نشان می‌دهد، بحران انرژی فقط یک تهدید برای صنعت خودرو نبود، بلکه سوختی برای تسریع انقلاب الکتریکی بود که از قبل آغاز شده بود.

قبوض بنزین و تغییر رفتار بازار

از آغاز تنش ها در اواخر بهمن ماه، قیمت بنزین و گازوئیل در بسیاری از بازارهای جهانی با رشد چشمگیری مواجه شد که بیشترین تاثیر آن در آسیا و خاورمیانه نمود پیدا کرد. آمارهای وب سایت گلوبال پترول قیمت نشان می دهد که بین 23 فوریه تا 4 می، کشورهایی مانند مالزی 56.3 درصد، پاکستان 54.9 درصد و آمریکا 44.5 درصد افزایش قیمت داشته اند. در چنین فضایی، گزارش‌های MobilityGlobal حاکی از آن است که در نیمه اول سال جاری، سهم خودروهای بنزینی (بدون احتساب خودروهای هیبریدی) در بازار جهانی برای اولین بار به زیر 50 درصد رسیده است.

افزایش چشمگیر قیمت سوخت ناشی از تنش ها در منطقه خاورمیانه، نگرانی های سنتی رانندگان را نسبت به خودروهای برقی به حاشیه رانده و خرید آنها را به یک انتخاب اقتصادی تبدیل کرده است.

این تغییر رویکرد در فروش جهانی نیز خود را نشان داد. فروش خودروهای برقی در سه ماهه دوم امسال نسبت به سه ماهه اول سال جاری 35 درصد افزایش یافته و رکورد جدیدی در 50 کشور جهان به ثبت رسانده است. بازارهایی مانند برزیل، هند، استرالیا و ویتنام شاهد جهش بودند، جایی که ارقام فروش بین مارس و ژوئن در مقایسه با مدت مشابه در سال 2025 تقریباً دو برابر شد.

تحلیل‌های آژانس بین‌المللی انرژی نشان می‌دهد که این روند در مسیری که از سال ۲۰۲۵ با فروش ۲۰ میلیون خودروی برقی (یک چهارم کل فروش جهانی) آغاز شد، ادامه دارد. پیش بینی می شود این رقم در سال جاری به 23 میلیون دستگاه برسد که حدود 30 درصد از کل بازار خودروهای جدید را تشکیل می دهد.

از چین تا آفریقا؛ انتقال جهانی

در چین که بازار پیشرو در این تحول است، سهم خودروهای الکتریکی و هیبریدی به حدود 55 درصد رسیده است. بر اساس اطلاعات آماری، ناوگان خودروهای برقی در این کشور تنها در نیمه اول سال به حذف حدود 34 میلیون تن نفت معادل 1.35 میلیون بشکه در روز کمک کرده است که بیش از یک درصد از مصرف جهانی نفت را شامل می شود.

آمارهای جهانی نشان می دهد که برای اولین بار سهم خودروهای بنزینی در بازار جهانی به زیر 50 درصد رسیده است که نشان دهنده تغییر ساختاری عمیق در رفتار مصرف کننده است.

در روسیه که تحت تاثیر کمبود سوخت و مشکلات پس از حملات اوکراین قرار گرفته است، تعداد خودروهای برقی فروخته شده در هشت ماهه اول سال به بیش از 83 هزار دستگاه رسید که در مقایسه با 43 هزار دستگاه در مدت مشابه سال 2025 رشد قابل توجهی داشت. به طوری که در این کشور هر 100 ثانیه یک خودروی برقی به فروش می رسد.

بر اساس داده های صنعت خودرو، حتی در آفریقا نیز فروش این خودروها از 4000 دستگاه در سال 2023 به 25000 دستگاه در سال 2025 افزایش یافته است. در این مناطق دوچرخه های برقی به دلیل هزینه بالای سوخت تاکسی ها به گزینه ای اقتصادی برای حمل و نقل روزانه تبدیل شده اند.

از آنجایی که دولت ها به دنبال توسعه زیرساخت ها هستند، شوک قیمت سوخت به عاملی تبدیل شده است که انتقال به حمل و نقل پاک را بیش از پیش بینی های قبلی تسریع کرده است.

بحران هرمز؛ نقطه عطفی در محاسبات اقتصادی

آینده این مسیر، طبق برآورد وود مکنزی، به سه عامل اصلی بستگی دارد: تداوم سرمایه گذاری های دولت در زنجیره تامین باتری، تثبیت قیمت بالای سوخت و تسریع در توسعه فناوری های شارژ. اگرچه جهان هنوز به سرمایه‌گذاری‌های هنگفتی برای تامین فلزات ضروری باتری‌ها نیاز دارد، شوک هرمز تغییرات عمیق‌تری نسبت به قیمت نفت ایجاد کرد. این اتفاق مدل ذهنی مصرف کننده را تغییر داد. برای بسیاری از رانندگان در سرتاسر جهان، خودروی برقی دیگر تنها یک انتخاب “پاک تر” نیست، بلکه راهی برای فرار از نوسانات غیرقابل پیش بینی قیمت نفت است. بحران تنگه هرمز هزینه انتقال به حمل و نقل الکتریکی را کمتر از هزینه ماندن در نوسانات نفتی کرد.