جنگ ایران و چرخش ژئوپلیتیک انرژی؛ برندگان غیرمنتظره در قاره امریکا

به گفته بازار، جنگ ترامپ علیه ایران به نیروی محرکه رونق تولید و صادرات نفت و گاز در سراسر قاره آمریکا تبدیل شده است. خریداران بین‌المللی که ناآرامی‌ها در خاورمیانه را فرآیندی طولانی و فرسایشی می‌دانند، برای تضمین امنیت عرضه انرژی تلاش کرده‌اند.

داده‌های موسسه انرژی ریستاد نشان می‌دهد که کشورهایی از کانادا تا برزیل رکوردهای جدیدی در استخراج نفت به ثبت رسانده‌اند و پیش‌بینی می‌شود که کل تولید نفت و گاز آمریکای شمالی و جنوبی در دو سال منتهی به پایان سال ۲۰۲۶ رشد ۱۰ درصدی را تجربه کند.

به گزارش فایننشال تایمز، ونزوئلا و سورینام نیز پس از جذب موج جدیدی از سرمایه گذاری از سوی شرکت های غربی، در آستانه جهش قابل توجهی در تولید هستند. این در حالی است که تولید نفت آمریکا روند صعودی دارد و صادرات نفت خام و محصولاتی مانند گازوئیل به اروپا، آسیا و اقیانوسیه 15 درصد افزایش یافته است.

با گذشت هفت ماه از آغاز جنگ آمریکا علیه ایران، تحولات قاره آمریکا به ویژه در ونزوئلا و آرژانتین به سمتی می رود که دونالد ترامپ پیش از این تحت عنوان «دکترین دونرو» ترسیم کرده بود. استراتژی با هدف ایجاد یک حوزه نفوذ به رهبری واشنگتن بر اساس منابع انرژی گسترده، برای ایجاد تعادل در برابر قطب های سنتی، به ویژه خاورمیانه.

حمله به زیرساخت های انرژی و نفتکش ها در تنگه هرمز، بازار جهانی را از بیش از دو میلیارد بشکه نفت محروم کرده است. این بحران منطقه ای که منجر به ادامه رشد قیمت نفت خام، گاز طبیعی مایع و فرآورده های نفتی شده است، مصرف کنندگان و سرمایه گذاران را بر آن داشته تا با امضای قراردادهای جدید و تزریق سرمایه به پروژه های قاره آمریکا، منابع تامین خود را متنوع کنند.

تحلیلگران می گویند که این رونق علاوه بر متحول کردن اقتصاد آمریکای جنوبی، قاره آمریکا را به وزنه تعادلی موثر در برابر خاورمیانه تبدیل خواهد کرد. به گفته کارشناسان، اگرچه عرضه نیمکره غربی جایگزین مناسبی برای نفت ارزان خاورمیانه نیست، اما قیمت‌های جهانی را تعدیل می‌کند و قدرت قیمت‌گذاری اوپک را در بلندمدت محدود می‌کند.

دانیل یرگین، معاون S&P Global و نویسنده کتاب «تاریخ نفت جهان» معتقد است که حتی کشورهای حوزه خلیج فارس نیز برای تنوع بخشیدن به دارایی های خود به قاره آمریکا خواهند رفت. وی تاکید می کند که این بحران زنجیره های تامین سنتی را متحول کرده و مراکز جدیدی برای توسعه انرژی ایجاد کرده است.

شراینر پارکر، کارشناس ریستاد انرژی معتقد است که افزایش استخراج در نیمکره غربی، توانایی شورای همکاری خلیج فارس و به ویژه عربستان سعودی را برای مدیریت بازار در میان مدت محدود کرده است. وی ونزوئلا، آرژانتین، گویان، آمریکا و کانادا را بازیگران اصلی این معادله جدید می داند.

در این میان، آرژانتین جایگاه ویژه ای دارد، زیرا سرمایه گذاری های ده سال اخیر در میدان شیل “Vaca Muerta” سرانجام به ثمر نشسته است. خاویر میلی، رئیس جمهور آرژانتین که روابط نزدیکی با ترامپ دارد، بر جذب سرمایه گذاری خارجی در صنعت نفت تمرکز کرده است. بر اساس آمار رسمی بوئنوس آیرس، رشد سریع تولید نفت باعث شد ارزش صادرات ماهانه این کشور برای اولین بار در ماه سپتامبر از مرز 10 میلیارد دلار عبور کند.

در این ماه، توتال انرژی از طرح سرمایه گذاری 10 میلیارد دلاری خود در میادین فراساحلی و توسعه پروژه های گازی خشکی در آرژانتین رونمایی کرد. پیش از این، در ماه اوت، هارولد هام، یک چهره شناخته شده در صنعت شیل آمریکا و از حامیان برجسته ترامپ، پروژه حفاری چند میلیارد دلاری خود را در Vaca Muerta راه اندازی کرد.

هام در مصاحبه با فایننشال تایمز، متعادل کردن عرضه خاورمیانه را برای امنیت انرژی جهانی بسیار مهم توصیف کرد و گفت که به نظر او ورود شرکت های آمریکایی به میادین آمریکای جنوبی در آینده به نفع ایالات متحده خواهد بود.

شورون یکی از فعال ترین بازیگران خارجی در آرژانتین محسوب می شود و توانسته است تولید روزانه خود در میدان شیل «ال تراپیال» را از 5000 بشکه به 40000 بشکه معادل نفت ظرف سه سال افزایش دهد. این شرکت قصد دارد تا یک دهه آینده 13 میلیارد و 800 میلیون دلار دیگر در این زمینه سرمایه گذاری کند و تولید خود را در آرژانتین به سه برابر رقم فعلی برساند.

آنا سیموناتو، مدیر کشوری شورون در آرژانتین، خاطرنشان می کند که بحران خاورمیانه نیاز به تنوع استراتژیک را آشکار کرده است و این موضوع به آرژانتین یک موقعیت کلیدی در سبد سرمایه گذاری جهانی این شرکت داده است.

در ماه سپتامبر، بانک صادرات و واردات آمریکا یک تسهیلات 7 میلیارد دلاری برای حمایت از پروژه های انرژی و مواد معدنی استراتژیک در آرژانتین اعلام کرد.

در ونزوئلا، همزمان با دستگیری نیکلاس مادورو در ونزوئلا، واشنگتن جان تازه‌ای به این بخش داد و غول‌های نفتی را به سرمایه‌گذاری 100 میلیارد دلاری با هدف احیای ظرفیت تولید روزانه 3 میلیون بشکه دعوت کرد.

تولید نفت ونزوئلا از اول ژانویه 2026 (11 دسامبر) با 10 درصد افزایش به حدود 1.2 میلیون بشکه در روز رسیده است.

شرکت هایی مانند ADNOC امارات، شل، بریتیش پترولیوم و چندین غول نفتی دیگر قراردادهای اولیه با کاراکاس امضا کرده اند. شورون همچنین متعهد شده است که با سرمایه گذاری 7 میلیارد دلاری ظرف 5 سال آینده بیش از دو برابر تولید خود را در این کشور به ثبت برساند و رقم 600 هزار بشکه در روز را به ثبت برساند.

سرمایه گذارانی که به دنبال بازارهایی با ریسک سیاسی کمتر هستند، کانادا را انتخاب کرده اند. کانادا اکنون چهارمین تامین کننده بزرگ نفت خام در جهان است و دولت مارک کارنی در تلاش است تا موقعیت این کشور را به عنوان یک “ابرقدرت انرژی” تثبیت کند.

نظرسنجی موسسه سرمایه گذاری ATB Cormark نشان می دهد که نزدیک به 80 درصد از سرمایه گذاران نهادی محدودیت صادرات نفت خام و LNG به خاورمیانه را عاملی برای تمایل بیشتر آنها برای خرید سهام شرکت های انرژی کانادا اعلام کرده اند.

در ماه سپتامبر، کنسرسیومی به رهبری شل از طرحی بیش از 20 میلیارد دلار برای دو برابر کردن ظرفیت صادرات تاسیسات LNG کانادا در سواحل بریتیش کلمبیا به 28 میلیون تن گاز طبیعی مایع در سال پرده برداری کرد. سرمایه گذاران همچنین انتظار دارند که دو پروژه بزرگ دیگر تایید نهایی را دریافت کنند: پایانه صادراتی Kesey Lisims و یک خط لوله با ظرفیت انتقال یک میلیون بشکه نفت در روز از آلبرتا به ساحل غربی برای ارسال به بازارهای آسیایی.

در ایالات متحده، موسسه وود مکنزی پیش بینی کرده است که طولانی شدن جنگ منجر به افزایش سریع تولید این کشور خواهد شد. این موسسه تخمین می زند که تولید شیل آمریکا تا پایان سال 2027 به حدود 11.8 میلیون بشکه در روز برسد که نسبت به دوره قبل از جنگ نزدیک به یک میلیون بشکه افزایش نشان می دهد.

پارکر، تحلیلگر ریستاد معتقد است که این جنگ بار دیگر اهمیت حیاتی دسترسی به منابع امن را به جهان یادآوری کرد. به گفته وی، در نظم جدید انرژی، موقعیت جغرافیایی در کنار ویژگی های زمین شناسی اهمیت پیدا می کند و اقیانوس اطلس از این جابجایی ژئوپلیتیکی بهره مند می شود.