صنعت جهانی برنج در سال ۲۰۲۶؛ بازار جهانی برنج زیر سایه سیاست‌های صادراتی هند

بازار؛ گروه کشاورزی: آخرین اطلاعات منتشر شده جهانی در مورد صنعت جهانی برنج نشان می دهد که این محصول همچنان یکی از مهم ترین غلات دنیا از نظر تولید، مصرف و امنیت غذایی است.

برنج؛ یکی از پایه های امنیت غذایی جهان

شایان توجه است که برنج غذای اصلی میلیاردها نفر در جهان است و برخلاف بسیاری از محصولات کشاورزی، نقش آن به تجارت یا صنعت محدود نمی شود. بلکه ارتباط مستقیمی با امنیت غذایی کشورها دارد.

در بسیاری از کشورهای آسیایی، برنج بخش مهمی از رژیم غذایی روزانه است. «چین، هند، بنگلادش، اندونزی، ویتنام و تایلند» از جمله کشورهایی هستند که هم در تولید و هم در مصرف جهانی برنج نقش مهمی دارند. Statista چین، هند و بنگلادش را در میان بزرگترین مصرف کنندگان جهان فهرست می کند. این وابستگی باعث می شود تغییرات در تولید برنج عواقبی فراتر از بازار یک محصول کشاورزی داشته باشد. خشکسالی، سیل، افزایش هزینه نهاده ها یا محدودیت صادرات در کشورهای بزرگ تولیدکننده می تواند بر قیمت و امنیت غذایی سایر کشورها نیز تأثیر بگذارد.

تولید جهانی برنج سفید در سال زراعی 2025/26 حدود 541.2 میلیون تن بوده است.

در واقع بر اساس داده های آماری پایگاه خبری استاتیستا، تولید جهانی برنج سفید (برنج آسیاب شده) در سال زراعی 2025/26 حدود 541.2 میلیون تن بوده است. در همان سال زراعی، سطح زیر کشت جهانی حدود 172.41 میلیون هکتار گزارش شده است. این در حالی است که هند بزرگترین تولیدکننده برنج در جهان است و چین در رتبه دوم قرار دارد.

در عین حال، برنج از معدود غلاتی است که تولید و مصرف آن در آسیا متمرکز است. به گونه ای که چین، هند و بنگلادش از بزرگترین مصرف کنندگان جهان هستند و هند اولین جایگاه صادراتی را در تجارت بین المللی دارد.

موقعیت هند در تولید جهانی برنج

قابل تامل در مورد تولید هند است، به این معنا که در سال های اخیر هند جایگاه خود را به عنوان بزرگترین تولید کننده برنج در جهان تثبیت کرده است. داده های USDA استفاده شده در آمار Statista تولید هند را در سال زراعی 2025/26 حدود 152 میلیون تن نشان می دهد.

این تولید در شرایطی اتفاق افتاد که هند در سال های اخیر رکوردهای متوالی تولید برنج را به ثبت رسانده است. افزایش بهره وری، توسعه کشت و شرایط مناسب تولید در مناطق مهم کشت برنج از عوامل موثر در این فرآیند بوده است.

هند علاوه بر تولید، جایگاه بسیار مهمی در تجارت جهانی نیز دارد و Statista آن را به عنوان بزرگترین صادرکننده برنج جهان در سال زراعی 2025/26 معرفی می کند. این موقعیت باعث شده است که سیاست های تجاری هند تاثیر قابل توجهی بر بازار جهانی برنج داشته باشد.

چین؛ دومین تولید کننده و بزرگترین مصرف کننده

بر اساس این گزارش، چین یکی دیگر از ارکان اصلی صنعت برنج جهانی است. به طوری که تولید برنج سفید در این کشور در سال زراعی 2025/26 حدود 146 میلیون تن برآورد شده است. چین همچنین بزرگترین مصرف کننده برنج در جهان است. این گزارش رتبه اول را در نظرسنجی مصرف جهانی، چین و پس از آن هند را به خود اختصاص داده است.

شایان ذکر است که چین با وجود تولید بسیار بالا همچنان بخشی از نیاز خود را از بازار بین المللی تامین می کند به طوری که در سال های اخیر چین در زمره بزرگترین واردکنندگان برنج جهان بوده است. این ترکیب از تولید انبوه و واردات قابل توجه نشان دهنده اندازه عظیم بازار داخلی چین است.

منطقه کشت جهانی برنج؛ 172.41 میلیون هکتار

یکی از شاخص های کلیدی این صنعت، مساحت زمین اختصاص یافته به تولید برنج است. این گزارش سطح زیرکشت جهانی برنج در سال زراعی 2025/26 را 172.41 میلیون هکتار اعلام کرده است. در این میان، هند از نظر سطح برداشت در صدر قرار دارد و چین نیز یکی از بزرگترین مناطق زیر کشت برنج در جهان را دارد.

مقایسه سطح زیر کشت با تولید نشان می دهد که افزایش عرضه جهانی تنها از طریق توسعه زمین های کشاورزی محقق نمی شود. افزایش عملکرد در هکتار نقش مهمی دارد و فناوری، کیفیت بذر، مدیریت آب و استفاده صحیح از کودها می تواند بر عملکرد در واحد سطح تأثیر بگذارد.

مصرف؛ قلب تقاضای بازار

در این گزارش آمده است: مصرف جهانی برنج طی سال های گذشته رو به افزایش بوده است. این گزارش داده های مصرف جهانی را تا سال زراعی 2025/26 منتشر می کند و از افزایش مصرف در چند سال گذشته گزارش می دهد. به طوری که «چین، هند و بنگلادش» سه مرکز مهم مصرف جهانی هستند.

در این میان «رشد جمعیت، افزایش شهرنشینی و جایگاه سنتی برنج در رژیم غذایی کشورهای آسیایی» از مهم‌ترین عوامل شکل‌دهنده تقاضای جهانی محسوب می‌شوند. به خصوص اینکه در برخی از کشورهای آسیایی مصرف سرانه برنج بسیار بالاست و هرگونه تغییر در تولید داخلی می تواند نیاز به واردات را افزایش دهد.

وضعیت تجارت جهانی در 2025-2026; هند بزرگترین صادر کننده است

از سوی دیگر، بر اساس این گزارش، بازار بین المللی برنج در مقایسه با تولید جهانی کوچکتر است. زیرا بخش قابل توجهی از برنج تولیدی در داخل کشورهای تولید کننده مصرف می شود. با این حال، تجارت جهانی برای کشورهایی که به شدت به واردات وابسته هستند، اهمیت حیاتی دارد.

گزارش های فائو همچنین هند را به عنوان بزرگترین صادرکننده برنج جهان در داده های سال 2025/26 معرفی می کند و تایلند در رتبه بعدی قرار دارد. این ساختار نشان می دهد که صادرات جهانی به شدت به چند کشور اصلی وابسته است. در نتیجه تغییر سیاست صادراتی یکی از این کشورها می تواند بر قیمت و دسترسی واردکنندگان تأثیر بگذارد.

واردکنندگان؛ فیلیپین و چین

همچنین در سمت تقاضای تجارت جهانی، فیلیپین و چین از مهمترین واردکنندگان برنج هستند. به این ترتیب، این گزارش فیلیپین را به عنوان بزرگترین واردکننده برنج در سال 2025 معرفی می کند و چین در میان واردکنندگان اصلی برنج است.

وابستگی فیلیپین به واردات عمدتاً به دلیل شکاف بین مصرف داخلی و تولید داخلی است. اگرچه چین تولید بسیار بالایی دارد، اما از تجارت خارجی برای تعدیل عرضه داخلی و پاسخگویی به نیازهای بازار استفاده می کند. این وضعیت نشان می دهد که تولید بالا لزوماً به معنای عدم نیاز به واردات نیست. اندازه بازار داخلی، ذخایر، سیاست های دولت و کیفیت یا نوع محصول مورد نیاز نیز مهم است.

قیمت جهانی؛ کاهش شدید نسبت به اوج سال 2024

یکی از تغییرات قابل توجه در بازار برنج، تغییر قیمت جهانی در سال های اخیر است. بر اساس شاخص قیمت برنج، ارزش شاخص جهانی برای سال 2025 برابر با 103.5 اعلام شده است. این رقم در سال 2024 حدود 133.1 بوده است بنابراین شاخص قیمت در سال 2025 نسبت به سال قبل کاهش چشمگیری داشته است. داده های جدیدتر همچنین نشان می دهد که روند قیمت در سال 2026 کاملاً ثابت نبوده است. به عبارت دیگر، داده های ماهانه نشان می دهد که قیمت ها در سال 2026 پس از رسیدن به پایین در اواخر سال 2025، دوباره افزایش یافته است.

دیدگاه کسب و کار

بر اساس این گزارش، چشم انداز تجارت جهانی برنج به شدت به سه عامل وابسته است. میزان تولید کشورهای صادرکننده، تقاضای کشورهای واردکننده و سیاست های تجاری دولت ها. هند یک نمونه مهم در این زمینه است. این کشور هم بزرگترین تولید کننده و هم بزرگترین صادرکننده است. بنابراین هرگونه تغییر در سیاست صادراتی هند می تواند در بازار بین المللی منعکس شود.

از سوی دیگر کشورهایی مانند فیلیپین و چین به عنوان واردکنندگان بزرگ می توانند تقاضای قابل توجهی را وارد بازار کنند.