رانندگی در باران فقط دید راننده و چسبندگی لاستیک‌ها را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد؛ شرایط مرطوب می‌تواند احساس راننده از عملکرد سیستم ترمز را هم تغییر دهد. بعضی رانندگان هنگام اولین ترمزگیری بعد از عبور از مسیر خیس متوجه تأخیر کوتاه در واکنش ترمز می‌شوند و تصور می‌کنند لنت‌ها تمام شده‌اند. در مقابل، گاهی افت عملکرد ترمز جدی است و نباید آن را صرفاً به بارندگی نسبت داد.
برای تشخیص تفاوت میان یک تغییر موقتی و ایراد واقعی، باید بدانیم آب چگونه روی دیسک، لنت، لاستیک و سطح جاده اثر می‌گذارد. در ادامه دلایل ضعیف شدن ترمز ماشین در باران و نشانه‌هایی را بررسی می‌کنیم که نیاز به بررسی سیستم ترمز دارند.
چرا ترمز ماشین در هوای بارانی متفاوت عمل می‌کند؟
هنگام بارندگی، چند عامل به‌صورت هم‌زمان تغییر می‌کنند. سطح جاده لغزنده‌تر می‌شود، اصطکاک لاستیک با آسفالت کاهش پیدا می‌کند و آب و رطوبت می‌توانند به مجموعه ترمز چرخ‌ها برسند.
در سیستم ترمز دیسکی، لنت با فشرده شدن روی دیسک اصطکاک ایجاد می‌کند. اگر سطح دیسک خیس باشد، ممکن است در لحظه ابتدایی ترمزگیری شرایط تماس با حالت کاملاً خشک تفاوت داشته باشد. با ادامه تماس، آب سطح دیسک معمولاً کنار زده می‌شود.
اما نکته مهم این است که هر افزایش مسافت توقف در باران را نباید مستقیماً به لنت نسبت داد. حتی اگر سیستم ترمز کاملاً سالم باشد، کاهش چسبندگی تایر به سطح خیس جاده می‌تواند مسافت توقف خودرو را افزایش دهد.
خیس شدن دیسک و لنت چه تأثیری بر ترمزگیری دارد؟
دیسک ترمز به دلیل محل قرارگیری آن در نزدیکی چرخ در معرض آب، رطوبت و آلودگی‌های سطح جاده قرار دارد. هنگام عبور از آب یا رانندگی زیر باران، لایه‌ای از رطوبت ممکن است روی سطح دیسک تشکیل شود.
در اولین ترمزگیری، تماس لنت با دیسک به پاک شدن این رطوبت کمک می‌کند. به همین دلیل ممکن است راننده برای مدت بسیار کوتاهی تفاوتی در احساس ترمز مشاهده کند.
این حالت با کاهش شدید و مداوم قدرت ترمز تفاوت دارد. اگر بعد از چند مرتبه ترمزگیری معمولی همچنان عملکرد خودرو به حالت طبیعی برنگردد، بهتر است موضوع بررسی شود.
نقش لاستیک ها را با خرابی ترمز اشتباه نگیرید
گاهی راننده می‌گوید «ترمز در باران ضعیف شده»، درحالی‌که سیستم ترمز نیروی لازم را ایجاد می‌کند اما لاستیک نمی‌تواند آن نیرو را به‌خوبی به سطح جاده منتقل کند.
عمق آج، فشار باد، عمر و وضعیت لاستیک و سرعت خودرو همگی بر چسبندگی در سطح خیس تأثیر دارند. وجود آب بین تایر و آسفالت نیز می‌تواند چسبندگی را کاهش دهد و در شرایط خاص خطر آب‌پیمایش یا Aquaplaning را ایجاد کند.
بنابراین افزایش مسافت توقف در روز بارانی الزاماً نشانه خرابی لنت نیست. بررسی سیستم ترمز و لاستیک‌ها باید در کنار یکدیگر انجام شود.
لنت فرسوده در باران چه علائمی ایجاد می‌کند؟
بارندگی باعث تمام شدن ناگهانی لنت نمی‌شود، اما وجود یک قطعه فرسوده می‌تواند شرایط را حساس‌تر کند. اگر ضخامت لنت به محدوده تعویض رسیده یا سیستم ترمز از قبل ایرادی داشته باشد، شرایط لغزنده جاده حاشیه ایمنی راننده را کمتر می‌کند.
کاهش محسوس قدرت ترمز، ایجاد صدای ساییدگی، کشیدن خودرو به یک سمت و تغییر غیرعادی رفتار پدال از علائمی هستند که نباید صرفاً به خیس بودن جاده نسبت داده شوند.
اگر پس از بررسی مشخص شد زمان تعویض فرا رسیده است، هنگام خرید لنت باید محصولی متناسب با مدل دقیق خودرو، سال ساخت و محور جلو یا عقب انتخاب شود؛ نه اینکه فقط ابعاد ظاهری یا قیمت قطعه ملاک تصمیم باشد.
چرا در باران مسافت توقف بیشتر می‌شود؟
متوقف شدن خودرو فقط حاصل عملکرد لنت و دیسک نیست. ترمز ابتدا سرعت چرخ را کاهش می‌دهد، اما این تماس لاستیک با جاده است که امکان کاهش سرعت خودرو را فراهم می‌کند.
روی آسفالت خیس، ضریب اصطکاک قابل دستیابی میان لاستیک و سطح مسیر می‌تواند کاهش پیدا کند. به همین دلیل حتی با سیستم ترمز سالم نیز باید فاصله بیشتری با خودروی جلویی در نظر گرفت.
سرعت نیز اهمیت زیادی دارد. هرچه سرعت بالاتر باشد، خودرو انرژی بیشتری برای کاهش سرعت دارد و در شرایط خیس، محدودیت چسبندگی تایر اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. به همین دلیل افزایش فاصله طولی و کاهش سرعت متناسب با شرایط جاده از مهم‌ترین اقدامات هنگام رانندگی در باران هستند.
ABS در جاده خیس چه کاری انجام می‌دهد؟
سیستم ترمز ضدقفل یا ABS برای جلوگیری از قفل شدن چرخ‌ها در ترمزگیری شدید طراحی شده است. این سیستم فشار ترمز را با سرعت زیاد تنظیم می‌کند تا چرخ‌ها امکان چرخش کنترل‌شده خود را حفظ کنند و راننده تا حد امکان بتواند هدایت خودرو را ادامه دهد.
هنگام فعال شدن ABS ممکن است راننده ضربان یا لرزش سریعی را در پدال احساس کند. این رفتار در زمان فعال بودن سیستم می‌تواند طبیعی باشد و الزاماً به معنی خرابی ترمز نیست.
بااین‌حال ABS نمی‌تواند محدودیت‌های فیزیکی سطح جاده را حذف کند. اگر لاستیک نامناسب باشد یا خودرو با سرعتی بیش از شرایط مسیر حرکت کند، وجود ABS به معنی تضمین توقف در فاصله کوتاه نیست.
بعد از عبور از آب عمیق چه اتفاقی برای ترمز می‌افتد؟
عبور از حجم قابل‌توجه آب شرایط متفاوتی نسبت به بارندگی معمولی دارد. علاوه بر خیس شدن اجزای ترمز، ورود آب به بخش‌های مختلف خودرو می‌تواند مشکلات دیگری ایجاد کند.
اگر پس از عبور از آب احساس کردید رفتار ترمز تغییر کرده است، سرعت را متناسب با شرایط کاهش دهید و عملکرد خودرو را با احتیاط ارزیابی کنید. در صورت باقی ماندن افت ترمز یا مشاهده هر رفتار غیرعادی، سیستم باید بررسی شود.
عبور سریع از آب عمیق نیز تصمیم مناسبی نیست؛ زیرا علاوه بر سیستم ترمز، موتور، تجهیزات الکتریکی و سایر اجزای خودرو ممکن است آسیب ببینند.
صدای ترمز در هوای بارانی طبیعی است؟
رطوبت می‌تواند باعث تغییر موقت صدای ترمز شود. حتی ممکن است پس از پارک خودرو در محیط مرطوب، لایه بسیار نازکی از زنگ سطحی روی دیسک ایجاد شود که پس از چند ترمزگیری از بین برود.
بنابراین شنیدن صدای کوتاه و موقتی همیشه به معنی خرابی نیست.
اما صدای ساییدگی فلزی، صدای شدید و مداوم یا صدایی که همراه با کاهش عملکرد، لرزش یا کشیدن خودرو به یک سمت ایجاد می‌شود، نیاز به بررسی دارد. تداوم علامت مهم‌تر از وقوع لحظه‌ای آن است.
چه زمانی ضعیف شدن ترمز در باران خطرناک است؟
تفاوت جزئی و کوتاه‌مدت در اولین ترمزگیری با کاهش محسوس و ادامه‌دار قدرت ترمز یکسان نیست. برخی علائم باید جدی‌تر گرفته شوند:
- پدال ترمز بیش از حد نرم یا اسفنجی شده است.
- خودرو برای توقف به فاصله غیرعادی زیادی نیاز دارد.
- خودرو هنگام ترمزگیری به یک سمت کشیده می‌شود.
- صدای ساییدگی فلزی یا شدید به‌صورت مداوم شنیده می‌شود.
- لرزش غیرعادی هنگام ترمزگیری وجود دارد.
- چراغ هشدار سیستم ترمز روشن شده است.
- عملکرد ترمز پس از خشک شدن مجموعه همچنان ضعیف باقی می‌ماند.
در چنین شرایطی بهتر است مشکل قبل از ادامه رانندگی عادی بررسی شود. اگر افت قدرت ترمز شدید است، رانندگی با خودرو می‌تواند خطرناک باشد.
آیا باران می‌تواند باعث خرابی لنت شود؟
تماس معمول با آب باران به‌تنهایی نباید یک لنت سالم و مناسب را خراب کند. سیستم ترمز خودرو برای فعالیت در شرایط مختلف آب‌وهوایی طراحی شده است.
مشکل زمانی مطرح می‌شود که قطعه از قبل فرسوده یا آسیب‌دیده باشد، کالیپر عملکرد مناسبی نداشته باشد یا آلودگی غیرعادی روی سطوح اصطکاکی وجود داشته باشد.
بنابراین اگر هر بار با شروع بارندگی عملکرد ترمز به‌طور محسوسی افت می‌کند، بهتر است به‌جای طبیعی دانستن آن، وضعیت لنت، دیسک، کالیپر و لاستیک‌ها بررسی شود.
برای رانندگی ایمن تر در باران چه کنیم؟
مهم‌ترین اقدام، تطبیق سرعت با وضعیت مسیر و افزایش فاصله با خودروی جلویی است. راننده باید زمان بیشتری برای واکنش و توقف در اختیار داشته باشد و از تغییر مسیر یا ترمزگیری شدید و غیرضروری پرهیز کند.
سلامت لاستیک‌ها نیز به اندازه سیستم ترمز اهمیت دارد. آج مناسب، فشار باد صحیح و وضعیت عمومی تایرها به حفظ چسبندگی در جاده خیس کمک می‌کنند.
پیش از فصل‌های پربارش نیز می‌توان وضعیت لنت، دیسک، لاستیک‌ها، برف‌پاک‌کن و چراغ‌های خودرو را بررسی کرد تا ایرادات احتمالی پیش از قرار گرفتن در شرایط دشوارتر مشخص شوند.
جمع بندی
احساس متفاوت ترمز در اولین لحظات رانندگی روی مسیر خیس می‌تواند به رطوبت سطح دیسک مربوط باشد، اما افزایش مسافت توقف در باران تنها به سیستم ترمز ارتباط ندارد. کاهش چسبندگی لاستیک به آسفالت خیس یکی از مهم‌ترین عواملی است که باید در نظر گرفته شود.
اگر افت عملکرد ترمز شدید، مداوم یا همراه با پدال غیرعادی، صدای ساییدگی، لرزش یا کشیدن خودرو به یک سمت باشد، نباید آن را طبیعی تلقی کرد. در این شرایط بررسی مجموعه ترمز و لاستیک‌ها اهمیت دارد. در نهایت، کاهش سرعت و افزایش فاصله طولی در روزهای بارانی همچنان مهم‌ترین راه برای جبران محدودیت چسبندگی سطح خیس است.
گفتگو در مورد این post