«برنامه هفتم توسعه» خوابی شیرین برای کابوس اقتصادی ایران

فرانک نوروزی; بازار: لایحه برنامه هفتم با توقعات فراوان و برنامه های نسبتا رویایی، انتقادات زیادی از سوی کارشناسان و در مقاطعی بسیار اساسی داشته است.

با توجه به بروز حواشی فراوان در خصوص لایحه برنامه هفتم توسعه از جمله تاخیر دو ساله در تقدیم آن به مجلس، در این تبصره سعی شده است تا مقالات منتخب حوزه اقتصادی به ویژه در حوزه اقتصاد بررسی و تحلیل شود. حوزه صادرات غیرنفتی، نظام بانکی کشور، انرژی و … پرداخت می شود

طبق ماده 2 فصل اول این برنامه باید در 5 سال آینده 2.8 درصد رشد بهره وری همه عوامل تولید داشته باشیم. با توجه به نرخ منفی بهره وری در دو دهه اخیر، دستیابی به این هدف منوط به رشد عوامل بهره وری فردی است. به عنوان مثال ایجاد زمینه ای برای پرورش نیروی کار ماهر و باکیفیت برای آینده اقتصاد کشور و سرمایه گذاری در این زمینه حائز اهمیت است. البته با توجه به منفی بودن نرخ سرمایه گذاری در سال های اخیر در کشور، اعمال سیاست های تشویقی برای سرمایه گذاران ضروری است و بر اساس موارد فوق، باید به رشد اشتغال و صادرات غیرنفتی نیز توجه جدی شود.

اما باید دید آیا صادرات غیرنفتی با سیستم بانکی فعلی کشور محقق می شود یا خیر!

در ماده 2 لایحه برنامه هفتم توسعه با هدف رشد 23 درصدی صادرات غیرنفتی مواجه هستیم. این اهمیت در شرایطی مطرح شده است که سال هاست کشور و صادرکنندگان با مشکلاتی مانند ورود و خروج ارز از راه های قانونی به کشور مواجه هستند. همچنین مواردی مانند عدم اتصال نظام بانکی کشور به نظام بانکی بین المللی و اصرار بر عدم پیوستن به توافقنامه FATF این مشکلات را تشدید می کند.

با این تفاسیر موجود این سوال پیش می آید که این رشد ۲۳ درصدی صادرات غیرنفتی چگونه محقق خواهد شد؟!

تراژدی انرژی

در ماده (2) به بخش انرژی آب، برق و گاز نیز توجه شده است.

دو میلیارد دلار سود از واردات گاز از ترکمنستان محقق شده است. همچنین واردات 10 میلیون متر مکعب گاز از ترکمنستان از خرداد ماه امسال آغاز شده است. این خرید به منظور گازرسانی به استان های شمالی و شمال شرق و صادرات گاز ایران با قیمت بالاتر به کشورهای همسایه از جمله عراق و ترکیه با قیمت کمتری انجام شده است.

همچنین در خصوص انرژی برق باید به مشکلات صنعت گران در ماه های گرم سال و قطعی برق اشاره کرد که در سال های اخیر صنعت را متضرر کرده و راه حلی در این زمینه وجود ندارد. همچنین بخش خانوار نیز درگیر قطعی برق در تابستان است. با این شرایط آیا انتظار رشد 8 درصدی در حوزه انرژی وجود دارد؟ پاسخ این سوال در لایحه برنامه هفتم داده نشده است.

بر اساس بند ب ماده 3 بند اقتصادی این برنامه، بر بسیج منابع طی سال های 1402-1406 تاکید ویژه ای شده است. تجهیز منابع به دو صورت امکان پذیر است: 1- واردات 2- فناوری داخلی

در این زمینه باید گفت که واردات قانونی تجهیزات از خارج از کشور به دلیل مشکلات ارزی و گمرکی بسیار سخت است. از یک سو تجهیز منابع از طریق فناوری داخلی نیز نیازمند نیروی انسانی ماهر است که متاسفانه در سال های اخیر شاهد خروج این نوع نیروی انسانی از کشور بوده ایم. محو شده است

با این تفاسیر باید مشکلات ورود و خروج ارز به کشور حل شود یا چاره ای برای حفظ و نگهداری و همچنین استفاده بهینه از سرمایه انسانی اندیشیده شود.

در نهایت باید تاکید کرد که هر برنامه ای دارای نقاط قوت و ضعف است. برنامه هفتم توسعه نیز از این قاعده مستثنی نیست.

اما با توجه به شرایط اقتصادی کشور، وجود تورم لجام گسیخته، سیستم بانکی ناکارآمد، وجود بخشنامه های خلق الساعه، عدم ثبات در عرصه سیاسی و تصمیمات کلان، عدم ارتباط و تعامل مناسب. با کشورهای دیگر، شاید بهتر باشد اعتراف کنیم که برنامه هفتم توسعه یک کابوس است. اقتصاد ایران.