بازار؛ گروه استان ها: کارخانه پارسیلون خرم آباد زمانی گوهر صنعت نساجی لرستان بود. مجموعه ای به مساحت 200 هکتار در کیلومتر هشتم جاده خرم آباد با خطوط تولید نخ نایلون، زیرساخت های آب، برق و گاز و تجهیزات تخصصی، ظرفیت تولید سالانه 14000 تن نخ نایلونی خام و کششی و 1000 تن گرانول پلی آمید 6 را داشت. این کارخانه تنها یک واحد تولیدی نبود، بلکه بخشی از زیرساخت های صنعتی لرستان بود که سرنوشت آن با توسعه صنعتی استان گره خورد. اما اتفاقی که برای این مجموعه افتاد حکایت واگذاری های بدون صلاحیت، بدهی های انباشته و وعده هایی است که هرگز محقق نشد.
در سال های اوج فعالیت، بین 1400 تا 1600 نفر در پارسیلون به طور مستقیم اشتغال داشتند و زنجیره ای از مشاغل غیرمستقیم را نیز پشتیبانی می کرد. امروز اما تعداد کارگران رسمی باقیمانده به کمتر از 123 نفر رسیده است و بسیاری از آنها در واقع نگهبان تاسیسات هستند نه کارگران خط تولید. حدود 300 کارگر سابق نزدیک به یک دهه است که بیکار و بلاتکلیف هستند و مهم ترین نگرانی آنها واجد شرایط بودن سرمایه گذار جدید است.
پارسیلون خرم آباد، کارخانه 200 هکتاری که زمانی 1400 تا 1600 نفر را به طور مستقیم استخدام می کرد، اکنون کمتر از 123 کارگر رسمی دارد و حدود 300 کارگر سابق نزدیک به یک دهه است که بیکار هستند.
ریشه های بحران؛ انتقال بدون صلاحیت در سال ۱۳۸۲
نقطه شروع بحران پارسیلون به 26 نوامبر 2002 برمی گردد. زمانی که سهام شرکت در چارچوب اجرای سیاست های اصل 44 قانون اساسی واگذار شد. بر اساس گزارش های رسمی، واگذاری بدون صلاحیت انجام شده و خریداران به تعهدات خود در زمینه سرمایه گذاری، حفظ تولید و پرداخت بدهی عمل نکرده اند. نماینده فقیه در لرستان نیز تایید کرده است که واگذاری اولیه در سال های 1391 و 1392 بدون صلاحیت انجام شده و منجر به ورشکستگی شده است.
نتیجه این واگذاری غیرحرفه ای جز تعطیلی های مکرر، تاخیر در مطالبات بانک ها، دستگاه های اجرایی و کارگران و شکل گیری بحران های کارگری نبود. در سال 1395 از طریق مراجع قضایی این کارخانه خلع ید و به آتیه دماوند از زیرمجموعه های بانک صنعت و معدن بازگردانده شد. اما این بازگشت هم نتوانست گره کور پارسیلون را بگشاید.
بدهی انباشته حدود 140 میلیارد تومانی و خروج بخشی از تجهیزات زخم قدیمی ای است که احیای این واحد صنعتی را پیچیده کرده است اما ارزش گذاری دو هزار میلیارد تومانی و زیرساخت های مناسب همچنان پارسیلون را به عنوان یک سرمایه استراتژیک برای لرستان و صنعت نساجی نگه داشته است.
بدهی ۱۴۰ میلیاردها و سرنوشت مبهم ماشین آلات
میزان بدهی انباشته پارسیلون در مقاطع مختلف از جمله در روایت حقوقی پرونده حدود 140 میلیارد تومان عنوان شده است. بدهی به اشخاص حقیقی و حقوقی که سال هاست روی هم انباشته شده و عملا کارخانه را از کار انداخته است. علاوه بر بدهی، موضوع ترک تجهیزات و فروش بخشی از ماشین آلات نیز از زخم های قدیمی این پرونده است. رئیس کل دادگستری لرستان از خروج تجهیزات شرکت و فروش آنها توسط شرکای قبلی صحبت کرد و تاکید کرد که هیچ شخص حقیقی و حقوقی حق انتقال و خروج دستگاه ها از لرستان را ندارد.
اما ارزش گذاری کارخانه دو هزار میلیارد تومان اعلام شده و این رقم نشان می دهد که مالکیت صنعتی پارسیلون – 200 هکتار زمین، سوله، زیرساخت و خطوط تولید – همچنان سرمایه گذاری قابل توجهی است که نباید به راحتی از دست برود. یکی از موانع احیای کارخانه، تغییر شرایط بازار محصول بوده است. محصول اصلی پارسیلون در گذشته نخ نایلون 6 بود، اما تقاضا به سمت محصولات دیگری مانند پلی استر رفته و تولید نخ نایلون 6 با محدودیت های بازار مواجه شده است.
داغ ترین قسمت پرونده پارسیلون ورود سرمایه گذاران بزرگ به این حوزه است. مدیرعامل هلدینگ خلیج فارس و پتروشیمی شهید تندگویان به عنوان متقاضیان احتمالی وارد مذاکره شده اند و تیم کارشناسی هفت نفره از این مجموعه ها از کارخانه بازدید کرده اند.
ورود دستگاه قضایی و مزایده چهارم
آنچه اکنون پرونده پارسیلون را از رکود خارج کرده، ورود جدی دستگاه قضایی استان است. کارگران سابق می گویند که موضوع واگذاری پارسیلون با فشار نهادهای قضایی قوت گرفته و حتی ارزش گذاری نیز انجام شده است. این چهارمین مزایده عمومی این کارخانه است. سه مزایده قبلی در سالهای گذشته برگزار شد، اما هیچ سرمایهگذاری حاضر به خرید آن نشد.
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت لرستان تاکید کرد: پارسیلون در زمینی به مساحت حدود 200 هکتار ساخته شده و دارای زیرساخت های مناسب آب، برق و گاز است. شرط واگذاری نیز ارائه برنامه عملیاتی بازگشت به تولید و اشتغال است. شرایطی که اگر جدی گرفته شود می تواند از تکرار تجربه تلخ واگذاری در سال 2002 جلوگیری کند.
مزایده چهارم با شرط ارائه برنامه عملیاتی بازگشت به تولید و اشتغال برگزار می شود و در صورت اثبات صلاحیت سرمایه گذار جدید پارسیلون می تواند به حلقه میانی زنجیره پتروشیمی و صنایع پایین دستی تبدیل شود.
هلدینگ خلیج فارس و پتروشیمی شهید تندگویان; سرمایه گذاران در قالب نجات
داغ ترین قسمت پرونده پارسیلون ورود سرمایه گذاران بزرگ به این حوزه است. مدیرعامل هلدینگ خلیج فارس و پتروشیمی شهید تندگویان به عنوان متقاضیان احتمالی وارد مذاکره شده اند و تیم کارشناسی هفت نفره از این مجموعه ها از کارخانه بازدید کرده اند. این در حالی است که هلدینگ خلیج فارس در سال 1404 و حتی در شرایط جنگی توانسته فروش محصولات خود را به 931 هزار و 463 میلیارد تومان برساند و سود خالص آن از مرز 135 هزار میلیارد تومان عبور کند.
وجود چنین مجموعه ای در پارسیلون فقط یک خرید ساده نیست. ورود یک بازیگر صنعتی با توان مالی و زنجیره تامین پتروشیمی که می تواند پارسیلون را از یک کارخانه ورشکسته به قطب تولید نخ پلی استر و محصولات پلیمری تبدیل کند. در صورت به نتیجه رسیدن این مذاکرات نه تنها 123 کارگر باقی مانده تعیین تکلیف می شود، بلکه امکان بازگشت تعدادی از 300 کارگر بیکار و ایجاد اشتغال جدید در زنجیره پایین دستی صنعت پتروشیمی لرستان نیز وجود دارد.
ایران با ظرفیت عظیم خود در تولید محصولات پلیمری و پتروشیمی می تواند با احیای واحدهایی مانند پارسیلون مواد اولیه را به محصول نهایی با ارزش افزوده بالاتر تبدیل کند.
آینده دماوند و راز مالکیت ۸۷ درصد
در پس زمینه مذاکره با سرمایه گذاران جدید، ساختار مالکیت پارسیلون نیز یکی از عوارض اصلی است. حدود 87 درصد از سهام این گروه متعلق به آتیه دماوند وابسته به بانک صنعت و معدن است. پس از برکناری مالک قبلی در سال 2015، این شرکت عملاً کنترل کارخانه را به دست گرفت اما توانایی و تمایلی برای احیای آن نداشت. در سال های گذشته مذاکراتی با بیش از 12 شرکت در استان های اصفهان، یزد و هرمزگان برای جذب سرمایه گذار انجام شد اما هیچ متقاضی جدی برای ورود به مجموعه اعلام آمادگی نکرده بود.
اکنون با ورود قوه قضائیه و فشار برای تعیین تکلیف نهایی، به نظر می رسد دوران بلاتکلیفی برای آینده دماوند نیز به پایان رسیده است. اگر چهارمین مزایده با موفقیت برگزار شود و سرمایه گذار جدید صلاحیت خود را ثابت کند، یکی از بزرگترین نقاط کور صنعت غرب باز می شود. اما تجربه سه مزایده ناموفق نشان میدهد که قیمت پایه، شرایط پرداخت، تعهدات سرمایهگذار و ضمانتهای عملکرد باید به گونهای طراحی شود که هم خریدار را جذب کند و هم از تکرار سرنوشت تلخ گذشته جلوگیری کند.
نخ نایلون و پلی استر محصولاتی هستند که در نساجی، بافندگی، تولید تور ماهیگیری، جوراب بافی، شلنگ، لاستیک و قطعات پلاستیکی مهندسی کاربرد فراوانی دارند و احیای پارسیلون می تواند حلقه واسط بین صنایع پتروشیمی و مصرفی باشد.
پارسیلون و اقتصاد کلان; از صنعت نساجی تا زنجیره پتروشیمی
قضیه پارسیلون را نباید تنها به عنوان یک بحران محلی یا یک کارخانه تعطیل تلقی کرد. این مورد در چارچوب استراتژی کلان جمهوری اسلامی ایران برای تکمیل زنجیره ارزش صنایع پتروشیمی و کاهش خام فروشی تعریف شده است. ایران با ظرفیت عظیم خود در تولید محصولات پلیمری و پتروشیمی می تواند با احیای واحدهایی مانند پارسیلون مواد اولیه را به محصول نهایی با ارزش افزوده بالاتر تبدیل کند. نخ نایلون و پلی استر محصولاتی هستند که در نساجی، بافندگی، تولید تور ماهیگیری، جوراب بافی، شلنگ، لاستیک و قطعات پلاستیکی مهندسی کاربرد فراوانی دارند و احیای پارسیلون می تواند حلقه واسط بین صنایع پتروشیمی و مصرفی باشد.
بازگشت پارسیلون به تولید از منظر امنیت اقتصادی و اشتغال منطقه ای به معنای احیای یک قطب اشتغال در لرستان است. استانی که با نرخ بالای بیکاری و کمبود فرصت های شغلی صنعتی دست و پنجه نرم می کند. تجربه سال های گذشته نشان داده است که واگذاری بدون صلاحیت و بدون نظارت نه تنها مشکلی را حل نمی کند بلکه بدهی و بیکاری را چندین برابر می کند. اکنون با ورود دستگاه قضایی، نظارت نهادهای استانی و حضور سرمایه گذارانی مانند هلدینگ خلیج فارس، فرصتی تاریخی برای اصلاح آن مدل ناکارآمد فراهم شده است. اگر این فرصت با برنامه ریزی و نظارت دقیق همراه باشد، پارسیلون می تواند از نماد شکست به نماد احیای صنعت و بازگشت سرمایه تولیدی در ایران تبدیل شود.














گفتگو در مورد این post